வரைபடம்: tuput
தமிழ்
பிரம்மோஸை உருவாக்கிய ஒப்பந்தத்தில் இந்தியாவும் ரஷ்யாவும் 1998 பிப்ரவரி 12 அன்று மாஸ்கோவில் கையெழுத்திட்டன; முதல் ஏவுகணை 2001 ஜூன் 12 அன்று ஒடிசாவின் சாந்திப்பூர் கடற்கரைக்கு அப்பால் ஏவப்பட்டது. நிலையான ஏவுகணைக்கு சுமார் மாக் 2.8 பயண வேகமும் 290 கி.மீ. வரை தூரமும் உண்டு என்று நிறுவனம் கூறுகிறது; கப்பல், தரை, விமானம், நீர்மூழ்கி ஆகியவற்றுக்கான வகைகள் உள்ளன. பிலிப்பைன்ஸ் 2022 ஜனவரி 28 அன்று முதல் ஏற்றுமதி ஒப்பந்தத்தில் கையெழுத்திட்டது.
பிரம்மோஸை உருவாக்கிய ஒப்பந்தத்தில் இந்தியாவும் ரஷ்யாவும் 1998 பிப்ரவரி 12 அன்று மாஸ்கோவில் கையெழுத்திட்டன; முதல் பிரம்மோஸ் 2001 ஜூன் 12 அன்று ஒடிசாவின் சாந்திப்பூர் கடற்கரைக்கு அப்பால் ஒரு ஏவுதளத்திலிருந்து ஏவப்பட்டது. அந்தக் கூட்டு நிறுவனத்திலிருந்து வந்தது இரண்டு நிலைகளைக் கொண்ட சூப்பர்சோனிக் க்ரூஸ் ஏவுகணை; அது சுமார் மாக் 2.8 வேகத்தில் (ஒலியின் வேகத்தைப் போல கிட்டத்தட்ட மூன்று மடங்கு) பயணிக்கிறது என்றும், 290 கி.மீ. வரை செல்கிறது என்றும் அதன் தயாரிப்பாளர்கள் கூறுகின்றனர். பிரம்மோஸ் ஏரோஸ்பேஸ் அதை இந்தியத் தரைப்படை, கடற்படை, விமானப்படை ஆகியவற்றின் சேவையில் உள்ளதாகப் பட்டியலிடுகிறது.
ஏற்றுமதி ஒப்பந்தத்தைப் பெற்ற இந்தியாவின் முதல் முழு அளவிலான ஆயுதம் இது என்று பிரம்மோஸ் ஏரோஸ்பேஸ் கூறுகிறது. பிலிப்பைன்ஸ் 2022 ஜனவரியில் கையெழுத்திட்டது; 2026 ஜூலைக்குள் வியட்நாமும் இந்தோனேசியாவும் கையெழுத்திட்டுள்ளன.
மாஸ்கோவில் கையெழுத்தான 1998 ஒப்பந்தம்
நிறுவனத்தின் சொந்த வரலாறு வளைகுடாப் போரிலிருந்து தொடங்குகிறது. 1990களின் தொடக்கத்தில் நடந்த அந்தப் போருக்குப் பிறகு, தன் படைகளுக்கு ஒரு க்ரூஸ் ஏவுகணை அமைப்பின் தேவை இந்தியாவுக்கு வளர்ந்து வந்ததாகவும், ரஷ்யாவுடனான நீண்டகால நட்பு அதற்கான வழியை அளித்ததாகவும் அது கூறுகிறது. 1998 பிப்ரவரி 12 அன்று அப்போது பாதுகாப்பு ஆராய்ச்சி மற்றும் மேம்பாட்டுத் துறையின் செயலாளராக இருந்த ஏ. பி. ஜே. அப்துல் கலாம் இந்தியாவுக்காக மாஸ்கோவில் அரசுகளுக்கிடையிலான ஒப்பந்தத்தில் கையெழுத்திட்டார். ரஷ்யாவுக்காக அதன் முதல் துணைப் பாதுகாப்பு அமைச்சர் என். வி. மிகைலோவ் கையெழுத்திட்டார்.
