அமர்த்தியா சென் 1943 வங்காளப் பஞ்சத்தை சிறுவனாகப் பார்த்தார்; அரிசி விநியோகம் அரிதாகவே குறைந்தது என்று வாதிட்டார்; அறுவடைக் கணக்குகளை மறுக்கும் விமர்சகர்களையும் 1.5 முதல் 3 மில்லியன் வரை என்று சொல்லப்படும் இறப்பு எண்ணிக்கையையும் எதிர்கொண்டார்

அக்டோபர் 14 அன்று 1998ஆம் ஆண்டின் பொருளியல் பரிசை ராயல் ஸ்வீடிஷ் அறிவியல் அகாடமி அறிவித்தபோது, அதற்கான காரணங்களில் அமர்த்தியா சென்னின் “பஞ்சம் குறித்த அனுபவவழி ஆய்வுகளை” குறிப்பிட்டு, குறிப்பாக ஒரு கண்டுபிடிப்பை விவரித்தது: முந்தைய பஞ்சமில்லாத ஆண்டுகளைவிட உணவு விநியோகம் குறிப்பிடத்தக்க அளவு குறையாத நிலையிலும் பஞ்சங்கள் ஏற்பட்டிருக்கின்றன. 1933இல் வங்காளத்தில் பிறந்த சென், 1943 வங்காளப் பஞ்சத்தை சாந்திநிகேதனிலிருந்து பார்த்தார்; அங்கே அவர் தாகூரின் பள்ளியில் படித்தார். அதன் “முழுக்க வர்க்கத்தைச் சார்ந்த தன்மை” தன்னைத் தாக்கியது என்று தம் நோபல் வாழ்க்கைக் குறிப்பில் எழுதினார்: அது கீழ் நடுத்தர வர்க்கத்தையும் தீண்டவில்லை, பொருளாதாரப் படிக்கட்டில் மிகவும் கீழே இருந்த மக்களை, அவர்களில் “நிலமற்ற கிராமத் தொழிலாளர்களை”, மட்டுமே பாதித்தது.

அந்தக் கண்டுபிடிப்பு மூன்று எண் தொகுப்புகளின் மீது நிற்கிறது; ஒவ்வொன்றும் சவால் செய்யப்பட்டுள்ளது: வங்காளத்திடம் எவ்வளவு அரிசி இருந்தது, அதை யாரால் வாங்க முடிந்தது, எத்தனை பேர் இறந்தனர். பஞ்சத்தின் பின்னுள்ள ஆவணங்கள் எங்கள் 1943 ஆவணங்கள் பற்றிய விவரிப்பிலும் சுருக்கமான விளக்கக் கட்டுரையிலும் உள்ளன. இங்கே யார் யாருடன் முரண்படுகிறார் என்பதைப் பெயரிட்டு, கணக்கீடுகளைச் செய்து காட்டுகிறோம்.

Poverty and Famines எதைக் கூறியது

உணவுப் பற்றாக்குறையே பஞ்சத்துக்கான மிக முக்கிய, சில சமயம் ஒரே, காரணம் என்ற “பொதுவான கருத்தை” இந்நூல் சவால் செய்கிறது என்கிறது அகாடமியின் செய்திக்குறிப்பு. நூலின் சில அனுபவவழி முடிவுகளை ஒரு சில விமர்சகர்கள் கேள்விக்குள்ளாக்கினர் என்றும், அது வளர்ச்சிப் பொருளியலுக்கு முக்கியப் பங்களிப்பு என்றும் அது குறிப்பிடுகிறது. முந்தைய பஞ்சமில்லாத ஆண்டுகளைவிட விநியோகம் மிகவும் குறைவாக இல்லாதபோதே பஞ்சங்கள் தாக்கின என்றும், பஞ்சம் பாதித்த பகுதிகள் சில சமயம் உணவை ஏற்றுமதி செய்தன என்றும் சென் கண்டறிந்தார். யார் பட்டினி கிடப்பார் என்பதை முடிவு செய்தது, சமூக, பொருளாதாரக் காரணிகள் வெவ்வேறு குழுக்களின் வாய்ப்புகளை எப்படி அமைத்தன என்பதே.

