OpenAI ने एक बनावटी थिंक टँक पकडला, जो नोम चॉम्स्कीच्या नावाने खोटे संदर्भ देत रशियासमर्थक प्रचार पसरवत होता

एक थिंक टँक ज्याचे प्रत्यक्षात अस्तित्वच नव्हते, तो आता उघडपणे उघडा पडला, आणि हे उघड करणारी कंपनी तीच होती जिच्या उत्पादनातून हे संपूर्ण जाळे विणले गेले होते. Nvidia ने एक स्टार्टअप विकत न घेता फक्त एका सॉफ्टवेअरसाठी 6 अब्ज डॉलर मोजले. एका बातम्या आणि कायदेशीर डेटा कंपनीने एका चांगल्या घराच्या किमतीपेक्षाही कमी खर्चात एक स्पर्धात्मक AI मॉडेल बनवले. आणि भारतात, अभियंत्यांच्या एका चमूने शून्यापासून बनवलेली तीन जेट इंजिन सादर केली, तेव्हाच दोन खेळाडूंनी पंधरा वर्षे थांबलेली पदकांची यादी अखेर मोडली.

OpenAI ने चॉम्स्की आणि फुकुयामाचा हवाला देणारा बनावटी थिंक टँक पकडला

या आठवड्यात प्रसिद्ध झालेल्या एका अहवालात OpenAI ने सांगितले की त्यांनी ChatGPT च्या काही खात्यांवर बंदी घातली, जी International Burke Institute नावाच्या एका बनावटी थिंक टँकभोवती उभ्या असलेल्या रशियन मोहिमेशी जोडलेली होती. फेब्रुवारी 2025 मध्ये नोंदणी झालेल्या या साइटने इस्रायलचा पत्ता दिला होता, स्वतःला एक गंभीर धोरण संस्था म्हणून सादर केले, आणि नोम चॉम्स्की व फ्रान्सिस फुकुयामासारखी मोठी नावे आपल्या तज्ज्ञांच्या यादीत असल्याचा दावा केला.

या दोन्ही विद्वानांचा याच्याशी काहीही संबंध नव्हता. OpenAI ने सप्टेंबर 2025 ते मे 2026 दरम्यान प्रकाशित झालेल्या त्या 36 लेखांचा आढावा घेतला जे साइटने आपल्या कथित तज्ज्ञांच्या नावाने छापले होते, आणि त्यातील 34 लेख इंटरनेटवर इतरत्र कुठूनतरी उचललेले आढळले, कधीकधी चुकीच्या लेखकाच्या नावासह.

या मोहिमेचा केंद्रबिंदू होते एक “सार्वभौमत्व निर्देशांक”, एक बनावट मापदंड जो देशांना अशा प्रकारे क्रमवारी देत असे की रशिया चांगला आणि पश्चिमी सरकारे वाईट दिसावीत. ChatGPT रशियातून वापरता येऊ नये या बंदीला बगल देण्यासाठी ही खाती चालवणारे लोक VPN द्वारे जोडले जात, रशियन भाषेत प्रॉम्प्ट लिहित, आणि मॉडेलकडून Substack, Telegram, X, Facebook व LinkedIn साठी पोस्ट लिहून घेत, तसेच लेखनाचे मूळ उघड करणारी कोणतीही खूण काढून टाकत.

Nvidia ने कंपनी नव्हे, फक्त सॉफ्टवेअरसाठी 6 अब्ज डॉलर मोजले

Nvidia आणि AI स्टार्टअप Poolside यांनी या आठवड्यात एका कराराची घोषणा केली, जो दोन्ही बाजूंनी खास करून हा अधिग्रहण नाही आणि एक्वी-हायरही नाही असे सांगितले. Nvidia, Poolside च्या Model Factory नावाच्या अंतर्गत यंत्रणेचा परवाना घेण्यासाठी 6 अब्ज डॉलर देत आहे, हीच यंत्रणा वापरून Poolside ने आपले मॉडेल प्रशिक्षित केले होते, आणि स्वतंत्रपणे स्टार्टअपमध्ये 1 अब्ज डॉलरची गुंतवणूकही करत आहे, ती सुद्धा 12 अब्ज डॉलरच्या मूल्यांकनावर, हे पैसे येण्यापूर्वीचे मूल्यांकन. अशा प्रकारे संपूर्ण करार सुमारे 7 अब्ज डॉलरचा ठरतो.