அந்த ஒப்பந்தம் பிரம்மோஸ் ஏரோஸ்பேஸுக்கு வழிவகுத்தது. அது இந்தியாவின் பாதுகாப்பு ஆராய்ச்சி மற்றும் மேம்பாட்டு அமைப்புக்கும் (டிஆர்டிஓ) ரஷ்யாவின் என்பிஓ மஷினோஸ்ட்ரோயேனியாவுக்கும் (NPO Mashinostroyenia, பொதுவாக NPOM எனச் சுருக்கப்படுவது) இடையிலான கூட்டு நிறுவனம். பெயர் பிரம்மபுத்திரா, மாஸ்க்வா ஆறுகளை இணைக்கிறது. நிறுவனத்தின் கூற்றுப்படி, இந்த நிறுவனத்தில் இந்தியாவுக்கு 50.5 சதவீதமும் ரஷ்யாவுக்கு 49.5 சதவீதமும் உள்ளன. ஒப்பந்தத்தை வரம்பற்ற காலத்துக்கு நீட்டிக்க இரு அரசுகளும் 2014 பிப்ரவரி 7 அன்று ஒப்புக்கொண்டன.
இரு தரப்பும் கொண்டுவந்தது
பங்கீட்டை நிறுவனம் தெளிவாக விவரிக்கிறது. டிஆர்டிஓ ஏற்கெனவே நிலைம வழிசெலுத்தல் அமைப்புகளையும் (ஒரு ஏவுகணை தன் சொந்த இயக்கத்தை அளந்து தன்னைச் செலுத்திக்கொள்ளும் முறை), பணி மென்பொருளையும், பிருத்வி, அக்னி ஏவுகணைகளுக்கான நகரும் ஏவுதளங்களையும் உருவாக்கியிருந்தது. ராம்ஜெட் இயந்திரங்களிலும், விண்வெளி அமைப்புகள், ஏவு வாகனங்கள், க்ரூஸ் ஏவுகணைகள் ஆகியவற்றின் தொழில்நுட்பங்களிலும் என்பிஓஎம்முக்குத் திறன் இருந்தது.
ராம்ஜெட் இயந்திரம், ஏவுகணையின் சொந்த வேகம் உள்ளே அழுத்தித் தள்ளும் காற்றில் எரிபொருளை எரிக்கிறது; ஆகவே அது இயங்கத் தொடங்க ஒரு பூஸ்டர் தேவை. பிரம்மோஸ் ஏரோஸ்பேஸ் அந்த வடிவமைப்பையே விவரிக்கிறது. திட எரிபொருள் பூஸ்டர் ஏவுகணையை சூப்பர்சோனிக் வேகத்துக்குக் கொண்டுசென்று பிறகு கழன்றுவிடுகிறது; திரவ எரிபொருள் ராம்ஜெட் அதை மாக் 2.8 அருகிலான வேகத்தில் தொடர்ந்து சுமந்து செல்கிறது.
பிள்ளையும் முதல் ஏவுதலும்
இந்த நிறுவனத்தின் நிறுவனத் தலைமைச் செயல் அதிகாரியும் நிர்வாக இயக்குநருமாக இருந்தவர் ஏ. சிவதாணு பிள்ளை. பிரம்மோஸ் ஏரோஸ்பேஸின் சுயவிவரத்தின்படி, அவர் 1986இல் டிஆர்டிஓவில் சேர்ந்து, கலாமின் தலைமையில் ஒருங்கிணைந்த வழிகாட்டப்பட்ட ஏவுகணை மேம்பாட்டுத் திட்டத்தின் (ஐஜிஎம்டிபி) திட்ட இயக்குநரானார்; இந்தியாவுக்குள்ளேயே பல ஏவுகணைகளை உருவாக்க 1983இல் ஒப்புதல் அளிக்கப்பட்ட திட்டம் அது. அதற்கு முன் அவர் இஸ்ரோவில் எஸ்எல்வி-3 செயற்கைக்கோள் ஏவு வாகனத் திட்டத்தில் முக்கியக் குழு உறுப்பினராக இருந்தார் என்றும், பிரம்மோஸ் கூட்டு நிறுவனத்தின் கருத்தை அவரே வளர்த்தெடுத்தார் என்றும் அது சேர்க்கிறது. 2023 ஜூன் 12 தேதியிட்ட நிறுவன அறிக்கை அவரைப் பத்ம பூஷண் டாக்டர் ஏ. எஸ். பிள்ளை என்று குறிப்பிடுகிறது.
