भारताने समरकंदमधील २०२६ च्या बुद्धिबळ ऑलिम्पियाडमध्ये खुल्या विभागात रौप्य आणि महिला विभागात कांस्य जिंकले आणि सलग तिसऱ्यांदा सर्वोत्तम राष्ट्राचा चषक स्वतःकडे राखला

४६ व्या बुद्धिबळ ऑलिम्पियाडमध्ये भारताचा खुला संघ उझबेकिस्तानातील समरकंद येथे २७ सप्टेंबर २०२६ रोजी दुसरा आला आणि महिला संघ तिसरा आला, असे FIDE (जागतिक बुद्धिबळ महासंघ) सांगते. या दोन स्थानांमुळे भारताला नोना गाप्रिंदाश्विली चषक सलग तिसऱ्या आवृत्तीत मिळाला. दोन्ही विभागांतील एकत्रित निकालात सर्वोत्तम ठरलेल्या महासंघाला हा चषक दिला जातो. खुल्या संघाने अकरा फेऱ्यांत एकच सामना गमावला.

दोन्ही पदके टायब्रेकवर ठरली. खुला संघ १८ मॅच गुणांवर जर्मनीच्या बरोबरीत संपला, आणि महिला संघ १७ गुणांवर इतर चार देशांच्या बरोबरीत संपला. अधिकृत FIDE संकेतस्थळानुसार ऑलिम्पियाड १५ ते २७ सप्टेंबर या काळात झाले, आणि प्रत्येक विभागात ११ क्लासिकल फेऱ्या होत्या.

खुला विभाग: १८ गुण, एक पराभव

ChessBase च्या अंतिम तक्त्यात उझबेकिस्तान २० मॅच गुणांसह पहिल्या स्थानी आहे, दहा विजय आणि एक पराभवासह. भारत आणि जर्मनी १८ गुणांवर आहेत, त्यानंतर अमेरिका, अझरबैजान, आर्मेनिया आणि हंगेरी १७ गुणांवर. भारताचा निकाल आठ विजय, दोन अनिर्णित आणि एक पराभव असा होता. Euronews च्या म्हणण्यानुसार १९० हून अधिक देशांचे जवळपास ४०० संघ खेळले, खुल्या विभागात २०५ आणि महिला विभागात १८९.

भारत दुसरा मानांकित संघ म्हणून उतरला. संघात अर्जुन एरिगैसी, प्रज्ञानंद रमेशबाबू, निहाल सरीन, डी. गुकेश आणि विदित गुजराथी होते आणि श्रीनाथ नारायणन कर्णधार होते, असे संघ निश्चित झाल्यावर ChessBase India ने कळवले. २०२४ नंतर संघात बदल झाला होता: बुडापेस्टमध्ये पेंटाला हरिकृष्णा यांनी खेळलेल्या जागी निहाल सरीन आला.

भारताने पहिले पाच सामने जिंकले आणि १० मॅच गुण मिळवले, असे Chess.com च्या सहाव्या फेरीच्या वृत्तात दिसते.

सहाव्या फेरीतील उझबेकिस्तानविरुद्धचा सामना

यजमानांनी सहाव्या फेरीत भारताला २.५ विरुद्ध १.५ असे हरवले. प्रज्ञानंदने नोदिरबेक अब्दुसत्तोरोव्हशी बरोबरी साधली, गुकेशने शम्सिद्दीन वोखिदोव्हशी बरोबरी साधली आणि एरिगैसीने जावोखिर सिंदारोव्हशी बरोबरी साधली, असे Chess.com सांगते. निर्णायक डावात निहाल सरीन चांगल्या स्थितीतून आपला वजीर गमावून चूक करून नोदिरबेक याकुबोएव्हकडून हरला. भारत १० गुणांसह सातव्या स्थानासाठीच्या बरोबरीत घसरला.

भारताने गमावलेला हा एकमेव सामना होता. आठव्या फेरीत संघाने अझरबैजानशी २ विरुद्ध २ अशी बरोबरी केली; त्यात गुकेशने ५६ चालींनंतर जिंकण्याची संधी गमावली, असे Telangana Today सांगते. नवव्या फेरीत भारताने जर्मनीला २.५ विरुद्ध १.५ असे हरवले: इतर तिन्ही डाव अनिर्णित राहिले आणि चौथ्या पटावर गुकेश हरत असलेल्या स्थितीतून जिंकला, असे Telangana Today वर्णन करते.

