తమిళనాడులోని కూడంకుళం రెండు 1,000 MW రష్యన్ డిజైన్ రియాక్టర్లు 2013, 2016 నుంచి దక్షిణ గ్రిడ్‌కు విద్యుత్ ఇస్తున్నాయి, మరో నాలుగు యూనిట్లు నిర్మాణంలో ఉన్నాయి

తమిళనాడులోని తిరునెల్వేలి జిల్లాలో ఉన్న కూడంకుళం అణు విద్యుత్ కేంద్రంలో రష్యన్ డిజైన్‌తో నిర్మించిన రెండు VVER-1000 రియాక్టర్లు వాణిజ్య ఉత్పత్తిలో ఉన్నాయి: యూనిట్ 1 2014 డిసెంబర్ 31 నుంచి, యూనిట్ 2 2017 మార్చి 31 నుంచి. ఈ కేంద్రాన్ని సొంతంగా నడుపుతున్న న్యూక్లియర్ పవర్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా లిమిటెడ్ (NPCIL) ఈ తేదీలను పేర్కొంది. ప్రతి యూనిట్ సామర్థ్యం 1,000 MW. భారతదేశంలో పనిచేస్తున్న 24 అణు యూనిట్లకు NPCIL చెబుతున్న 8,780 MWలో ఈ కేంద్రం వాటా 2,000 MW, అంటే సుమారు 23 శాతం.

రష్యా ప్రభుత్వ అణు సంస్థ రోసాటమ్, తొలి రెండు యూనిట్లు 2026 ఏప్రిల్ నాటికి 127 బిలియన్ కిలోవాట్-గంటలకు పైగా విద్యుత్ ఉత్పత్తి చేశాయని తెలిపింది. వరల్డ్ న్యూక్లియర్ న్యూస్ (WNN) NPCIL సొంత గుండ్రని అంకెను దాదాపు 130 బిలియన్ యూనిట్లుగా ఇచ్చింది. ఇదే రకానికి చెందిన మరో నాలుగు యూనిట్లు నిర్మాణంలో ఉన్నాయి, 1,000 MW చొప్పున ఆరు యూనిట్లు కలిస్తే 6,000 MW అవుతుంది.

VVER-1000 అంటే ఏమిటి, దాన్ని ఎవరు నడుపుతున్నారు

VVER అనేది రష్యన్ పీడన జల రియాక్టర్. అధిక పీడనంలో ఉంచిన సాధారణ నీరు కోర్ నుంచి వేడిని ఆవిరి జనరేటర్లకు చేరవేస్తుంది, ఆ ఆవిరి టర్బైన్లను తిప్పుతుంది. కూడంకుళం యూనిట్లను భారతదేశపు తొలి పీడన జల రియాక్టర్లుగా, అతిపెద్ద రియాక్టర్లుగా WNN వర్ణిస్తోంది. రష్యా నిధులతో జరిగిన ఒప్పందం కింద రోసాటమ్ ఇంజనీరింగ్ విభాగంలో భాగమైన అటామ్‌స్ట్రాయ్‌ఎక్స్‌పోర్ట్ వాటిని సరఫరా చేసింది.

రెండు యూనిట్లనూ NPCIL నిర్మించి, కమిషన్ చేసి, అంతర్జాతీయ అణు శక్తి సంస్థ (IAEA) రక్షణల కింద నడుపుతోందని, రష్యా నిపుణులు పర్యవేక్షిస్తున్నారని WNN 2016లో నివేదించింది. కేంద్రం మొత్తం జీవితకాలానికి సరిపడా సుసంపన్న యురేనియం ఇంధనాన్ని రష్యా సరఫరా చేస్తుందని అదే నివేదిక చెబుతోంది. ఆతిథ్య రాష్ట్రమైన తమిళనాడు వివరాలు tuput వ్యాసం తమిళనాడు ఒక చూపులోలో ఉన్నాయి.

