ఫోటో: President's Secretariat / Wikimedia Commons, GODL-India (క్రాప్ చేయబడింది)
తెలుగు
మేరీ కోమ్ 2002, 2005, 2006, 2008, 2010, 2018లలో ప్రపంచ టైటిళ్లు, 2001లో రజతం, 2019లో కాంస్యం గెలిచారు, మొత్తం ఎనిమిది ప్రపంచ పతకాలు. తొలి ఒలింపిక్ మహిళల బాక్సింగ్ పోటీ అయిన లండన్ 2012లో భారత్ తరఫున ఏకైక మహిళా బాక్సర్‌గా కాంస్యం గెలిచారు.
మేరీ కోమ్ మహిళల ప్రపంచ బాక్సింగ్ చాంపియన్‌షిప్‌లలో ఎనిమిది పతకాలు గెలిచారు, వాటిలో ఆరు స్వర్ణాలు, ఈ మొత్తాన్ని ఆమె గురించిన అంతర్జాతీయ ఒలింపిక్ కమిటీ (IOC) అథ్లెట్ పేజీ రికార్డుగా పేర్కొంటోంది. ఆమె ఒలింపిక్ పతకం లండన్ 2012 కాంస్యం, అది తొలి ఒలింపిక్ మహిళల బాక్సింగ్ పోటీ. ఒలింపిక్ ఫలితాల డేటాబేస్ అయిన ఒలింపెడియా ఆమెను ఒలింపిక్ పతకం గెలిచిన మూడో భారత మహిళగా జాబితా చేసింది, ఆ క్రీడల్లో ఉన్న ఏకైక భారత మహిళా బాక్సర్ ఆమేనని ది బ్రిడ్జ్ చెబుతోంది.
15 ఏళ్లకే ఇంఫాల్‌లో మొదలు
ఒలింపెడియా ఆమె జననాన్ని 1983 మార్చి 1న మణిపూర్లోని చురాచాంద్‌పూర్ జిల్లా కాంగతేయిలో అని జాబితా చేసింది. ఆమె పేద వ్యవసాయ కుటుంబానికి చెందినవారని, 1998 బ్యాంకాక్ ఆసియా క్రీడల్లో డింకో సింగ్ గెలిచిన స్వర్ణం ఆమెను బాక్సింగ్ వైపు ఆకర్షించిందని IOC చెబుతోంది. ఆమె 15 ఏళ్లకే ఇంఫాల్ స్పోర్ట్స్ అకాడమీలో శిక్షణ కోసం ఇల్లు వదిలి, మాజీ రెజ్లర్ అయిన తండ్రి నుంచి మొదట దాచారు. 2000లో రాష్ట్ర చాంపియన్ అయ్యాక వార్తాపత్రికల్లో ఆమె ఫొటో రావడంతో ఆయనకు తెలిసిందని IOC చెబుతోంది.
ఎనిమిది ప్రపంచ పతకాలు, క్రమంలో
2001లో పెన్సిల్వేనియాలోని స్క్రాంటన్‌లో జరిగిన తొలి మహిళల ప్రపంచ చాంపియన్‌షిప్‌లో ఆమెకు 18 ఏళ్లు, అక్కడ రజతం గెలిచారు, అది ఎనిమిది పతకాల్లో మొదటిది అని IOC చెబుతోంది. ఆరు టైటిళ్లలో మొదటిది 2002లో టర్కీలో వచ్చిందని ది క్వింట్ నివేదించింది. 2010 వరకు మిగతావి 2005, 2006, 2008, 2010 అని ఒలింపిక్ మ్యూజియం ప్రొఫైల్ జాబితా చేసింది, అంటే ఆ సంవత్సరానికి ఐదు స్వర్ణాలు.