दहाव्या फेरीत भारताने दुसऱ्या उझबेक संघाला ३.५ विरुद्ध ०.५ असे हरवले; प्रज्ञानंद, निहाल सरीन आणि गुकेश जिंकले आणि एरिगैसीने बरोबरी साधली. त्यामुळे भारत १७ गुणांवर आणि आघाडीवरील संघापेक्षा एक गुण मागे राहिला, असे ChessBase सांगते.

शेवटची फेरी आणि रौप्यासाठीचा टायब्रेक

उझबेकिस्तानने २७ सप्टेंबर रोजी युक्रेनला २.५ विरुद्ध १.५ असे हरवून २० गुणांवर स्पर्धा संपवली, असे FIDE सांगते. भारताने हंगेरीशी २ विरुद्ध २ अशी बरोबरी केली. ChessBase आणि Press Trust of India च्या वृत्तांनुसार प्रज्ञानंदने रिचर्ड रॅपोर्टशी आणि निहाल सरीनने बेंजामिन गलेदुराशी बरोबरी साधली, एरिगैसीने पीटर लेको याला हरवले आणि गुकेश ग्लेब दुदिनकडून हरला.

भारत आणि जर्मनी १८ मॅच गुणांवर आणि National Herald च्या मोजणीनुसार २८.५ डाव गुणांवर बरोबरीत संपले. भारताने टायब्रेकवर रौप्य मिळवले. National Herald हा क्रम परस्पर सामन्याच्या निकालावर आधारित असल्याचे सांगते; तो सामना भारताने नवव्या फेरीत जिंकला होता. ChessBase च्या तक्त्यातील टायब्रेकचे स्तंभ नावानिशी दिलेले नाहीत, त्यामुळे आयोजकांनी कोणता निकष लावला हे tuput खात्रीने सांगू शकत नाही.

महिला संघ: एक पराभव, तीन अनिर्णित आणि कांस्य

भारताचा महिला संघ अव्वल मानांकित होता, सरासरी रेटिंग २४७६, असे ChessBase India ने कळवले. कोनेरू हम्पी, दिव्या देशमुख, वैशाली रमेशबाबू, वंतिका अग्रवाल आणि सविता श्री बी. यांचा संघ होता आणि स्वयम्स मिश्रा कर्णधार होत्या. २०२४ च्या सुवर्णपदक विजेत्या संघात खेळलेल्या हरिका द्रोणावल्ली या वेळी संघात नव्हत्या.

भारत पाचव्या फेरीत पोलंडकडून हरला, मग अमेरिकेला ३ विरुद्ध १ आणि जर्मनीला ३.५ विरुद्ध ०.५ असे हरवले. जर्मनीविरुद्ध हम्पी, दिव्या आणि सविता श्री जिंकल्या, आणि वैशालीने एलिझाबेथ पेट्झशी बरोबरी साधली. त्यानंतर संघाने कझाकस्तानशी बरोबरी केली, उझबेकिस्तानला ३ विरुद्ध १ असे हरवले आणि जॉर्जियाशी बरोबरी केली, असे ChessBase आणि Telangana Today सांगतात. अकरा फेऱ्यांत निकाल सात विजय, तीन अनिर्णित आणि एक पराभव असा होता.

चीनने शेवटच्या फेरीत व्हिएतनामला ३ विरुद्ध १ असे हरवून २० गुणांसह विभाग जिंकला. कझाकस्तानने १८ गुणांसह रौप्य मिळवले. भारत १७ गुणांवर अमेरिका, पोलंड, आर्मेनिया आणि मंगोलियासोबत संपला, आणि टायब्रेक भारताच्या बाजूने गेला, असे ChessBase च्या वृत्तात म्हटले आहे. त्याच्या तक्त्यात भारताचा पहिला टायब्रेक आकडा ४२४ आहे, अमेरिकेच्या ४१८ पेक्षा पुढे.

सविता श्रीचे दहा डावांत नऊ गुण

सविता श्री, १९, हिने पहिले सात डाव जिंकले, आणि त्या टप्प्यावर तिचे परफॉर्मन्स रेटिंग २९५५ असल्याचे Telangana Today ने म्हटले. ChessBase चा अंतिम वृत्तांत तिला १० डावांत ९ गुण आणि २५६९ चे परफॉर्मन्स रेटिंग देतो, ज्यामुळे तिला पाचव्या पटावरील वैयक्तिक सुवर्णपदक मिळाले.