1988 నుంచి 2017 వరకు ఒప్పందాలు

ఈ సహకారం 1988లో ప్రధాని రాజీవ్ గాంధీ, సోవియట్ నాయకుడు మిఖాయిల్ గోర్బచేవ్ సంతకం చేసిన ప్రభుత్వాల మధ్య ఒప్పందంతో మొదలైందని WNN నమోదు చేసింది. ఈ ప్రాజెక్టును 1988లో ఆలోచించారని, నిర్మాణం 2002లో మొదలైందని అణు శక్తి శాఖ సహాయ మంత్రి 2026 ఫిబ్రవరి 12న రాజ్యసభకు చెప్పారు. WNN 2014 డిసెంబర్ 31 నివేదిక ప్రకారం యూనిట్ 1కు తొలి కాంక్రీట్ 2002 మార్చిలో, యూనిట్ 2కు సుమారు నాలుగు నెలల తర్వాత పోశారు; వాణిజ్య ఉత్పత్తిని తొలుత 2007 డిసెంబర్, 2008 డిసెంబర్‌లకు లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. దాని 2008 నివేదిక ప్రకారం రష్యా ఆ రెండు యూనిట్లను 1998 జూన్ నాటి ఒప్పందం కింద నిర్మిస్తోంది, కాబట్టి పునాది పత్రంగా మూలాలు 1988ని, 1998ని రెండింటినీ చెబుతున్నాయి.

మరిన్ని యూనిట్లకు కొత్త ఒప్పందం కావాల్సి వచ్చింది. కూడంకుళంలో మరో నాలుగు రియాక్టర్లకు ప్రభుత్వాల మధ్య ఒప్పందాన్ని 2008 ఫిబ్రవరి 11న ప్రాథమికంగా అంగీకరించినట్లు (ఇనీషియల్ చేసినట్లు) WNN నివేదించింది. కూడంకుళంలో అదనపు యూనిట్లను, కొత్త భారతీయ ప్రదేశాల్లో రష్యన్ డిజైన్ కేంద్రాలను కవర్ చేసే పౌర అణు సహకార ఒప్పందంపై 2008 డిసెంబర్ 5న న్యూఢిల్లీలో అధ్యక్షుడు దిమిత్రి మెద్వెదెవ్, ప్రధాని మన్మోహన్ సింగ్ శిఖరాగ్ర సమావేశం సందర్భంగా అప్పటి అటామిక్ ఎనర్జీ కమిషన్ అధిపతి అనిల్ కాకోద్కర్, అప్పటి రోసాటమ్ అధిపతి సెర్గేయ్ కిరియెంకో సంతకాలు చేశారని NucNet నివేదించింది. 3, 4 యూనిట్లకు రోసాటమ్‌తో సాధారణ ఫ్రేమ్‌వర్క్ ఒప్పందం 2014లో జరిగిందని న్యూక్లియర్ ఇంజనీరింగ్ ఇంటర్నేషనల్ తెలిపింది. 5, 6 యూనిట్లకు ఫ్రేమ్‌వర్క్ ఒప్పందంపై, ప్రభుత్వాల మధ్య రుణ ప్రోటోకాల్‌పై ఇరుపక్షాలు 2017 జూన్ 1న సంతకాలు చేశాయని మరుసటి రోజు WNN నివేదించింది.

భారత్-రష్యా భాగస్వామ్యం వ్యాసం ఈ ఒప్పందాలను విస్తృత సంబంధాల సందర్భంలో చూపిస్తుంది.

తొలి క్రిటికాలిటీ నుంచి గ్రిడ్ వరకు, యూనిట్ వారీగా

యూనిట్ 1కు రియాక్టర్ భవన నిర్మాణ పని 2011 మార్చిలో పూర్తయిందని WNN తెలిపింది. ఆ తర్వాత ఫుకుషిమా దైచి ప్రమాదం తర్వాత జరిగిన నిరసనలు, న్యాయ పోరాటాల వల్ల కమిషనింగ్ రెండేళ్లకు పైగా ఆలస్యమైంది. 2013 ఏప్రిల్‌లో నిష్క్రియాత్మక కోర్ శీతలీకరణ వ్యవస్థలో బయటపడిన పంపుల సమస్యలను పంపులను మార్చి సరిచేశారు. స్వయం నిలకడగా సాగే గొలుసు చర్య మొదలవడమైన తొలి క్రిటికాలిటీ 2013 జూలైలో వచ్చింది. NPCIL ఆ యూనిట్‌ను 2013 అక్టోబర్ 22 తెల్లవారుజామున 2:45కు గ్రిడ్‌తో అనుసంధానించింది. WNN ప్రకారం మొదట అది 160 MWe ఉత్పత్తి చేసింది, నియంత్రణ సంస్థ ప్రతి దశకూ అనుమతిస్తుండగా విద్యుత్ 500, 750, 1,000 MWeకు దశలవారీగా పెరగాల్సి ఉంది.

యూనిట్ 1 పూర్తి సామర్థ్యానికి మొదటిసారి 2014 జూన్‌లో చేరిందని WNN 2014 డిసెంబర్ 31 నివేదిక నమోదు చేసింది. టర్బైన్ తనిఖీ కోసం 2014 అక్టోబర్‌లో దాన్ని ఆపేశారు, డిసెంబర్ 7న మళ్లీ ప్రారంభించారు, డిసెంబర్ 10 నుంచి 1,000 MWe వద్ద నడిచింది, 2014 డిసెంబర్ 31న వాణిజ్య ఉత్పత్తిలో ఉన్నట్లు ప్రకటించారు.

