1983 జూన్ 25న లార్డ్స్‌లో వెస్టిండీస్‌ను 43 పరుగులతో ఓడించి భారత్ ప్రపంచ కప్ గెలిచింది, వారం ముందు టన్‌బ్రిడ్జ్ వెల్స్‌లో జింబాబ్వేపై కపిల్ దేవ్ అజేయంగా 175 పరుగులు చేశాడు

1983 జూన్ 25న లార్డ్స్‌లో వెస్టిండీస్‌ను 43 పరుగులతో ఓడించి భారత్ తొలిసారి ప్రపంచ కప్ గెలిచింది. భారత్ 183 పరుగులు చేసి, రెండుసార్లు ఛాంపియన్ అయిన వెస్టిండీస్‌ను 52 ఓవర్లలో 140కి ఆలౌట్ చేసింది. 26 పరుగులు చేసి 12 పరుగులకు 3 వికెట్లు తీసిన మోహిందర్ అమర్‌నాథ్ మ్యాన్ ఆఫ్ ది మ్యాచ్‌గా నిలిచాడని ఈఎస్‌పీఎన్‌క్రిక్‌ఇన్ఫో స్కోర్‌కార్డు, విజ్డెన్ 1984 ఆల్మనాక్ చెబుతున్నాయి.

అప్పుడు 24 ఏళ్ల కపిల్ దేవ్ కెప్టెన్. ఫైనల్‌కు ఏడు రోజుల ముందు టన్‌బ్రిడ్జ్ వెల్స్‌లో జింబాబ్వేపై అతడు 138 బంతుల్లో అజేయంగా 175 పరుగులు చేశాడు. భారత్‌ను 17కు 5 వికెట్ల స్థితి నుంచి గట్టెక్కించిన ఆ ఇన్నింగ్స్‌ను ఏ టెలివిజన్ కెమెరా రికార్డు చేయలేదు.

66కు 1 ధర, ఆరు మ్యాచ్‌లలో ఒక విజయం

1983కు ముందు భారత్ 1975, 1979 ప్రపంచ కప్‌లలో ఆరు మ్యాచ్‌లు ఆడి ఒక్కటే గెలిచింది, అది తూర్పు ఆఫ్రికాపై అని అంతర్జాతీయ క్రికెట్ మండలి (ఐసీసీ) రికార్డులు చెబుతున్నాయి. ఇంగ్లండ్ ప్రయాణాన్ని కొందరు భారత ఆటగాళ్లు విహారయాత్రగా చూశారని ఐసీసీ వార్షికోత్సవ కథనం చెబుతోంది, భారత్ “పోటీలో ఎక్కడా లేదు” అని సందీప్ పాటిల్ 2015లో రాశాడు.

బెట్టింగ్ కూడా అదే చెప్పింది. ఓపెనింగ్ మ్యాచ్‌లో వెస్టిండీస్‌తో ఆడినప్పుడు భారత్‌పై బుక్‌మేకర్ల ధర 66కు 1 అని సురేశ్ మీనన్ ఈఎస్‌పీఎన్‌క్రిక్‌ఇన్ఫోలో రాశారు. స్టాండ్స్‌లో నుంచి ఫైనల్ చూసిన రాజ్‌దీప్ సర్దేశాయ్ టోర్నమెంట్ ఆరంభంలో 50కి 1 అని చెబుతున్నారు, కాబట్టి ధర ఎవరు, ఎప్పుడు చెప్పారనే దానిపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

కపిల్ కెప్టెన్ అయి సుమారు నాలుగు నెలలైంది. భారత్ పాకిస్తాన్‌తో టెస్ట్ సిరీస్ ఓడిపోయి, సునీల్ గావస్కర్‌ను తొలగించిన తర్వాత అతనికి ఆ బాధ్యత వచ్చిందని, అతని సొంత సహచరులతో సహా చాలా కొద్దిమంది మాత్రమే అతను అందుకు సిద్ధంగా ఉన్నాడని భావించారని క్రిక్‌ఇన్ఫోకు చెందిన సంబిత్ బాల్ రాశారు.