तिचा शेवटचा डाव जॉर्जियाच्या मेरी अराबिद्झे हिच्याशी अनिर्णित राहिला. त्याच फेरीत हम्पीने नाना झगनिद्झेला हरवले, दिव्या बेला खोतेनाश्विलीकडून हरली आणि वंतिका अग्रवालने लेला जावाखिश्विलीशी बरोबरी साधली, असे Deccan Chronicle च्या Press Trust of India वृत्तात म्हटले आहे.

सहा वैयक्तिक पदके

All India Radio भारतासाठी सहा वैयक्तिक पदके मोजते: सविता श्री, दिव्या देशमुख, वंतिका अग्रवाल, कोनेरू हम्पी, डी. गुकेश आणि प्रज्ञानंद. ChessBase चा महिलांचा वृत्तांत सविता श्रीला सुवर्ण, दिव्या देशमुखला १० डावांत ६.५ गुणांसह रौप्य, हम्पीला १० डावांत ७ गुणांसह कांस्य आणि वंतिका अग्रवालला ८ डावांत ६ गुणांसह कांस्य देतो. FIDE गुकेशला चौथ्या पटावरील रौप्य देते. Deccan Chronicle च्या Press Trust of India वृत्तात प्रज्ञानंदला कांस्य दिल्याचे नमूद आहे, पण ते कोणत्या पटावर, हे सांगितलेले नाही.

शेवटच्या फेरीत गुकेशला हरवणारा हंगेरीचा ग्लेब दुदिन पहिला राखीव खेळाडू म्हणून सुवर्णपदक जिंकला, आणि FIDE च्या समारोपाच्या वृत्तात पहिल्या तीन पटांवरील खुल्या विभागातील सुवर्णपदके अब्दुसत्तोरोव्ह, वेई यी आणि फ्रेडरिक स्वाने यांच्याकडे असल्याचेही नमूद आहे.

तिसऱ्यांदा गाप्रिंदाश्विली चषक

FIDE च्या समारोपाच्या वृत्तानुसार, खुल्या आणि महिला विभागांतील एकत्रित निकालात सर्वोत्तम ठरलेल्या महासंघाला हा चषक मिळतो; FIDE त्याला गाप्रिंदाश्विली कप म्हणते. खुल्या विभागातील दुसरे आणि महिला विभागातील तिसरे स्थान २०२६ मध्ये तो जिंकण्यास पुरेसे ठरले, असे All India Radio सांगते. भारताने तो २०२२ मध्ये चेन्नई ऑलिम्पियाडमध्येही जिंकला, जेव्हा भारताचा पहिला संघ खुल्या विभागात चौथा आणि महिला विभागात तिसरा आला होता, आणि २०२४ मध्येही, जेव्हा भारताने बुडापेस्टमध्ये दोन्ही विभाग जिंकले. बुडापेस्टचा तो निकाल आणि त्यानंतरची भारतीय बुद्धिबळाची वाटचाल भारतातील बुद्धिबळाची भरभराट आणि ऑलिम्पियाड या लेखात आहे.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी २८ सप्टेंबर रोजी प्रसिद्ध झालेल्या X वरील पोस्टमध्ये खेळाडूंचे अभिनंदन केले. “त्यांची आवड आणि जिद्द आदर्श आहे,” असे त्यांच्या पोस्टमध्ये म्हटले होते, असे Telangana Today सांगते. उपराष्ट्रपती सी. पी. राधाकृष्णन यांनीही पदक विजेत्यांचे अभिनंदन केले, असे All India Radio सांगते. माजी जगज्जेते विश्वनाथन आनंद समारोप समारंभातील पदक वितरणाला उपस्थित पाहुण्यांमध्ये होते, असे FIDE सांगते.

पुढचे ऑलिम्पियाड

समारोप समारंभात ऑलिम्पियाडचा ध्वज संयुक्त अरब अमिरातीच्या प्रतिनिधींकडे सोपवण्यात आला; तो देश २०२८ मध्ये ४७ वे ऑलिम्पियाड आयोजित करणार आहे, असे FIDE च्या समारोपाच्या वृत्तात म्हटले आहे.