முதல் வெற்றிகரமான ஏவுதல் 2001 ஜூன் 12 அன்று நடந்தது. ஒடிசாவின் சாந்திப்பூர் கடற்கரைக்கு அப்பால் நிலையான செங்குத்து ஏவுதளத்திலிருந்து ஏவுகணை ஏவப்பட்டது. நிறுவன வரலாற்றின்படி, அதன் பிறகு இந்த நிறுவனம் பாதுகாப்புக் கண்காட்சிகளில் தோன்றத் தொடங்கியது; 2001இல் மாஸ்கோவின் மேக்ஸ் விமானக் கண்காட்சியில் பிரம்மோஸ் காட்சிக்கு வைக்கப்பட்டது, அதுவே அதன் முதல் சர்வதேசக் காட்சி.
அந்த ஏவுதலின் 22ஆம் ஆண்டு நிறைவான 2023 ஜூன் 12 அன்று ஒரு நிறுவன நிகழ்வில் பேசிய பிள்ளை, நிறுவனம் தெரிவித்த அவரது வார்த்தைகளில், இந்த நிறுவனத்தின் அணுகுமுறையை இப்படி விவரித்தார்: “எந்தச் சவாலுக்கும் நாங்கள் ஒருபோதும் ‘முடியாது’ என்று சொன்னதில்லை.”
தயாரிப்பாளர்கள் வெளியிடும் எண்கள்
தன் ஏவுகணைப் பக்கத்தில், நிலையான ஏவுகணைக்கு மாக் 2.8க்கு அருகிலான பயண வேகத்தையும், 290 கி.மீ. வரையிலான பறப்புத் தூரத்தையும் பிரம்மோஸ் ஏரோஸ்பேஸ் தருகிறது; பறப்பு முழுவதும் சூப்பர்சோனிக். அது 200 கிலோ வரையிலான வழக்கமான வெடிப்பொருள் தலையைச் சுமக்கிறது. ஏவுகணை 15 கி.மீ. உயரம் வரை பயணிக்கவும், பறப்பின் இறுதியில் 5 மீட்டர் வரை தாழ்வாக வரவும் முடியும். இது “ஏவு, மறந்துவிடு” என்ற கொள்கையில் செயல்படுகிறது; அதாவது ஏவிய பிறகு தானாகவே வழிநடத்திக்கொள்கிறது, அதைச் செலுத்த எந்த இயக்குநரும் தேவையில்லை.
ஒலியின் வேகத்துக்குக் குறைவான க்ரூஸ் ஏவுகணைகளுடன் இதை நிறுவனம் ஒப்பிட்டு, மூன்று மடங்கு வேகம், 2.5 முதல் 3 மடங்கு தூரம், ஒன்பது மடங்கு இயக்க ஆற்றல் என்று கூறுகிறது. இவை தயாரிப்பாளரின் எண்கள். தரை, கடல், கடலடித் தளங்களுக்கு ஏவுகணையின் அமைப்பு ஒரே மாதிரியானது என்றும், ஏவு குழாயாகவும் செயல்படும் ஒரு பெட்டகத்தில் அது சேமிக்கப்பட்டு ஏவப்படுகிறது என்றும் அந்தப் பக்கம் கூறுகிறது.