Poolside चे 100 हून अधिक अभियंते, Nvidia च्या मोजणीनुसार नेमके 109, आता Nvidia मध्ये सामील होऊन त्यांच्या Nemotron या ओपन-वेट मॉडेल कुटुंबावर काम करतील. Poolside चे तीन सहसंस्थापक, ज्यात मुख्य कार्यकारी अधिकारी एइझो कांट आणि GitHub चे माजी मुख्य तंत्रज्ञान अधिकारी जेसन वॉर्नर यांचा समावेश आहे, ते मागे राहून Poolside ला स्वतंत्र संशोधनासह एक स्वतंत्र कंपनी म्हणून चालवत राहतील.

भागधारकांना लिहिलेल्या पत्रात कांट आणि वॉर्नर यांनी या असामान्य रचनेला एक तत्त्वाचा मुद्दा म्हणून मांडले: कृत्रिम सामान्य बुद्धिमत्तेवर आधारित भविष्य काही मोजक्या कंपन्यांच्या बंद दरवाजांमागे कैद न राहता खुले राहावे, अशी त्यांची इच्छा आहे. यात सामील असलेल्या मॉडेल्सची किंमत शेकडो अब्ज डॉलर झाल्यावर हे तत्त्व किती टिकेल, हा वेगळा प्रश्न आहे, पण सध्या Nvidia ला यंत्रणा आणि प्रतिभा दोन्ही मिळाले आहेत, आणि Poolside चे नाव अजूनही दारावर टिकून आहे.

145 वर्षे जुन्या कंपनीने आपला AI मॉडेल अर्धा दशलक्ष डॉलरहूनही कमी खर्चात बनवला

Westlaw आणि Practical Law मागील कंपनी, Thomson Reuters ने या आठवड्यात Thomson नावाने स्वतःचा मालकीचा भाषा मॉडेल सादर केला, जो कंपनीच्या मते याच नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या मॉडेल्सच्या संपूर्ण कुटुंबातील पहिला मॉडेल आहे. शून्यापासून काही तयार करण्याऐवजी, कंपनीने एका विद्यमान ओपन मॉडेलपासून, अलिबाबाच्या Qwen 3.5 पासून सुरुवात केली आणि तो आपल्या कित्येक दशकांच्या कायदेशीर व बातम्यांच्या मजकुरावर पुन्हा प्रशिक्षित केला.

कंपनी म्हणते की या प्रकल्पामागे दोन वर्षांत माणसे आणि संगणकीय क्षमतेवर सुमारे 4 कोटी डॉलर खर्च झाले. वाटेत सापडलेल्या कार्यक्षमतांमुळे, अंतिम प्रशिक्षण फेरीचा स्वतःचा खर्च फक्त सुमारे 4 लाख 50 हजार डॉलर राहिला, जो आघाडीच्या प्रयोगशाळा शून्यापासून मॉडेल बनवताना जेवढा खर्च करतात त्याचा एक लहानसा भाग आहे.

Thomson चे पहिले काम CoCounsel Legal मध्ये आहे, जो वकिलांसाठी Thomson Reuters चा AI सहाय्यक आहे, जिथे तो Tabular Analysis नावाचे एक वैशिष्ट्य हाताळेल, जे एकाच वेळी मोठ्या प्रमाणात कागदपत्रांचा आढावा घेण्यासाठी बनवलेले आहे. मोठी महत्त्वाकांक्षा असलेल्या मॉडेलसाठी ही एक संकुचित, चमकदार नसलेली सुरुवात आहे: यातून हे सिद्ध होते की योग्य मालकीचा डेटा असलेल्या कंपनीला खरोखर उपयुक्त काहीतरी बनवण्यासाठी OpenAI किंवा Anthropic इतक्या बजेटची गरज नसते.

भारतीय अभियंत्यांनी एकाच दुपारी तीन स्वदेशी जेट इंजिन सादर केली

CSIR च्या नॅशनल एरोस्पेस लॅबोरेटरीजने मंगळवारी नवी दिल्लीतील आपल्या मुख्यालयात तीन स्वदेशी गॅस टर्बाइन इंजिन सादर केली, जी ड्रोन, ड्रोन इंटरसेप्टर आणि लहान क्षेपणास्त्र यंत्रणांसाठी बनवली आहेत, अशी उपकरणे ज्यांचे प्रणोदन भारताला आतापर्यंत आयात करावे लागत होते. NJ-05, NJ-50 आणि NJ-100 नावाची ही तीन इंजिने अनुक्रमे 5, 50 आणि 100 किलोग्रॅम थ्रस्ट देतात, म्हणजेच लहान मानवरहित विमानांची एक संपूर्ण श्रेणी व्यापतात, ज्यांच्यासाठी आतापर्यंत देशांतर्गत इंजिनांचे पर्याय फारच कमी होते.