రెండు ఓటములు, తర్వాత 17కు 5

భారత్ వెస్టిండీస్‌తో టోర్నమెంట్ ఆరంభించింది. యశ్‌పాల్ శర్మ 89 చేశాడు, భారత్ 262 చేసింది, వెస్టిండీస్ 228కి ఆలౌటైంది, రోజర్ బిన్నీ, రవి శాస్త్రి చెరో మూడు వికెట్లు తీశారని ఐసీసీ చెబుతోంది. తర్వాత భారత్ జింబాబ్వేను ఓడించింది, ఐసీసీ కథనం ప్రకారం మదన్ లాల్ 27 పరుగులకు 3 వికెట్లు తీశాడు.

ఆ తర్వాత ఆస్ట్రేలియా చేతిలో, వెస్టిండీస్ చేతిలో రెండు ఓటములు వచ్చాయి. దీంతో జింబాబ్వేతో రెండో మ్యాచ్‌కు ముందు భారత్‌కు రెండు విజయాలు, రెండు ఓటములు ఉన్నాయి. స్క్రోల్ నివేదించినట్లు బిన్నీ తర్వాత ఇలా అన్నాడు: “ఆ ఇన్నింగ్స్ లేకపోతే మా టోర్నమెంట్ ముగిసిపోయేది.”

జూన్ 18న టన్‌బ్రిడ్జ్ వెల్స్‌లో భారత్ బ్యాటింగ్ ఎంచుకుంది. పీటర్ రాసన్, కెవిన్ కరన్ సీమ్‌తో బంతిని కదిలించి బౌన్స్ రాబట్టారని, టాప్ ఆర్డర్ హడావిడిగా కూలిపోయిందని క్రిక్‌ఇన్ఫో ఆర్కైవ్ నివేదిక చెబుతోంది. మొదటి ఓవర్‌లోనే గావస్కర్ రాసన్ బౌలింగ్‌లో ఎల్‌బీడబ్ల్యూ అయి 0కు వెనుదిరిగాడు, క్రిస్ శ్రీకాంత్ క్యాచ్ అయి 0కు అవుటయ్యాడు, అమర్‌నాథ్ 5, పాటిల్ 1, యశ్‌పాల్ శర్మ 9 చేశారు. జింబాబ్వే వికెట్ కీపర్ డేవ్ హౌటన్ మూడు క్యాచ్‌లు పట్టాడు. స్కోర్‌కార్డులో భారత్ 17కు 5 వికెట్లు.

138 బంతుల్లో అజేయంగా 175

స్కోర్‌కార్డు ప్రకారం కపిల్ ఆరో స్థానంలో బ్యాటింగ్‌కు వచ్చాడు, వికెట్లు 0, 6, 6, 9, 17 వద్ద పడ్డాయి, కాబట్టి అతడు 17కు 5 వద్ద క్రీజులోకి వచ్చాడు. బాల్, ఐసీసీ కథనాలతో సహా తర్వాతి అనేక కథనాలు అతడు వచ్చినప్పుడు భారత్ 9కి 4 వికెట్లతో ఉందని చెబుతున్నాయి. కపిల్‌కు విజ్డెన్ 1995లో అర్పించిన నివాళి 17కు 5 అనే స్కోర్‌కార్డు లెక్కతో ఏకీభవిస్తుంది.

బిన్నీ 77 వరకు అతనితో నిలిచాడు. శాస్త్రి 78 వద్ద వెనుదిరిగాడు, మదన్ లాల్ సహాయంతో స్కోరు 140కి 8 వికెట్లకు చేరింది. తర్వాత సయ్యద్ కిర్మాని మిగిలాడు, అతడు 56 బంతుల్లో అజేయంగా 24 చేశాడు, తొమ్మిదో వికెట్‌కు ఇద్దరూ కలిసి అజేయంగా జోడించిన 126 పరుగుల్లో ఎక్కువ భాగం కపిల్‌వే. కపిల్ 16 ఫోర్లు, 6 సిక్సర్లతో 175 చేశాడు, భారత్ 60 ఓవర్లలో 266కు 8 వికెట్లు చేసింది.