ఐదో టైటిల్ తర్వాత ఆమె లండన్ ఒలింపిక్స్‌కు అర్హత సాధించడానికి 51 కిలోల బరువు విభాగానికి మారారని స్క్రోల్ నివేదించింది, ఎందుకంటే లండన్‌లోని మూడు మహిళల విభాగాల్లో ఆమె పాత విభాగం లేదు. ఆమె ఆరు స్వర్ణాలు, రజతం 48 కిలోల ఫలితాలని ఒలింపిక్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ ఆసియా వర్ణిస్తూ, ఒలింపిక్స్‌లో మహిళలకు 48 కిలోల విభాగం లేదని పేర్కొంది.
ఆరో టైటిల్ 2018 నవంబర్ 24న న్యూఢిల్లీలో వచ్చింది. 35 ఏళ్ల వయసులో ఆమె 48 కిలోల ఫైనల్‌లో ఉక్రెయిన్‌కు చెందిన హన్నా ఒఖోతాను ఐదుగురు న్యాయనిర్ణేతల కార్డులపైనా 5-0తో ఓడించారని ది క్వింట్, గల్ఫ్ న్యూస్‌లోని AFP నివేదిక రెండూ చెబుతున్నాయి. ఈ విజయంతో ఐదు స్వర్ణాలు ఉన్న ఐర్లాండ్‌కు చెందిన కేటీ టేలర్‌ను ఆమె అధిగమించారు, ఆరు ప్రపంచ టైటిళ్లు గెలిచిన తొలి మహిళగా ది క్వింట్ ఆమెను పేర్కొంటోంది. స్క్రోల్ ఒక షరతును జోడించింది: క్యూబాకు చెందిన ఫెలిక్స్ సావన్ కూడా పురుషుల హెవీవెయిట్‌లో ఆరు ప్రపంచ టైటిళ్లు గెలిచారు, కాబట్టి ఈ రికార్డు ఒక పురుషుడితో పంచుకున్నది.
కెరీర్ ఎంత కాలం సాగిందో కూడా ది క్వింట్ గుర్తు చేసింది: కోమ్ తొలి టైటిల్ గెలిచినప్పుడు ఒఖోతాకు ఆరేళ్లు, ఫైనల్ ఆ టైటిల్ తర్వాత 16 ఏళ్లకు, ఆమె ఐదో టైటిల్ తర్వాత ఎనిమిదేళ్లకు వచ్చింది. ఇద్దరు పిల్లలకు జన్మనిచ్చిన తర్వాత ఆమె రింగ్‌కు తిరిగి వచ్చారని స్క్రోల్ చెబుతోంది. ఢిల్లీ ఫైనల్ తర్వాత రెండు నెలలకు ఆమె ప్రపంచ ర్యాంకింగ్స్‌లో అగ్రస్థానానికి చేరారని AFP నివేదించింది.
ఎనిమిదో పతకం 2019 అక్టోబర్‌లో రష్యాలోని ఉలాన్ ఉడేలో వచ్చింది. ఒలింపిక్ బరువు అయిన 51 కిలోల్లో పోటీపడి, అక్టోబర్ 10న కొలంబియాకు చెందిన ఇన్‌గ్రిట్ వాలెన్సియాను 5-0తో ఓడించి సెమీ-ఫైనల్‌కు చేరి పతకం ఖాయం చేసుకున్నారు. ఆ విజయం సావన్‌తో ఉన్న సమానత్వాన్ని చెరిపి, ఎనిమిది ప్రపంచ పతకాలున్న పురుషులు, మహిళల్లో ఏకైక బాక్సర్‌గా ఆమెను నిలిపిందని ఒలింపిక్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ ఆసియా చెబుతోంది. సెమీ-ఫైనల్‌ను ఆమె టర్కీకి చెందిన బుసెనాజ్ చకిరోగ్లూ చేతిలో 1-4తో ఓడి కాంస్యం తీసుకున్నారు. నిర్ణయంపై సమీక్ష కోరిన భారత్ అభ్యర్థనను AIBA సాంకేతిక కమిటీ తిరస్కరించిందని ది ప్రింట్‌లోని PTI నివేదిక చెబుతూ, ఈ కాంస్యం ఆమె 51 కిలోల్లో తొలి ప్రపంచ పతకమని కూడా పేర్కొంది. 2026 నవంబర్ 5 నాటికి కూడా IOC అథ్లెట్ పేజీ ఎనిమిది ప్రపంచ పతకాలను రికార్డుగా వర్ణిస్తోంది.