வங்காளத்துக்கு, செஞ்சுதி மல்லிக்கின் 2022 GeoJournal மதிப்பாய்வு அவரது எண்களைச் சுருக்குகிறது: அரிசி விநியோகம் முந்தைய ஐந்தாண்டு சராசரியைவிட ஏறத்தாழ 5 சதவீதம் குறைவு, பஞ்சமில்லாத ஆண்டான 1941ஐவிட 13 சதவீதம் அதிகம். அவரது வாதம் பற்றிய மல்லிக்கின் விவரிப்பில், மீனவர்கள், விவசாயக் கூலிகள், சரக்கு கொண்டு செல்வோர் மிகக் கடுமையாகப் பாதிக்கப்பட்டனர்; போர்க்கால விலை ஏற்றம் நிலமற்ற தொழிலாளர்களின் உண்மையான கூலியைக் குறைத்தது; பெரிய விவசாயிகள், வணிகர்கள், அரிசி ஆலை உரிமையாளர்கள் ஆதாயம் பெற்றனர். மதுஸ்ரீ முகர்ஜியின் சர்ச்சில் பற்றிய நூலை 2010இல் மதிப்பாய்வு செய்த ஜோசப் லெலிவெல்ட், “உணவு உற்பத்தியிலோ மொத்த விநியோகத்திலோ” “மிகச் சிறிய ஒட்டுமொத்த வீழ்ச்சியே” இருந்ததாக சென் கண்டறிந்தார் என்று மேற்கோள் காட்டுகிறார்.

ஆணையம் ஏற்கெனவே மூன்று வாரங்களைக் கணக்கிட்டிருந்தது

சென் 1945 பஞ்ச விசாரணை ஆணையத்தின் அறிக்கையைப் பயன்படுத்தினார்; அதை மட்டுமே அல்ல. அது அரிசியை மாகாணத்தின் தேவையின் வாரங்களாக அளந்தது. தற்போதைய விநியோகம், அதாவது 1942 இறுதியில் அறுவடை செய்யப்பட்ட குளிர்காலப் பயிர், 1943இன் சிறிய பயிர்கள், நிகர இறக்குமதிகள் ஆகியவை, 1943இல் ஏறத்தாழ 43 வாரங்களுக்கும் 1941இல் ஏறத்தாழ 39 வாரங்களுக்கும் போதுமானவையாக இருந்தன. 1938 முதல் 1942 வரையிலான சராசரி 49. குளிர்கால நெற்பயிரில் 1943 பற்றாக்குறை பற்றி ஆணையம் எழுதியது: “உண்மையில் அது 1941ஐவிடக் குறைவான தீவிரம் உடையது.” அது “முதல் பார்வையில்” விநியோகத்தில் ஏற்பட்ட சீர்குலைவைக் குறித்தது.

பிறகு ஆணையம் இருப்புகளைச் சேர்த்தது. 1943க்குள் கொண்டுவரப்பட்ட இருப்பை ஏறத்தாழ 6 வாரங்கள் எனக் கணக்கிட்டது; எனவே மொத்த விநியோகம் ஏறத்தாழ 49 வாரங்கள், பற்றாக்குறை ஏறத்தாழ 3. 1941இல் கொண்டுவரப்பட்ட இருப்பு “கணிசமானது” என்று மதிப்பிட்டு, 1943இல் விநியோக நிலை 1941ஐவிட மோசமாக இருந்தது என்று முடிவு செய்தது. தன் இருப்பு மதிப்பீடுகள் பற்றி அது சொன்னது: “எந்த ஆண்டிலும் கொண்டுவரப்பட்ட இருப்பின் உண்மையான அளவு பற்றி எங்களிடம் தகவல் இல்லை.” உறுப்பினர்களில் ஒருவரான எம். அஃப்சல் ஹுசைன், பற்றாக்குறையை அதிகமாகக் காட்டும் தனிக் குறிப்பைத் தாக்கல் செய்தார்.