మైదానానికి సంబంధించిన ఒక వివరాన్ని క్రిక్‌ఇన్ఫో ఆర్కైవ్ నివేదిక జోడిస్తోంది: పిచ్ స్క్వేర్ అంచున ఉండటంతో ఒక వైపు బౌండరీ చాలా పొడవుగా, మరో వైపు పొట్టిగా ఉంది, కపిల్ పొట్టి వైపును వాడుకున్నాడు. రాసన్, కరన్‌లను దాదాపు ఒకే సమయంలో బౌలింగ్ నుంచి తప్పించడంలో తమ కెప్టెన్ డంకన్ ఫ్లెచర్ పొరపాటు చేశాడని జింబాబ్వేకు చెందిన పైక్రాఫ్ట్, హౌటన్ భావించారని కూడా అది నమోదు చేసింది.

తమ మొదటి ప్రపంచ కప్ ఆడుతున్న జింబాబ్వే 31 పరుగులు తక్కువగా ఆగిపోయింది. కరన్ 73 చేశాడు, మదన్ లాల్ 42 పరుగులకు 3 వికెట్లు తీశాడు, జింబాబ్వే 57 ఓవర్లలో 235కు ఆలౌటైంది. కపిల్ 32 పరుగులకు 1 వికెట్ తీసి రెండు క్యాచ్‌లు కూడా పట్టాడు, ప్లేయర్ ఆఫ్ ది మ్యాచ్‌గా ఎంపికయ్యాడు.

ఎవరూ చిత్రీకరించని ఇన్నింగ్స్

ఆ ఇన్నింగ్స్‌కు ఫుటేజీ లేదు. ఆ మ్యాచ్ టెలివిజన్‌లో ప్రసారం కాలేదని ఐసీసీ చెబుతోంది, కాబట్టి నెవిల్ గ్రౌండ్‌లో ఉన్నవారే దాన్ని చూశారు. సాధారణంగా చెప్పే కారణం బీబీసీలో సమ్మె, కానీ దానికి “స్పష్టమైన ఆధారం లేదు” అని చెబుతూ స్క్రోల్ తన సొంత వ్యాసం నుంచి ఆ మాటను తొలగించింది. స్క్రోల్ కథనం ప్రకారం ఆ రోజు బీబీసీకి నాలుగు మ్యాచ్‌లు, రెండు ఛానళ్లు ఉన్నాయి, అది ఇంగ్లండ్ v పాకిస్తాన్, ఆస్ట్రేలియా v వెస్టిండీస్ మ్యాచ్‌లను ఎంచుకుంది.

చూసినవారు వర్ణనలు మిగిల్చారు. ది అబ్జర్వర్‌కు చెందిన జాన్ పార్కర్, క్రిక్‌ఇన్ఫో ఉటంకించినట్లు, కపిల్ “ఎలాంటి అవకాశం ఇవ్వలేదు, నిజానికి 140 దాటే వరకు ఒక్క బంతినీ సరిగ్గా కొట్టకుండా వదల్లేదు” అని రాశాడు. కపిల్ “ఒక్క బంతినీ మిస్‌హిట్ చేయలేదు” అని హౌటన్ స్క్రోల్‌కు చెప్పాడు. కపిల్ తొంభైలలో ఉన్నప్పుడు బౌండరీ వద్ద గ్రాంట్ పాటర్సన్‌కు ఒక కష్టమైన అవకాశం వచ్చిందని క్రిక్‌ఇన్ఫో ఆర్కైవ్ నివేదిక చెబుతోంది. గావస్కర్ అభిప్రాయం, స్క్రోల్ ప్రకారం: “నేను చూసిన ఉత్తమ వన్డే సెంచరీ ఇది, నేను కొన్ని చూశాను.” దాన్ని “జీవితకాలపు ఇన్నింగ్స్” అని కపిల్ అన్నట్లు విజ్డెన్ నివాళి నమోదు చేసింది.