లండన్ 2012: మూడు బరువు విభాగాలు, ఒకే భారత మహిళ
మహిళల బాక్సింగ్ ఒలింపిక్ అరంగేట్రం లండన్‌లో మూడు విభాగాలతో జరిగింది: ఫ్లైవెయిట్ (51 కిలోలు), లైట్‌వెయిట్ (60 కిలోలు), మిడిల్‌వెయిట్ (75 కిలోలు) అని ది బ్రిడ్జ్ చెబుతోంది. కోమ్ దాదాపు పదేళ్లుగా 46 కిలోలు, 48 కిలోల్లో పోటీపడ్డారు, అందుకే 51 కిలోలకు మారారు. ఆమె కోచ్ చార్లెస్ అట్కిన్సన్‌కు అక్రెడిటేషన్‌కు అవసరమైన AIBA త్రీ స్టార్ ధ్రువపత్రం లేకపోవడంతో ఆమెతో కలిసి ప్రయాణించలేకపోయారని ది బ్రిడ్జ్ జోడిస్తోంది.
వేదిక వైపు ఆమె మార్గం, ది బ్రిడ్జ్ స్కోర్లతో:
- రౌండ్ ఆఫ్ 16: పోలాండ్‌కు చెందిన కరోలినా మిచాల్‌జుక్‌పై 19-14, ఒలింపిక్ చరిత్రలో ఇది మూడో మహిళల బౌట్ అని ది బ్రిడ్జ్ చెబుతోంది.
- క్వార్టర్-ఫైనల్: ట్యునీషియాకు చెందిన మరూవా రహాలీపై 15-6. ఒలింపిక్ బాక్సింగ్‌లో ఓడిన ఇద్దరు సెమీ-ఫైనలిస్టులకూ కాంస్యం ఇస్తారు, కాబట్టి ఈ గెలుపుతో పతకం ఖాయమైంది.
- సెమీ-ఫైనల్: గ్రేట్ బ్రిటన్‌కు చెందిన నికోలా ఆడమ్స్ చేతిలో 6-11తో ఓటమి.
ఒలింపెడియా ప్రివ్యూ స్వర్ణ పతక విజేతలుగా ముగ్గురిని పేర్కొంది: చైనా ప్రపంచ చాంపియన్ రెన్ కాన్కాన్, ఆడమ్స్, కోమ్. ఆడమ్స్‌కు రెండు ప్రయోజనాలు ఉన్నాయని అది చెప్పింది, ఆమె సహజంగా ఫ్లైవెయిట్ కావడం, సొంత ప్రేక్షకుల ముందు పోటీపడటం. ఫైనల్‌లో ఆడమ్స్ రెన్‌ను 16-7తో ఓడించి గెలిచింది, ఈ స్కోర్‌ను ఒలింపెడియా, స్పోర్ట్స్‌కీడా రెండూ ఇస్తున్నాయి. కోమ్ అమెరికాకు చెందిన మార్లెన్ ఎస్పార్జాతో కాంస్యం పంచుకున్నారు. సిడ్నీ 2000లో కర్ణం మల్లేశ్వరి వెయిట్‌లిఫ్టింగ్ కాంస్యం తర్వాత ఒలింపిక్ పతకం గెలిచిన మూడో భారత మహిళగా ఒలింపెడియా ఆమెను జాబితా చేసింది. లండన్‌లో భారత్ ఆరు పతకాలు, రెండు రజతాలు, నాలుగు కాంస్యాలు, ఒకే క్రీడల్లో భారత్‌కు అత్యధికమని ది బ్రిడ్జ్ నమోదు చేసింది. ముగింపు వేడుకలో ఆమె భారత పతాకధారి అని కూడా ఒలింపెడియా జాబితా చేసింది. లవ్లీనా బోర్గోహైన్‌ను టోక్యో ఒలింపిక్ కాంస్య పతక విజేతగా తెలంగాణ టుడే వర్ణిస్తోంది.