ஒரே ஏவுகணை, ஏவ நான்கு வழிகள்
நிறுவனத்தின்படி, கடற்படை 2005 முதல் பிரம்மோஸைப் பயன்படுத்தி வருகிறது. அதன் கப்பல் சார்ந்த பக்கம், இந்திய நாசகாரிக் கப்பல்களிலும் போர்க் கப்பல்களிலும் இந்த ஏவுகணையை “முதன்மைத் தாக்குதல் ஆயுதம்” என்று விவரிக்கிறது; அது செங்குத்து அல்லது சாய்வான ஏவுதளத்திலிருந்து ஏவப்படுகிறது, வெவ்வேறு பாதைகளில் வரிசையாக வேகமாக ஏவ முடியும் என்றும் அது கூறுகிறது.
தரையில், இந்தியத் தரைப்படையிடம் 2007 முதல் பல பிரம்மோஸ் படைப்பிரிவுகள் உள்ளன என்று ஏஎன்ஐ 2024 ஏப்ரலில் தெரிவித்தது.
வான்வழி வகை விமானப்படையின் சுகோய்-30எம்கேஐ போர் விமானத்துக்காகக் கட்டப்பட்டது. 2016இல் இணைப்புக்கு அனுமதிக்கப்பட்ட விமான ஏவுதளம் இந்தியாவிலேயே வடிவமைக்கப்பட்டு உருவாக்கப்பட்டது என்றும், மாற்றியமைக்கப்பட்ட சுகோய்-30எம்கேஐ ஏரோ இந்தியா 2015இல் ஹிந்துஸ்தான் ஏரோநாட்டிக்ஸ் லிமிடெட்டால் ஒப்படைக்கப்பட்டது என்றும், ஏவுதளத்துடன் முதல் செயல்விளக்கப் பறப்பு 2016 ஜூன் 25 அன்று நடந்தது என்றும் நிறுவனம் கூறுகிறது. போர் விமானத்திலிருந்து முதல் நேரடி ஏவுதல் 2017 நவம்பர் 22 அன்று வங்காள விரிகுடாவில் ஒரு கடல் இலக்கை நோக்கி நடந்தது. ஏவுகணை விமான உடற்பகுதியிலிருந்து கீழே விடப்பட்டது, அதன்பிறகு அதன் இயந்திரங்கள் பற்றின. 2019இல் நடந்த ஏவுதல்கள், நீண்ட தொலைவிலிருந்து தரைத் தாக்குதலையும் கப்பல் எதிர்ப்புத் தாக்குதலையும் உறுதிப்படுத்தின என்றும், சுகோய்-30க்குப் பொருத்தப்பட்ட ஆயுதங்களிலேயே இது மிகவும் கனமானதும் சக்தி வாய்ந்ததும் என்றும் நிறுவனம் சேர்க்கிறது.
நீர்மூழ்கிகளைப் பொறுத்தவரை, 2013 மார்ச் 20 அன்று நடந்த ஒரு சோதனையை நிறுவனம் தெரிவிக்கிறது: அன்று ஒரு பிரம்மோஸ் வகை விசாகப்பட்டினம் அருகே நீருக்கடியில் இருந்த ஒரு தளத்திலிருந்து செங்குத்தாக எழுந்து தன் முழு 290 கி.மீ. தூரமும் பறந்தது. அந்த ஏவுதல், நீர்மூழ்கிகளில் பொருத்துவதற்கு ஏவுகணை தயாராக இருப்பதை உறுதிப்படுத்தியது என்று அது கூறுகிறது.