సెమీ-ఫైనల్, తర్వాత లార్డ్స్

తర్వాత భారత్ ఆస్ట్రేలియాను ఓడించింది, 247 చేసి వారిని 129కి ఆలౌట్ చేసిందని ఐసీసీ చెబుతోంది. సెమీ-ఫైనల్‌లో ఇంగ్లండ్ 213 చేసింది, యశ్‌పాల్ శర్మ, పాటిల్ అర్ధ సెంచరీలతో భారత్ ఐదు ఓవర్లకు పైగా మిగిలి ఉండగానే గెలిచింది. అమర్‌నాథ్ 46 చేసి, డేవిడ్ గోవర్, మైక్ గాటింగ్‌ల వికెట్లతో సహా వికెట్లు తీసి, ప్లేయర్ ఆఫ్ ది మ్యాచ్ అయ్యాడు.

లార్డ్స్‌లో వెస్టిండీస్ టాస్ గెలిచి ఫీల్డింగ్ ఎంచుకుంది, భారత మీడియం పేస్ బౌలర్లు వాడుకున్న సీమ్ కదలిక పిచ్‌లో ఉందని విజ్డెన్ నివేదిక చెబుతోంది. ఆండీ రాబర్ట్స్ బౌలింగ్‌లో గావస్కర్ వికెట్ కీపర్‌కు క్యాచ్ ఇచ్చి 2కు అవుటయ్యాడు. శ్రీకాంత్ 38, అమర్‌నాథ్ 80 బంతుల్లో 26, పాటిల్ 27, మదన్ లాల్ 17 చేశారు, భారత్ 54.4 ఓవర్లలో 183కు ఆలౌటైంది. రాబర్ట్స్ 32 పరుగులకు 3 వికెట్లు తీశాడు. కపిల్ తన జట్టుతో ఇలా అన్నాడని ఐసీసీ చెబుతోంది: “ఇది గెలిచే స్కోరు కాకపోతే, కచ్చితంగా పోరాడే స్కోరు.”

బల్విందర్ సంధు గోర్డాన్ గ్రీనిడ్జ్‌ను 1కి బౌల్డ్ చేశాడు. తర్వాత వివ్ రిచర్డ్స్ 28 బంతుల్లో ఏడు ఫోర్లతో 33 చేశాడు, మదన్ లాల్ బౌలింగ్‌లో హుక్ షాట్‌ను సరిగ్గా కొట్టలేకపోయాడు, కపిల్ భుజం మీదుగా క్యాచ్ పట్టాడు. వెస్టిండీస్ 66కు 5, 76కు 6 వికెట్లతో నిలిచింది. జెఫ్ డుజాన్, మాల్కమ్ మార్షల్ ఏడో వికెట్‌కు 43 జోడించారు, అమర్‌నాథ్ డుజాన్‌ను బౌల్డ్ చేసే వరకు. అమర్‌నాథ్ ఏడు ఓవర్లలో 12 పరుగులకు 3 వికెట్లతో ముగించాడని స్కోర్‌కార్డు చూపుతోంది. మదన్ లాల్ 31 పరుగులకు 3, సంధు 32కు 2, బిన్నీ 23కు 1, కపిల్ 21కి 1 వికెట్ తీశారు.

సభ్యులతో సహా హాజరు 24,609 అని విజ్డెన్ చెబుతోంది. ఫలితం “ఆశ్చర్యకరమైనది, ఆ రోజున అంతే నమ్మకమైనది కూడా” అని అది అభివర్ణించింది. చిన్న లక్ష్యాన్ని తమ జట్టు “నిర్లక్ష్య ధోరణిలో” సమీపించిందని, భారత్ “బహుశా మానసికంగా మరింత బలంగా ఉందని” వెస్టిండీస్ కెప్టెన్ క్లైవ్ లాయిడ్ తర్వాత అన్నాడని టోనీ కోజియర్ నివేదించారు.