ఆసియా క్రీడలు, కామన్వెల్త్ క్రీడల్లో స్వర్ణం
గ్వాంగ్‌జౌలో 2010 ఆసియా క్రీడల్లో కాంస్యం, 2014 ఇంచియాన్‌లో స్వర్ణం ఉన్నట్లు ఒలింపెడియా జాబితా చేసింది. 51 కిలోల ఫైనల్‌లో ఆమె కజకిస్తాన్‌కు చెందిన జైనా షెకెర్బెకోవాను ఓడించారని, ఇంచియాన్ ఫైనల్‌పై గల్ఫ్ న్యూస్ ప్రచురించిన AP నివేదిక చెబుతోంది. 2026 అక్టోబర్ 2న బోర్గోహైన్ 75 కిలోల ఆసియా క్రీడల బాక్సింగ్ స్వర్ణం గెలిచినప్పుడు, 2014లో కోమ్ తర్వాత ఇలా గెలిచిన రెండో భారత మహిళ ఆమేనని ఔట్‌లుక్ ఇండియా, తెలంగాణ టుడే రెండూ పేర్కొన్నాయి, ఆ ఫలితం tuput 2026 ఆసియా క్రీడల్లో భారత్ కథనంలో ఉంది. 2019 నాటికి ఆమె ఐదు ఆసియా టైటిళ్లు కూడా కలిగి ఉన్నారని ది ప్రింట్‌లోని PTI నివేదిక జోడిస్తోంది.
కామన్వెల్త్ క్రీడల్లో ఆమె 2018 ఏప్రిల్ 14న గోల్డ్ కోస్ట్‌లో 48 కిలోల విభాగంలో, తన తొలి కామన్వెల్త్ క్రీడల్లోనే స్వర్ణం గెలిచారు. ఫైనల్‌లో ఉత్తర ఐర్లాండ్‌కు చెందిన క్రిస్టినా ఓ’హారాను 5-0తో ఓడించారు. కామన్వెల్త్ క్రీడల్లో ఇది తొలి భారత మహిళ బాక్సింగ్ స్వర్ణమని ది క్వింట్ చెబుతోంది, ఈ పతకాన్ని ఒలింపెడియా జాబితా చేసింది.
గౌరవాలు, గెజిట్ తేదీలతో
పద్మ పురస్కారాల భారత గెజిట్ నోటిఫికేషన్లు సంవత్సరాలను స్పష్టంగా ఇస్తున్నాయి:
- పద్మశ్రీ: 2006 మార్చి 20 నోటిఫికేషన్, ఇది మణిపూర్ తరఫున క్రీడల విభాగంలో ఆమెను జాబితా చేసింది.
- రాజీవ్ గాంధీ ఖేల్ రత్న: 2009, స్పోర్ట్స్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా జాబితా ప్రకారం ఆ ఏడాది బాక్సర్ విజేందర్ సింగ్, రెజ్లర్ సుశీల్ కుమార్‌లతో పంచుకున్నారు.
- పద్మభూషణ్: 2013 ఏప్రిల్ 5 నోటిఫికేషన్, ఇది క్రీడలు, మణిపూర్ విభాగంలో ఎం. సి. మేరీ కోమ్‌ను జాబితా చేసింది.
- పద్మవిభూషణ్: 2020 సంవత్సరానికి పురస్కారాలను ప్రదానం చేసిన 2021 నవంబర్ 8 నోటిఫికేషన్.
టోక్యో, పుస్తకం, చిత్రం
టోక్యో 2020 ప్రారంభ వేడుకలో ఆమె భారత పతాకాన్ని మోశారని, 51 కిలోల విభాగంలో సంయుక్త తొమ్మిదో స్థానంలో నిలిచారని ఒలింపెడియా నమోదు చేసింది. వెనుకబడిన ప్రాంతాల బాక్సర్లకు మద్దతు ఇచ్చే మేరీ కోమ్ SAI బాక్సింగ్ అకాడమీని ఆమె స్థాపించి నడిపిస్తున్నారని, 2016లో భారత పార్లమెంటు ఎగువ సభకు ఆమెను నియమించారని IOC ఒలింపిక్ మ్యూజియం ప్రొఫైల్ చెబుతోంది.