యూనిట్ 2 ఇదే దారిలో నడిచింది. నిర్మాణం 2015 జూలైలో పూర్తయింది, ఇంధనాన్ని 2016 మేలో నింపారు. క్రిటికాలిటీ దిశగా ప్రక్రియ 2016 జూలై 8న మొదలైందని, జూలై 10 రాత్రి 8:56కు తొలి క్రిటికాలిటీని NPCIL ప్రకటించిందని WNN తెలిపింది. ఆ యూనిట్‌ను 2016 ఆగస్టు 29 ఉదయం 11:17కు దక్షిణ గ్రిడ్‌తో పరీక్షార్థంగా అనుసంధానించారు. అది 245 MW ఇస్తోందని, తొలి అనుసంధానానికి అటామిక్ ఎనర్జీ రెగ్యులేటరీ బోర్డ్ (AERB) అనుమతి ఉందని కేంద్రం సైట్ డైరెక్టర్ ఆర్. ఎస్. సుందర్ ప్రెస్ ట్రస్ట్ ఆఫ్ ఇండియాకు చెప్పారు. వాణిజ్య ఉత్పత్తి 2017 మార్చి 31 నుంచి అని NPCIL పేర్కొంది; WNN 2017 నివేదిక ప్రకారం యూనిట్‌ను 2017 ఏప్రిల్‌లో తాత్కాలికంగా స్వీకరించారు.

విద్యుత్ ఎక్కడికి వెళ్తుంది

అణు విద్యుత్ పంపకం నియమాన్ని సహాయ మంత్రి 2026 ఫిబ్రవరి 12న రాజ్యసభలో వివరించారు: దీర్ఘకాలంగా ఉన్న గాడ్గిల్ సూత్రం ప్రకారం ఆతిథ్య రాష్ట్రం 50 శాతం ఉంచుకుంటుంది, పొరుగు రాష్ట్రాలకు 35 శాతం వస్తుంది, 15 శాతం కేంద్ర గ్రిడ్‌కు వెళ్తుంది. 2014 చివర్లో యూనిట్ 1కు దక్షిణ గ్రిడ్ వాటాలను WNN ఇలా పేర్కొంది: తమిళనాడు 56 శాతం, కర్ణాటక 22 శాతం, కేరళ 13 శాతం, ఆంధ్రప్రదేశ్ 5 శాతం, పుదుచ్చేరి 3 శాతం.

నియంత్రణ సంస్థ, కోర్టులు భద్రతా చట్రాన్ని ఎలా తీర్చిదిద్దాయి

అటామిక్ ఎనర్జీ రెగ్యులేటరీ బోర్డ్ ఈ కేంద్రానికి లైసెన్స్ ఇచ్చి తనిఖీలు చేస్తుంది. నిర్మాణ సమయంలో కేంద్రాలను త్రైమాసికానికి ఒకసారి, పనిచేస్తున్నప్పుడు సంవత్సరానికి రెండుసార్లు తనిఖీ చేస్తారని, లైసెన్సులను ప్రతి ఐదేళ్లకు పునరుద్ధరిస్తారని సహాయ మంత్రి 2024 డిసెంబర్ 5న రాజ్యసభకు చెప్పారు; ఈ నియమాన్ని ఆయన “ముందు భద్రత, తర్వాత ఉత్పత్తి” అని పేర్కొన్నారు. అదే సమాధానం కూడంకుళం ఉద్గార విలువను 0.002 మైక్రోసీవర్ట్‌లుగా ఇచ్చింది, పదేళ్ల క్రితం అది 0.081 ఉండేదని, ఆయన ఉటంకించిన 1,000 మైక్రోసీవర్ట్‌ల ప్రమాణం పక్కన దాన్ని ఉంచింది. AERB చట్టబద్ధమైన ప్రాతిపదిక 2025 డిసెంబర్‌లో వచ్చిన శాంతి చట్టంతో మారింది; దాన్ని tuput విడిగా వివరించింది.