14 మంది ఆటగాళ్లు, మేనేజర్

ది వీక్‌లోని జట్టు ఫొటో ఆ జట్టు సభ్యుల పేర్లు చెబుతోంది: కపిల్ దేవ్ (కెప్టెన్), మోహిందర్ అమర్‌నాథ్ (వైస్ కెప్టెన్), సునీల్ గావస్కర్, క్రిస్ శ్రీకాంత్, సందీప్ పాటిల్, యశ్‌పాల్ శర్మ, రోజర్ బిన్నీ, రవి శాస్త్రి, మదన్ లాల్, సయ్యద్ కిర్మాని, బల్విందర్ సంధు, కీర్తి ఆజాద్, దిలీప్ వెంగ్‌సర్కార్, సునీల్ వాల్సన్. పి. ఆర్. మాన్ సింగ్ మేనేజర్. ఫైనల్ స్కోర్‌కార్డులో పద్నాలుగు మందిలో పదకొండు మంది ఉన్నారు. శాస్త్రి, వెంగ్‌సర్కార్, వాల్సన్ అందులో లేరు.

ఆ తర్వాత మారిన విషయాలు

జట్టుకు బహుమతి ఇవ్వడానికి భారత క్రికెట్ నియంత్రణ మండలి (బీసీసీఐ) దగ్గర డబ్బు తక్కువగా ఉంది. పీటీఐ ప్రకారం, బోర్డు అధ్యక్షుడు ఎన్. కె. పి. సాల్వే రాజ్ సింగ్ దుంగార్పూర్‌ను ఆశ్రయించారు, ఆయన ఢిల్లీలోని జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ స్టేడియంలో ఉచిత సంగీత కచేరీలో పాడమని లతా మంగేష్కర్‌ను కోరారు. అది 14 మంది సభ్యుల్లో ఒక్కొక్కరికి రూ. 1 లక్ష (రూ. 100,000) ఇవ్వడానికి సరిపడా డబ్బు సమకూర్చింది. పర్యటన డబ్బు, రోజువారీ భత్యం నుంచి ఆటగాళ్ల పొదుపు ఆ నెలకు కేవలం రూ. 60,000 మాత్రమే అయిందని వాల్సన్ చెప్పాడు, ఆ చెల్లింపును “ఆ రోజుల్లో చాలా మంచి మొత్తం” అని వర్ణించాడు.

వన్డే ఫార్మాట్ ఉనికిలో ఉన్న సుమారు దశాబ్దంలో భారత్ కేవలం 40 వన్డే అంతర్జాతీయ మ్యాచ్‌లు ఆడిందని, “వన్డే క్రికెట్ కుక్కల విందు నుంచి చక్రవర్తుల విందుగా మారింది” అని మీనన్ రాశారు. అంతకు ముందు సంవత్సరం ఢిల్లీలో జరిగిన ఏషియన్ గేమ్స్‌తో భారత్‌కు రంగుల టెలివిజన్ వచ్చింది. ఆ విజయం భారత క్రికెటర్ వాణిజ్య విలువను మార్చేసిందని, ఆర్థిక వ్యవస్థ 1991లోనే సరళీకరించబడినా క్రికెట్ 1983లో “విముక్తి” పొందిందని సర్దేశాయ్ రాశారు; ఆ 1991 సంవత్సరాన్నే tuput 1991 సంస్కరణల కథనం వివరిస్తుంది.