ఆమె ఆత్మకథ అన్‌బ్రేకబుల్ 2013లో ప్రచురితమైందని ఒలింపిక్ మ్యూజియం చెబుతోంది. 2014లో విడుదలైన బయోపిక్‌లో ప్రియాంక చోప్రా టైటిల్ పాత్ర పోషించారని AP చెబుతోంది.
మూలాలు మరియు మరింత చదవడానికి
- Olympedia: Mary Kom, athlete biography and Olympic results
- Olympedia: Flyweight (48-51 kilograms), Women, London 2012, results
- Olympics.com (IOC): Mary Kom, biography
- The Olympic Museum via Google Arts and Culture: Mary Kom, participant in the first women's boxing competition
- Olympic Council of Asia, 12 October 2019: India's Mary Kom makes history at Women's World Boxing Championships
- Gazette of India, Extraordinary, 20 March 2006: President's Secretariat notification of the Padma awards
- Gazette of India, Extraordinary, 5 April 2013: President's Secretariat notification of the Padma awards
- Gazette of India, Extraordinary, 8 November 2021: President's Secretariat notification of the Padma awards for the year 2020
- Sports Authority of India: List of Rajiv Gandhi Khel Ratna Awardees
- Scroll, 25 November 2018: There's something about Mary
- The Quint, 24 November 2018: Mary Kom wins World Championship final, defeats Hanna Okhota 5-0
- Gulf News (AFP): India's Mary Kom becomes world's top woman boxer
- ThePrint (PTI), October 2019: Boxer Mary Kom bags historic 8th World Championship medal, settles for bronze
- The Bridge, 18 June 2021: Behind an Olympic medal, Mary Kom's bronze at 2012 London
- Sportskeeda: Women's boxing, Britain's Adams wins flyweight gold
- Gulf News (AP): Mary Kom sets sights on 2016 Rio de Janeiro Olympic Games after winning gold at Asian Games
- The Quint, 14 April 2018: Mary Kom sweeps final 5-0, bags first CWG gold
- Outlook India, October 2026: Lovlina Borgohain wins 75kg boxing gold at Asian Games 2026, joins Mary Kom in exclusive club
- Telangana Today, 2 October 2026: Asian Games 2026, Lovlina Borgohain wins gold in women's 75kg boxing
తెరపై మరియు పుస్తకాల్లో
- Mary Kom (2014) . ప్రియాంక చోప్రా టైటిల్ పాత్రలో నటించిన బాలీవుడ్ బయోపిక్; ఒలింపెడియా, IOC ఒలింపిక్ మ్యూజియం, AP అన్నీ దీనిని నమోదు చేశాయి.
- Unbreakable (2013) , రచయిత Mary Kom . ఆమె ఆత్మకథ, IOC ఒలింపిక్ మ్యూజియం జాబితా చేసినది.
తెరపై చూసిన కథ వెనుక ఉన్న చరిత్రను వెతుకుతున్న పాఠకుల కోసం ఈ జాబితా. ఏ చలనచిత్ర రూపాంతరమూ మూలం కాదు, మరియు ఈ రచనలలో దేనితోనూ tuput కు సంబంధం లేదు.
ఈ వ్యాసం AI సాధనాల సహాయంతో పరిశోధించి రాయబడింది మరియు కచ్చితత్వం కోసం సవరించబడింది. ఇది సాధారణ సమాచారం మరియు చర్చ కోసం మాత్రమే, వృత్తిపరమైన సలహా కాదు. మా సంపాదకీయ ప్రమాణాలు మరియు నిరాకరణ చూడండి. తప్పు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి.
నచ్చిందా? తదుపరిది పొందండి.
ఒకసారి ఒక మంచి వ్యాసం, నేరుగా మీ ఇన్‌బాక్స్‌కు. స్పామ్ లేదు, ఎప్పుడైనా ఆపవచ్చు.