అప్పటి AERB ఛైర్మన్ ఎస్. ఎస్. బజాజ్ డిజైన్‌ను, సమీక్షను 2012 సెప్టెంబర్‌లో ది హిందూకు వివరించారు. ఆయన నిష్క్రియాత్మక ఉష్ణ తొలగింపు వ్యవస్థను, లీకైన హైడ్రోజన్ పేలుడు మిశ్రమంగా మారకముందే పీల్చుకునే 150కి పైగా హైడ్రోజన్ రీకంబైనర్లను, స్టేషన్ బ్లాక్‌అవుట్ అంటే బయటి విద్యుత్తు మొత్తం పోవడం కోసం ఏర్పాట్లను ప్రస్తావించారు. AERB, భాభా పరమాణు పరిశోధన కేంద్రం, విద్యా రంగ నిపుణులు ఈ సమీక్షపై 7,000కు పైగా మానవ-రోజులు వెచ్చించారని ఆయన చెప్పారు.

2011 మార్చి ఫుకుషిమా ప్రమాదం తర్వాత భారతీయ కేంద్రాల కోసం AERB కమిటీ 17 సిఫార్సులు చేసింది. ఛైర్మన్ వాటిని ముందు జాగ్రత్త చర్యలన్నారు, అమలుకు సుమారు ఆరు నెలలు లేదా సుమారు రెండేళ్లు పడుతుందని చెప్పారు. కమిషనింగ్‌కు ముందే ఆ చర్యలు అమల్లో ఉండాలని సుప్రీంకోర్టులో పిటిషనర్లు వాదించారని బిజినెస్ టుడే నివేదించింది.

2013 మే 6న సుప్రీంకోర్టు, న్యాయమూర్తులు కె. ఎస్. రాధాకృష్ణన్, దీపక్ మిశ్రా ధర్మాసనంతో, కమిషనింగ్‌కు అనుమతించింది; జీవించే హక్కుకు, సుస్థిర అభివృద్ధికి మధ్య సమతుల్యత సాధించాలని చెప్పింది. తీర్పు పాఠంలో 15 ఆదేశాలు ఉన్నాయని లైవ్‌లా పేర్కొంది. వాటిలో: కేంద్రం పనిచేయడానికి ముందు భాగాల నాణ్యతపై AERB, NPCIL, అణు శక్తి శాఖ తుది అనుమతి, కనీసం ప్రతి మూడు నెలలకు ఒకసారి తనిఖీలు, రేడియోధార్మిక విడుదలలు నియంత్రణ సంస్థ పరిమితుల్లోనే ఉండటం, మిగిలిన 17 సిఫార్సులను NPCIL 2012 డిసెంబర్ 3 నాటి అఫిడవిట్‌లో ఇచ్చిన గడువులోగా పూర్తి చేయడం, 2009 జాతీయ విపత్తు నిర్వహణ మార్గదర్శకాల ప్రకారం కేంద్రం లోపల, బయట క్రమానుగత అత్యవసర కసరత్తులు. ఉద్యమకారులపై క్రిమినల్ కేసులను వెనక్కి తీసుకోవాలని కూడా ఆ ఆదేశాలు అధికారులను కోరాయి. 2014 మే 8న న్యాయమూర్తులు రాధాకృష్ణన్, విక్రమ్‌జిత్ సింగ్ ధర్మాసనం కమిషనింగ్‌కు వ్యతిరేకంగా వేసిన పిటిషన్‌ను కొట్టివేసింది; తన ఆదేశాల అమలులో ఎలాంటి అలసత్వాన్ని కోర్టు గమనించలేదని లైవ్‌లా నివేదించింది.

వాడిన ఇంధనం ఎక్కడికి వెళ్తుంది

సహాయ మంత్రి 2023 ఫిబ్రవరి 8 లోక్‌సభ సమాధానం రెండు దశల పథకాన్ని వివరిస్తుంది. వాడిన ఇంధనం మొదట ప్రతి రియాక్టర్ భవనం లోపల ఉన్న కొలనులో ఉంటుంది. ఆ కొలను నిండినప్పుడు, ప్లాంట్ ప్రాంగణంలోనే ఉన్న రియాక్టర్‌కు దూరపు నిల్వ సౌకర్యానికి (Away From Reactor, AFR) తరలిస్తారు; రీప్రాసెసింగ్‌కు పంపే వరకు అక్కడే ఉంటుంది. యూనిట్లు 1, 2 కొలనుల్లో AFR సిద్ధమయ్యే వరకు తగినంత చోటు ఉందని, రియాక్టర్ భవనంలో నిల్వను కవర్ చేసిన పర్యావరణ ప్రభావ అంచనాలో ప్రతికూల పర్యావరణ ప్రభావం కనిపించలేదని ఆ సమాధానం తెలిపింది.