நீண்ட தூரம்: நீட்டிக்கப்பட்ட தூரச் சோதனைகள்
2017 மார்ச் 11 அன்று, சாந்திப்பூரில் உள்ள ஒருங்கிணைந்த சோதனைத் தளத்திலிருந்து, ஒரு நகரும் தானியங்கி ஏவுதளத்திலிருந்து (தரை வகையைச் சுமந்து ஏவும் சாலை வாகனம்) நீட்டிக்கப்பட்ட தூர பிரம்மோஸ் ஏவப்பட்டது. ஏவுகணை தன் பணி அளவுகோல்களை எட்டியது என்றும், மாக் 2.8 வேகத்தில் 290 கி.மீ.க்கு மிக அதிகமான தூரத்தைக் காட்டியது என்றும் நிறுவனத்தின் அறிக்கை கூறியது. அப்போது நிறுவனத்தின் தலைமைச் செயல் அதிகாரியும் நிர்வாக இயக்குநருமாக இருந்த சுதிர் மிஸ்ரா, படைகள் இப்போது “400 கி.மீ.க்கும் அப்பால் உள்ள எதிரி இலக்குகளைத் தகர்க்க” முடியும் என்றார். ஏவுகணை ஏற்றுமதியைக் கட்டுப்படுத்தும் நாடுகளின் குழுவான ஏவுகணைத் தொழில்நுட்பக் கட்டுப்பாட்டு ஆட்சியில் இந்தியா முழு உறுப்பினரானது, பிரம்மோஸின் தூர வரம்பை நீக்கியது என்று அந்த அறிக்கை குறிப்பிடுகிறது.
2022இல் மேலும் இரண்டு நீட்டிக்கப்பட்ட தூரச் சோதனைகளைப் பாதுகாப்பு அமைச்சகம் தெரிவித்தது. மார்ச் 5 அன்று நாசகாரிக் கப்பல் ஐஎன்எஸ் சென்னை நீட்டிக்கப்பட்ட தூர தரைத் தாக்குதல் பிரம்மோஸை ஏவியது; நீட்டிக்கப்பட்ட தூரப் பாதைக்கும் சிக்கலான திருப்பங்களுக்கும் பிறகு அது தன் இலக்கை துல்லியமாகத் தாக்கியது என்று அமைச்சகம் கூறியது. மே 12 அன்று விமானப்படை சுகோய்-30எம்கேஐயிலிருந்து நீட்டிக்கப்பட்ட தூர வகையை முதன்முதலாக ஏவியது; ஏவுகணை வங்காள விரிகுடாவில் தனக்குக் குறிக்கப்பட்ட இலக்கைத் தாக்கியது. இரண்டு அறிக்கைகளும் தூர எண்ணிக்கையைத் தரவில்லை; எனவே நீண்ட வகைக்கான அமைச்சகத்தின் அதிகாரபூர்வத் தூரம் வெளியிடப்படாமலே உள்ளது.
இந்தத் திட்டத்துக்குப் பின்னடைவும் பதிவில் உள்ளது. 2021 ஜூலை 12 அன்று ஏவப்பட்ட நீட்டிக்கப்பட்ட தூர பிரம்மோஸ் ஏவிய சிறிது நேரத்தில் தோல்வியடைந்தது என்றும், உந்துவிசைக் கோளாறைப் பாதுகாப்புத் தொழில்துறை வட்டாரங்கள் சுட்டிக்காட்டின என்றும் 2021 ஜூலை 14 அன்று சிஎஸ்ஐஎஸ் ஏவுகணை அச்சுறுத்தல் திட்டம் தெரிவித்தது. அந்த அறிக்கை எகனாமிக் டைம்ஸ், ஷெப்பர்ட் நியூஸ் ஆகியவற்றை மேற்கோள் காட்டுகிறது; அதிகாரபூர்வ அறிக்கை எதுவும் இல்லை.
உள்நாட்டு ஆர்டர்கள்
2024 மார்ச் 1 அன்று கடற்படையின் போர், பயிற்சித் தேவைகளுக்கான பிரம்மோஸ் ஏவுகணைகளுக்காகப் பிரம்மோஸ் ஏரோஸ்பேஸுடன் ₹19,518.65 கோடி மதிப்பிலான ஒப்பந்தத்தைப் பாதுகாப்பு அமைச்சகம் செய்தது என்று பிடிஐ தெரிவித்தது. கப்பலில் பொருத்தப்படும் அமைப்புக்காகத் தனியாக ₹988 கோடி ஒப்பந்தம் இருந்தது. அன்று கையெழுத்தான ₹39,125 கோடி மதிப்பிலான ஐந்து ஒப்பந்தங்களில் இரண்டும் இவையே.
