अंजू बॉबी जॉर्जने ३० ऑगस्ट २००३ रोजी पॅरिसमध्ये ६.७० मीटर उडी मारून लांब उडीचे कांस्यपदक जिंकले, जागतिक अॅथलेटिक्स स्पर्धेतील भारताचे पहिले पदक, रौप्यपदकापेक्षा ४ सेंटिमीटर मागे आणि चौथ्या स्थानापेक्षा ७ सेंटिमीटर पुढे

अंजू बॉबी जॉर्जने ३० ऑगस्ट २००३ रोजी पॅरिसमधील स्टाद दी फ्रान्स येथे महिलांच्या लांब उडीच्या अंतिम फेरीत आपल्या सहापैकी पाचव्या प्रयत्नात ६.७० मीटर उडी मारली. त्यामुळे ती फ्रान्सच्या युनिस बार्बर (६.९९ मीटर) आणि रशियाच्या तातियाना कोटोवा (६.७४ मीटर) यांच्या मागे तिसऱ्या स्थानी आली, आणि जागतिक अॅथलेटिक्स स्पर्धेत पदक जिंकणारी पहिली भारतीय ठरली. नीरज चोप्राचे वर्ल्ड अॅथलेटिक्स पान त्यानंतर आलेली भारतीय पदके नोंदवते: २३ जुलै २०२२ रोजी भालाफेकीत रौप्य आणि २७ ऑगस्ट २०२३ रोजी सुवर्ण.

अंतिम फेरी, प्रयत्नागणिक

वर्ल्ड अॅथलेटिक्सचा निकाल तक्ता ३० ऑगस्टला अंतिम फेरीची सुरुवात १८:०५ वाजता दाखवतो. बारा महिलांनी उड्या मारल्या, आणि सर्वोत्तम आठ जणींना प्रत्येकी आणखी तीन प्रयत्न मिळाले. जॉर्जने पात्रता फेरीत ६.५९ मीटरसह सहावे स्थान घेऊन अंतिम फेरी गाठली होती, ती बारा सर्वोत्तम गुणांपैकी एक होती, कारण थेट पात्रतेची मर्यादा ६.६५ मीटर होती. ईएसपीएन ती संध्याकाळ थंड आणि भुरभुरत्या पावसाची होती असे वर्णन करते.

तिच्या सहा उड्या, वाऱ्याच्या वेगासह (मीटर प्रति सेकंद), अशा होत्या.

• पहिला प्रयत्न: ६.६१ मी (+०.४)
• दुसरा प्रयत्न: फाऊल
• तिसरा प्रयत्न: फाऊल
• चौथा प्रयत्न: ६.५६ मी (+०.८)
• पाचवा प्रयत्न: ६.७० मी (+१.२)
• सहावा प्रयत्न: ६.६२ मी (+०.१)

ब्रिटनच्या जेड जॉन्सनने तिसऱ्या फेरीत ६.६३ मीटरसह तिला मागे टाकले होते. जॉर्जच्या पाचव्या उडीने तिला जॉन्सनच्या पुढे नेले, जिची सर्वोत्तम उडी ६.६३ मीटरवरच राहिली, सात सेंटिमीटर कमी. कोटोवाची ६.७४ मीटरची उडी, तिच्या दुसऱ्या प्रयत्नातील, जॉर्जच्या सर्वोत्तम उडीपेक्षा चार सेंटिमीटर जास्त होती. बार्बरने आपल्या सहाव्या आणि शेवटच्या प्रयत्नात ६.९९ मीटरसह, हंगामातील सर्वोत्तम, +०.४ वाऱ्यासह विजेतेपद मिळवले. वर्ल्ड अॅथलेटिक्स जॉर्जची ६.७० मीटरची उडीही हंगामातील सर्वोत्तम म्हणून नोंदवते. रशियाची ओल्गा रुब्ल्योवा ६.५८ मीटरसह पाचवी आणि हंगेरीची तुंडे वासी ६.५३ मीटरसह सहावी होती.

ईएसपीएन कळवते की जॉर्जला पाचवी उडी सपाट झाल्याचे वाटले, आणि उतरताना तिचे पाय अडखळले. तिने मान खाली केली आणि वाळूवर हात आपटला, असे ते म्हणते, आणि मग फलकावरील आकड्यांनी तिला पदकाच्या स्थानी दाखवले.

अंतिम फेरीआधीचा पंधरवड्याचा विश्रांतीचा काळ

जॉर्ज आणि तिचे पती व प्रशिक्षक रॉबर्ट बॉबी जॉर्ज यांनी २००३ चा हंगाम युरोपात घालवला, असे ईएसपीएन सांगते, आणि तिने लांब उडीचा जागतिक विक्रमधारक माईक पॉवेल यांच्यासोबत थोडा काळ सराव केला. त्या वर्षी आधी बर्मिंगहॅममधील जागतिक इनडोअर स्पर्धेत तिने १६ मार्चला ६.४० मीटरसह सातवे स्थान मिळवले होते, वर्ल्ड अॅथलेटिक्सच्या नोंदीनुसार.