चीफ ऑफ इंटिग्रेटेड डिफेन्स स्टाफ टू द चेअरमन चीफ्स ऑफ स्टाफ कमिटी, एअर मार्शल तेजिंदर सिंह प्रमुख पाहुणे म्हणून उपस्थित होते, आणि शास्त्रज्ञ आर प्रतापनायक यांच्या नेतृत्वाखालील CSIR-NAL चमूने उपस्थितांना अशा उच्च-गती टर्बोयंत्रणा आणि उच्च-तापमान ज्वलन कामाबद्दल माहिती दिली, जे इतकी लहान इंजिने विश्वासार्ह ठेवत बनवण्यासाठी आवश्यक होते.

हा उपग्रह प्रक्षेपणासारखा मथळे मिळवणारा जाहीरनामा नाही, पण तो एक खरी उणीव भरून काढतो. सूक्ष्म गॅस टर्बाइन हे बरोबर तेच उपकरण आहे जे सहसा मोजक्या परदेशी पुरवठादारांकडून तयार स्वरूपात विकत घेतले जाते, आणि अशा प्रत्येक खरेदीसोबत एकच शांतपणे राहणारा धोका जोडलेला असतो: तो भाग तुम्हाला कधी आणि कोणत्या अटींवर मिळेल, हे कोणीतरी दुसरेच ठरवते.

एका बॅडमिंटन जोडीने भारताची 15 वर्षांची जागतिक पदकाची प्रतीक्षा संपवली

नवी दिल्लीत झालेल्या BWF वर्ल्ड चॅम्पियनशिपमध्ये, भारताच्या त्रीसा जॉली आणि गायत्री गोपीचंद यांनी महिला दुहेरीत कांस्यपदक जिंकले, हे पदक 22 ऑगस्टला चीनच्या विद्यमान विजेत्या लियू शेंगशू आणि टान निंग यांच्याकडून 18-21, 21-13, 21-8 असे उपांत्य फेरीत हरल्यानंतर मिळाले. यामुळे त्या वर्ल्ड चॅम्पियनशिपमध्ये पदक जिंकणारी भारताची फक्त दुसरी महिला दुहेरी जोडी ठरल्या, याआधी ज्वाला गुट्टा आणि अश्विनी पोनप्पा यांनी 2011 च्या लंडन आवृत्तीत कांस्यपदक जिंकले होते.

ऑलिम्पिकनंतरची या खेळातील सर्वात मोठी स्पर्धा, इंदिरा गांधी एरिनामध्ये 17 ते 23 ऑगस्ट दरम्यान झाली, आणि 2009 नंतर भारताने पहिल्यांदाच तिचे यजमानपद भूषवले. आपल्याच देशातील प्रेक्षकांसमोर खेळणे स्पष्टपणे महत्त्वाचे ठरले. दोन्ही खेळाडूंनी नंतर सांगितले की स्वतःच्या देशात, भारतात एकेरी बॅडमिंटनच्या तुलनेत खूपच कमी लक्ष मिळणाऱ्या प्रकारात, पदकाच्या सामन्यापर्यंत पोहोचणे हाच तो निकाल होता ज्यामुळे अधिक तरुण खेळाडू दुहेरीकडे वळतील अशी त्यांना आशा आहे.

भारतासारख्या सखोल बॅडमिंटन क्षमतेच्या देशासाठी पंधरा वर्षे हा मोठा कालावधी आहे. हे देखील बरेच काही सांगते की ही प्रतीक्षा खेळातील एखाद्या मोठ्या नावाने नव्हे, तर स्पर्धा सुरू होण्याआधी बाहेरून फारसे कोणी लक्षही न ठेवलेल्या एका अनसीडेड जोडीने संपवली.

या पाचही बातम्यांमध्ये वरवर पाहता फारसे साम्य दिसत नाही, पण त्या सर्व एकाच प्रश्नावर उभ्या आहेत: एखादे तंत्रज्ञान खरोखर कशासाठी आहे, हे ठरवण्याचा अधिकार कोणाकडे आहे. OpenAI ने एक चॅटबॉट बनवला आणि कोणीतरी त्याचा वापर एक बनावटी संशोधन संस्था उभी करण्यासाठी केला. Nvidia ने Poolside चा आत्मा विकत न घेता त्यांनी बनवलेली यंत्रणा विकत घेतली. Thomson Reuters ने सिद्ध केले की एका कंपनीला संकुचित पण उपयुक्त काहीतरी बनवण्यासाठी आघाडीच्या प्रयोगशाळांइतका खर्च करण्याची गरज नसते. आणि नवी दिल्लीत, दोन अगदी वेगळ्या दुपारी, भारतीय अभियंते आणि भारतीय खेळाडू या दोघांनीही एकाच शांत प्रश्नाला एकच उत्तर दिले: गोष्टी स्वतः बनवा, आणि दुसऱ्याचा भाग येण्याची वाट पाहत बसू नका.