2026 ஜூன் 15 அன்று டிஆர்டிஓ நீண்ட தூர தரைத் தாக்குதல் க்ரூஸ் ஏவுகணை என்ற மற்றொரு க்ரூஸ் ஏவுகணையைப் பறக்கச் செய்தது; அந்தப் பறப்பு டிஆர்டிஓவின் 2026 சோதனைத் தொடர் பற்றிய எங்கள் கட்டுரையில் இடம்பெற்றுள்ளது; இந்தியாவில் கட்டப்பட்ட ஆயுதங்களும் வெளிநாடுகளுக்கான அவற்றின் விற்பனையும் பற்றிய விரிவான கதை இந்தியாவின் பாதுகாப்புத் தொழில் பற்றிய எங்கள் கட்டுரையில் உள்ளது.
முதல் ஏற்றுமதி, பிறகு வியட்நாமும் இந்தோனேசியாவும்
கடற்கரையில் நிறுத்தப்படும் கப்பல் எதிர்ப்பு ஏவுகணை அமைப்புக்காக 2022 ஜனவரி 28 அன்று பிலிப்பைன்ஸின் தேசியப் பாதுகாப்புத் துறையுடன் பிரம்மோஸ் ஏரோஸ்பேஸ் ஒப்பந்தம் செய்தது. இந்த ஒப்பந்தத்தை “பொறுப்புள்ள பாதுகாப்பு ஏற்றுமதிகளை ஊக்குவிக்கும் ஒன்றிய அரசின் கொள்கையில் ஒரு முக்கிய முன்னேற்றம்” என்று பத்திரிகைத் தகவல் அலுவலகத்தின் அறிக்கை குறிப்பிட்டது. ஒப்பந்த மதிப்பு 375 மில்லியன் டாலர் என்று ஏஎன்ஐ பின்னர் தெரிவித்தது; அது மூன்று பேட்டரிகளை உள்ளடக்கியது என்றும் கூறியது; ஒரு கடற்கரைப் பகுதியைக் காக்கும் ஏவுதளம் மற்றும் ஏவுகணை அலகுகளே பேட்டரிகள்.
முதல் ஏவுகணைகள் 2024 ஏப்ரல் 19 அன்று வந்து சேர்ந்தன; இந்திய விமானப்படையின் சி-17 போக்குவரத்து விமானம் அவற்றைப் பிலிப்பைன்ஸ் கடற்படைப் பிரிவுக்குக் கொண்டுசென்றது என்று ஏஎன்ஐ தெரிவித்தது. இரண்டாவது தொகுதி கடல் வழியாக அனுப்பப்பட்டதாக பிலிப்பைன் டெய்லி இன்க்வயரர் 2025 ஏப்ரல் 23 அன்று தெரிவித்தது.
2026 மே 30 அன்று சிங்கப்பூரில் நடந்த ஷாங்கிரி-லா உரையாடலில் இந்தியப் பாதுகாப்புச் செயலாளர் ராஜேஷ் குமார் சிங், வியட்நாமுக்குப் பிரம்மோஸை வழங்குவதற்கான ஒப்பந்தத்தில் இந்தியா கையெழுத்திட்டுள்ளது என்றும், இந்தோனேசியாவுடன் அதைப் போன்ற ஒப்பந்தத்தின் இறுதிக் கட்டத்தில் உள்ளது என்றும் கூறினார் என்று ராய்ட்டர்ஸ் தெரிவித்தது. சிங் எந்த எண்களையும் தரவில்லை. வியட்நாம் ஒப்பந்தம் பயிற்சி, தளவாட ஆதரவு உள்ளிட்டு சுமார் 60 பில்லியன் ரூபாய் (629 மில்லியன் டாலர்) மதிப்புடையதாக இருக்கலாம் என்று ஒரு வட்டாரத்தை மேற்கோள் காட்டி ராய்ட்டர்ஸ் முன்பு தெரிவித்திருந்தது. அந்த மதிப்பு அதிகாரபூர்வமாக உறுதிப்படுத்தப்படவில்லை.