द ब्रिज, ऑलिम्पिक संकेतस्थळावरील एका लेखाचा हवाला देऊन, सांगते की ग्रां प्री स्पर्धांच्या मालिकेनंतर ती पॅरिसमध्ये खराब अवस्थेत पोहोचली, शरीराला सूज आलेली आणि चालायलाही कठीण. ते सांगते की तिचे पती तिला सुट्टीसारख्या वाटणाऱ्या सहलीवर घेऊन गेले, दोन आठवडे विश्रांती आणि फिरणे आणि अधूनमधून हलके धावणे, आणि ती योजना अंतिम फेरीआधी तिला सावरू देण्यासाठी होती हे तिला नंतर समजले. डिसेंबर २०२० मधील एका पोस्टमध्ये, जिचा द ब्रिज हवाला देते, तिने सांगितले आहे की ती एकाच मूत्रपिंडासह स्पर्धा करत होती, ही गोष्ट तिला २००१ मध्ये समजली.

अंतिम फेरीबाबत द ब्रिजचा वृत्तान्त अधिकृत तक्त्यापेक्षा वेगळा आहे. तो ६.७० मीटरची उडी तिच्या शेवटच्या प्रयत्नात ठेवतो, जिथे वर्ल्ड अॅथलेटिक्स ती पाचव्या प्रयत्नात दाखवते, आणि तो उडी घेण्याच्या रेषेच्या चुकलेल्या खुणांचे वर्णन करतो, ज्यामुळे फियोना मे पाचव्या प्रयत्नानंतर बाद झाली. वर्ल्ड अॅथलेटिक्सची मालिका मेच्या उड्या तीन प्रयत्नांनंतर संपलेल्या दाखवते. हा लेख अधिकृत तक्त्याचे अनुसरण करतो.

चांगनासेरीपासून राष्ट्रकुल आणि आशियाई क्रीडा स्पर्धांपर्यंत

ऑलिम्पेडिया आणि वर्ल्ड अॅथलेटिक्स तिचा जन्म १९ एप्रिल १९७७ रोजी केरळमधील चांगनासेरी येथे झाल्याचे सांगतात. केरळ.कॉम म्हणते की तिने हेप्टॅथलॉनने सुरुवात केली आणि मग उड्यांवर लक्ष केंद्रित केले, आणि यांत्रिक अभियंता व माजी राष्ट्रीय तिहेरी उडी विजेते बॉबी जॉर्ज यांनी १९९८ मध्ये स्वतःची कारकीर्द सोडून तिला पूर्णवेळ प्रशिक्षण दिले.

वरिष्ठ गटातील निकाल २००२ मध्ये आले. वर्ल्ड अॅथलेटिक्स २९ जुलै रोजी मँचेस्टरमधील राष्ट्रकुल स्पर्धेत ६.४९ मीटरसह कांस्य नोंदवते, आणि ईएसपीएन नोंदवते की जॉन्सनने तिथे रौप्य जिंकले. ७ ऑक्टोबरला तिने बुसानमधील आशियाई क्रीडा स्पर्धेची लांब उडी ६.५३ मीटरसह जिंकली, जे वर्ल्ड अॅथलेटिक्सच्या सन्मान यादीत आणि ऑलिम्पेडियाच्या यादीत सुवर्ण आहे. पॅरिसच्या अंतिम फेरीच्या वेळी भारतीय विक्रम ६.७४ मीटर होता, असे ईएसपीएन देते, म्हणजे तिच्या कांस्य मिळवणाऱ्या उडीपेक्षा चार सेंटिमीटर चांगला.

चार वर्षांनी तिने १० डिसेंबर रोजी दोहा येथील २००६ च्या आशियाई क्रीडा स्पर्धेत ६.५२ मीटरसह रौप्य जोडले, आणि मेलबर्नमधील राष्ट्रकुल स्पर्धेत ६.५४ मीटरसह सहावे स्थान मिळवले.

२००४ चे अथेन्स आणि नंतर बदललेले दोन निकाल

अथेन्स ऑलिम्पिकमध्ये, ऑलिम्पेडियाचा तक्ता दाखवतो की ती पात्रता फेरीत ६.६९ मीटरसह आठवी आली आणि २७ ऑगस्ट २००४ रोजी अंतिम फेरीत ६.८३ मीटर उडी मारली, जी वर्ल्ड अॅथलेटिक्स तिची वैयक्तिक सर्वोत्तम म्हणून नोंदवते. तातियाना लेबेदेवाने ७.०७ मीटरसह रशियाने सर्व पदके जिंकलेल्या स्पर्धेत विजेतेपद मिळवले, आणि ऑस्ट्रेलियाची ब्रॉनविन थॉम्पसन ६.९६ मीटरसह चौथी होती. ऑलिम्पेडिया म्हणते की जॉर्जने खेळांची सुरुवात भारताची ध्वजवाहक म्हणून केली आणि समारोप समारंभातही ध्वज वाहिला. ईएसपीएनने २०१६ मध्ये लिहिले की ६.८३ मीटर अजूनही राष्ट्रीय विक्रम होता.