కపిల్ ట్రోఫీని ఎత్తడం రాహుల్ ద్రవిడ్, సచిన్ టెండూల్కర్‌లతో సహా ఒక తరానికి స్ఫూర్తినిచ్చిందని ఐసీసీ చెబుతోంది, అప్పుడు పదేళ్ల వయసున్న ద్రవిడ్‌ను మీనన్ ఉటంకించారు: “ఆ విజయం చాలా మంది చిన్న పిల్లలను ఆటకు ఆకర్షించింది.” ఫైనల్ తర్వాత లాయిడ్ ఇలా అన్నాడని ఐసీసీ నమోదు చేసింది: “భారత క్రికెట్ వచ్చేసింది. ఇక్కడే ఉండిపోతుంది.” 1983 చివర్లో వెస్టిండీస్ భారత్‌కు వచ్చి ఆరు టెస్టుల సిరీస్‌ను 3-0తో, ఐదు వన్డే అంతర్జాతీయ మ్యాచ్‌లన్నింటినీ గెలిచిందని కోజియర్ రాశారు.

ఆ టోర్నమెంట్ తర్వాత సినిమాగా వచ్చింది. కబీర్ ఖాన్ దర్శకత్వం వహించిన 2021 చిత్రం 83లో కపిల్‌గా రణ్‌వీర్ సింగ్ నటించారు. అంతకుముందు వచ్చిన క్రికెట్ చిత్రం, 2001లో ఆస్కార్‌కు నామినేట్ అయిన లగాన్ గురించి tuput లో ప్రత్యేక కథనం ఉంది.

గౌరవాలు, 2011 టైటిల్, మహిళల ఫైనల్

హరియాణాకు చెందిన కపిల్ దేవ్ నిఖంజ్ పేరు 1982 జనవరి 26న ప్రకటించిన అవార్డుల గెజిట్ ఆఫ్ ఇండియాలో పద్మశ్రీ కింద, 1991 జనవరి 26న ప్రకటించిన అవార్డుల గెజిట్‌లో పద్మ భూషణ్ గ్రహీతగా (క్రికెట్, చండీగఢ్, హరియాణా) ఉంది. ఐసీసీ హాల్ ఆఫ్ ఫేమ్ పేజీ ఆయన టెస్ట్ కెరీర్‌ను 131 టెస్టులు, 5,248 పరుగులు, 434 వికెట్లుగా ఇస్తోంది, అది అప్పట్లో ప్రపంచ రికార్డు, ఆయనను 2010లో ఇందులో చేర్చారని కూడా చెబుతోంది.

2011 ఏప్రిల్ 2న ముంబైలోని వాంఖడే స్టేడియంలో భారత్ రెండోసారి ప్రపంచ కప్ గెలిచింది. శ్రీలంక 274కు 6 వికెట్లు చేసింది, భారత్ 48.2 ఓవర్లలో 277కు 4 వికెట్లతో ఛేదించింది, గౌతమ్ గంభీర్ 97, ఎం. ఎస్. ధోని 79 బంతుల్లో అజేయంగా 91 చేశారని స్కోర్‌కార్డు చూపుతోంది. మొదటి టైటిల్ వచ్చిన 28 ఏళ్ల తర్వాత వచ్చిన ఇది భారత్ రెండో టైటిల్ అని బీసీసీఐ మ్యాచ్ నివేదిక చెబుతోంది.

2025 నవంబర్ 1న ఈఎస్‌పీఎన్‌క్రిక్‌ఇన్ఫోకు చెందిన శ్రుతి రవీంద్రనాథ్ మహిళల ఫైనల్‌ను 1983తో పోల్చి, 1983 జూన్ 25 విజయాన్ని జాతీయ వ్యామోహానికి “ఉత్ప్రేరకం” అన్నారు. ప్రపంచ కప్‌లో భారత మహిళల గురించిన tuput కథనం వివరించినట్లు, భారత మహిళలు ఆ ఫైనల్‌ను దక్షిణాఫ్రికాపై మరుసటి రోజు, 2025 నవంబర్ 2న 52 పరుగుల తేడాతో గెలిచారు.