2026 ஜூலை 7 அன்று, பிரதமர் நரேந்திர மோடிக்கும் அதிபர் பிரபோவோ சுபியாண்டோவுக்கும் இடையே ஜகார்த்தாவில் நடந்த பேச்சுவார்த்தைக்குப் பிறகு, இந்தோனேசியாவின் பாதுகாப்பு அமைச்சகம் பிரம்மோஸ் ஒப்பந்தத்தில் கையெழுத்திட்டது என்று இந்தோனேசிய அதிபர் மாளிகை அறிவித்தது. அறிவிப்பில் மதிப்பு தரப்படவில்லை. இந்தியா ஆஸ்த்ரா வான்-வான் ஏவுகணையையும் வழங்கும் என்று ஓர் இந்திய அரசு அதிகாரியை மேற்கோள் காட்டி ராய்ட்டர்ஸ் தெரிவித்தது.
ஆதாரங்களும் மேலும் வாசிக்கவும்
- BrahMos Aerospace: About the joint venture
- BrahMos Aerospace: History of BrahMos
- BrahMos Aerospace: The BrahMos supersonic cruise missile
- BrahMos Aerospace: Pillars of BrahMos (Dr A. Sivathanu Pillai)
- BrahMos Aerospace: Ship-based weapon system
- BrahMos Aerospace: Air-launched weapon system
- BrahMos Aerospace: Submarine-launched weapon system
- BrahMos Aerospace: Extended Range (ER) missile successfully test-fired, 11 March 2017
- BrahMos Aerospace: Silver Jubilee Year celebrations conclude, 12 June 2023
- Press Information Bureau, Ministry of Defence: Indian Navy successfully fires extended range BrahMos land attack missile, 5 March 2022
- Press Information Bureau, Ministry of Defence: extended range version of air-launched BrahMos launched from Su-30 MKI, 12 May 2022 (Hindi release)
- Press Information Bureau release of 28 January 2022 on the Philippines contract, as published by BrahMos Aerospace
- PTI via The Week: India inks defence deals worth Rs 39,125 crore, 1 March 2024
- ANI via Business Standard: India delivers BrahMos missiles to Philippines under $375 mn deal, 19 April 2024
- Philippine Daily Inquirer: Second batch of India-made BrahMos missiles sent to PH, 23 April 2025
- Reuters via Internazionale: India says signed BrahMos missile deal with Vietnam, 30 May 2026
- The Jakarta Post (agencies): Indonesia, India sign BrahMos missile deal, 7 July 2026
- CSIS Missile Threat: Extended-range BrahMos missile fails flight test, 14 July 2021
இந்தக் கட்டுரை AI கருவிகளின் உதவியுடன் ஆராயப்பட்டு எழுதப்பட்டு, துல்லியத்திற்காகத் திருத்தப்பட்டது. இது பொதுத் தகவலுக்கும் விவாதத்திற்கும் மட்டுமே, தொழில்முறை ஆலோசனை அல்ல. எங்கள் ஆசிரியர் தரநிலைகள் மற்றும் பொறுப்புத் துறப்பு ஐப் பார்க்கவும். பிழை கண்டீர்களா? எங்களிடம் சொல்லுங்கள்.
பிடித்ததா? அடுத்ததைப் பெறுங்கள்.
ஒரு நேரத்தில் ஒரு நல்ல கட்டுரை, நேரடியாக உங்கள் இன்பாக்ஸுக்கு. ஸ்பேம் இல்லை, எப்போது வேண்டுமானாலும் நிறுத்தலாம்.