अथेन्समधील तिचे स्थान दोन प्रकारे दिले जाते. स्क्रोल म्हणते की त्या रात्री ती सहावी आली आणि अमेरिकेची मॅरियन जोन्स अपात्र ठरल्यावर पाचव्या स्थानी आली. ऑलिम्पेडियाचा तक्ता जोन्सला, जिची अंतिम उडी ६.८५ मीटर होती, पाठीमागून वाऱ्यासह, अपात्र दाखवतो आणि जॉर्जला पाचवे स्थान देतो. वर्ल्ड अॅथलेटिक्सही पाचवे स्थान देते. केरळ.कॉमचे व्यक्तिचित्र अजूनही सहावे म्हणते.

२००५ च्या हंगामात दुसरा बदल झाला. वर्ल्ड अॅथलेटिक्स जॉर्जला ९ सप्टेंबर २००५ रोजी मोनॅकोमधील वर्ल्ड अॅथलेटिक्स फायनलमध्ये ६.७५ मीटरसह लांब उडीत पहिली म्हणून नोंदवते. गल्फ न्यूजने कळवले की तिला मूळ रौप्य दिले गेले होते आणि आंतरराष्ट्रीय अॅथलेटिक्स महासंघाने, तेव्हाच्या नावाप्रमाणे, २००५ च्या नमुन्याच्या फेरतपासणीनंतर कोटोवाला अपात्र ठरवल्यावर ते पदक सुवर्णात बदलले गेले, जो नमुना फॉर्मेस्टेनसाठी सकारात्मक होता, असे ते म्हणते. ईएसपीएन तीच श्रेणीवाढ देते आणि तिची तारीख २०१४ सांगते. त्याच वृत्ताने हेलसिंकीमधील तिचे २००५ च्या जागतिक स्पर्धेतील स्थान चौथ्यावर नेले, आणि वर्ल्ड अॅथलेटिक्स तिथे १० ऑगस्टची तिची ६.६६ मीटरची उडी चौथी म्हणून नोंदवते. ४ सप्टेंबर २००५ रोजी तिने इंचॉनमधील आशियाई अजिंक्यपद स्पर्धा ६.६६ मीटरसह जिंकली.

२००८ मध्ये बीजिंगमध्ये ती दुसऱ्या ऑलिम्पिकमध्ये खेळली. ऑलिम्पेडियाने १९ ऑगस्टच्या पात्रता फेरीत तिची कोणतीही वैध उडी नोंदवलेली नाही.

सन्मान आणि तिने पुढे काय केले

भारतीय अॅथलेटिक्स महासंघ तिचा अर्जुन पुरस्कार २००२ मध्ये आणि राजीव गांधी खेलरत्न २००३ मध्ये नोंदवतो, आणि द ब्रिज २००४ मधील पद्मश्री जोडते. केरळ.कॉम पहिले दोन पुरस्कार २००२ ते २००३ आणि २००३ ते २००४ या क्रीडा वर्षांना देते आणि पद्मश्रीला भारताचा चौथा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार म्हणते. जागतिक व्यासपीठावरील भारतीय महिलांचे आणखी दोन निकाल पी. टी. उषाची १९८४ ची ऑलिम्पिक अंतिम फेरी आणि सोलमधील आशियाई क्रीडा स्पर्धेतील सुवर्णे आणि कर्णम मल्लेश्वरीचे सिडनी २००० मधील कांस्य यांत आले आहेत.

वर्ल्ड अॅथलेटिक्सने तिला १ डिसेंबर २०२१ रोजीच्या पुरस्कार रात्रीत वर्षातील सर्वोत्तम महिला म्हणून निवडले, असे स्क्रोलने कळवले. संस्थेने भारतात प्रतिभा घडवण्याचे आणि लैंगिक समानतेला चालना देण्याचे श्रेय तिला दिले. तिने २०१६ मध्ये मुलींसाठी प्रशिक्षण अकादमी सुरू केली, असे स्क्रोल म्हणते, आणि तिने आधीच जागतिक १८ वर्षांखालील स्पर्धेतील एक पदक विजेती घडवली आहे. त्या वेळी ती भारतीय अॅथलेटिक्स महासंघाची ज्येष्ठ उपाध्यक्ष होती.

स्पर्धेत पुढे काय घडले

द ब्रिजच्या डिसेंबर २०२३ च्या मुलाखतीत जॉर्जने सांगितले की नीरज चोप्राच्या पदकापासून खेळाडूंसाठीची परिस्थिती किती सुधारली आहे हे पाहता आपण चुकीच्या काळात स्पर्धा केली असे तिला वाटते. चोप्राचे वर्ल्ड अॅथलेटिक्स पान २०२२ मध्ये युजीन येथील स्पर्धेत ८८.१३ मीटरसह रौप्य, २७ ऑगस्ट २०२३ रोजी बुडापेस्टमध्ये ८८.१७ मीटरसह सुवर्ण, आणि १८ सप्टेंबर २०२५ रोजी टोकियोमध्ये ८४.०३ मीटरसह आठवे स्थान नोंदवते. त्या फेकींची संपूर्ण नोंद चोप्रा आणि भालाफेक या tuput च्या लेखात आहे.