అదే సమాధానం ప్రకారం యూనిట్లు 1, 2కు AFR 2022 ఏప్రిల్ నాటికి రావాల్సి ఉంది; చట్టబద్ధమైన పర్యావరణ అనుమతిలో భాగమైన ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను రాష్ట్ర అధికారులు ఇంకా నిర్వహించకపోవడంతో అది ఆలస్యమైంది. యూనిట్లు 3, 4కు AFR 2026 నాటికి పనిచేస్తుందని అంచనా వేసింది. AFR డిజైన్ భద్రతను క్రమానుగతంగా సమీక్షించాలని AERBను, శాశ్వత లోతైన భూగర్భ నిల్వ కేంద్రాన్ని త్వరగా ఏర్పాటు చేయాలని ప్రభుత్వాన్ని సుప్రీంకోర్టు 2013 ఆదేశాలు కోరాయి. కూడంకుళంలో వాడిన ఇంధనాన్ని కేంద్రీకృతంగా నిల్వ చేస్తారన్న వాదనలకు శాస్త్రీయ ఆధారం లేదని, ఎందుకంటే ప్రతి రియాక్టర్ తన ఇంధన చక్రాన్ని తానే నిర్వహిస్తుందని మంత్రి 2026 ఫిబ్రవరి 12న చెప్పారు. ఈ సౌకర్యానికి tuput కనుగొనగలిగిన అత్యంత ఇటీవలి అధికారిక కాలపట్టిక 2023 సమాధానమే.

యూనిట్లు 3 నుంచి 6, 6,000 MW లక్ష్యం

3, 4 యూనిట్లకు తొలి నిర్మాణ కాంక్రీట్‌ను AERB ఆమోదం తర్వాత సుమారు ఒక వారానికి పోశారని WNN 2017 జూన్ 30న నివేదించింది. ఈ యూనిట్లు తొలి జతకు పునరావృతమే, కమిషనింగ్, నిర్వహణ అనుభవం నుంచి వచ్చిన మెరుగుదలలు ఉన్నాయి; అటామ్‌స్ట్రాయ్‌ఎక్స్‌పోర్ట్ ప్రధాన కాంట్రాక్టర్. 5, 6 యూనిట్ల పని 2021లో మొదలైందని WNN తెలిపింది.

2026 ఫిబ్రవరి 5 రాజ్యసభ సమాధానం భౌతిక పురోగతిని యూనిట్లు 3, 4కు 80.51 శాతం, యూనిట్లు 5, 6కు 41.56 శాతంగా ఇచ్చింది. యూనిట్లు 3, 4ను 2026-27కు, యూనిట్లు 5, 6ను 2030కి లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నట్లు మంత్రి 2026 ఫిబ్రవరి 12న చెప్పారు. 3 నుంచి 6 వరకు యూనిట్లు అమలులో ఉన్నాయని అణు శక్తి శాఖ పేర్కొన్న 17 రియాక్టర్లలో భాగం; జాతీయ అణు సామర్థ్యం 8,780 MW నుంచి 2031-32 నాటికి 22,380 MWకు పెరుగుతుందని మంత్రి అంచనా వేశారు. కల్పక్కంలోని ప్రోటోటైప్ ఫాస్ట్ బ్రీడర్ రియాక్టర్ గురించి విడిగా వ్యాసం ఉంది.

యూనిట్ 3కు NPCIL, రోసాటమ్ భద్రతా వ్యవస్థలను ఫ్లష్ చేయడం మొదలుపెట్టాయని న్యూక్లియర్ ఇంజనీరింగ్ ఇంటర్నేషనల్ 2026 మే 1న నివేదించింది. ఆ యూనిట్ తొలి ఇంధనాన్ని రష్యా 2025 డిసెంబర్‌లో అందించింది. తదుపరి దశలు ప్రాథమిక వలయపు హైడ్రోటెస్ట్, ఆ తర్వాత హాట్ రన్ అని, శీతల, ఉష్ణ పరీక్షల తర్వాత ఇంధనం నింపుతారని NPCIL ఛైర్మన్, మేనేజింగ్ డైరెక్టర్ చెప్పారు. యూనిట్ 5కు, వోల్గోడోన్స్క్‌లోని అటోమ్‌మాష్‌లో తయారైన 320 టన్నుల రియాక్టర్ ప్రెషర్ వెసెల్‌ను స్థానంలోకి ఎత్తారని WNN 2026 జూన్ 16న నివేదించింది. ఆవిరి జనరేటర్లు, ప్రధాన ప్రసరణ పంపులు, అత్యవసర కోర్ శీతలీకరణ ట్యాంకులు తదుపరి అమర్చాల్సిన వస్తువులు.