மூன்று வாரங்கள் என்பது ஒரு ஆண்டில் ஏறத்தாழ 6 சதவீதம். 1943 தேவைகள் பற்றிய ஆணையத்தின் இரண்டு மதிப்பீடுகள் 8.94 மில்லியன் டன், 10.14 மில்லியன் டன்; எனவே மூன்று வாரங்கள் ஏறத்தாழ 0.5 முதல் 0.6 மில்லியன் டன் ஆகிறது. அதே அட்டவணைகள் சென்னின் எண்களுக்கு ஒரு தோராய சரிபார்ப்பைத் தருகின்றன. 1938 முதல் 1942 வரையிலான சராசரியோடு ஒப்பிட்டால், 1943 தற்போதைய விநியோகம் சரிசெய்யப்படாத தொடரில் 6 சதவீதமும் சரிசெய்யப்பட்ட தொடரில் 9 சதவீதமும் குறைவு. 1941ஐ ஒப்பிட்டால் அது 13, 12 சதவீதம் அதிகம். மல்லிக் சென்னின் எண்களை 5, 13 சதவீதம் எனத் தெரிவிக்கிறார். தான் சரிசெய்யப்பட்ட அறிக்கையை மற்ற ஆதாரங்களுடன் சேர்த்துப் பயன்படுத்தியதாக சென் சொல்கிறார்; அட்டவணைகள் மட்டுமே அவரது 5 சதவீதத்தைத் தரவில்லை, ஆனால் அவை அதே போக்கைக் காட்டுகின்றன.

பாதிக்கப்பட்டவர்களையும் ஆணையம் விவரித்தது. ஏறத்தாழ 2 மில்லியன் கிராமக் குடும்பங்கள், அதாவது சுமார் 10 மில்லியன் மக்கள், முக்கியமாக விவசாயக் கூலியில் வாழ்ந்தனர்; குயவர், தச்சர், நெசவாளர் போன்ற கைவினைஞர்கள் உணவு பயிரிடவில்லை. “1943 தொடக்கத்தில் விலைகள் ஏறியபோது,” என்று அது எழுதியது, “உற்பத்தி செய்யாதவர்களே முதலில் துன்புற்றனர்.” சென்னும் ஆணையமும் ஒரே மக்களை விவரிக்கின்றனர். இந்த அளவிலான பற்றாக்குறை அவர்களுக்கு நேர்ந்ததை விளக்குகிறதா என்பதே வாதம்.

டாகரும் 1942 இறுதி அறுவடையும்

மேற்கு வர்ஜீனியா பல்கலைக்கழக வரலாற்றாளர் மார்க் டாகர் (Mark Tauger), 2003இல் Journal of Peasant Studies இதழில் எழுதிய கட்டுரையில் இந்த அடிப்படையை சவால் செய்தார்; 2011 மார்ச் 24 தேதியிட்ட New York Review of Books கடிதத்தில் அதை மீண்டும் முன்வைத்தார். கட்டாக்கில் உள்ள மத்திய அரிசி ஆய்வு நிறுவன இயக்குநர் எஸ். ஒய். பத்மநாபனை அவர் சார்ந்திருக்கிறார்; 1942 இறுதிப் பயிரைத் தாக்கிய பழுப்புப் புள்ளி நோய் “விதிவிலக்கான கடுமை” உடையது என்று அவர் அறிவித்தார். நூற்றுக்கணக்கான மைல் தொலைவில் உள்ள இரண்டு ஆய்வு நிலையங்களில் பயிரிடப்பட்ட பதினைந்து குளிர்கால ரகங்களில் எதுவும் அதைத் தாங்கவில்லை; விளைச்சல் பெரும்பாலும் முந்தைய ஆண்டின் பத்தில் ஒரு பங்காகக் குறைந்தது. சென்னின் எண்கள் முக்கியமாக ஆணையத்தின் பயிர் முன்னறிவிப்புகளை நம்புகின்றன என்றும், அவை இறுதியான கணிப்புகள் அல்ல, வெறும் முன்கணிப்புகள் என்றும் டாகர் சேர்க்கிறார்.

சென் அதே இதழில் பதிலளித்தார்; அது அதே தரவு குறித்து முகர்ஜிக்குப் பதிலளித்து ஒரு மாதம் கழித்து. டாகர் மேற்கோள் காட்டிய முன்னறிவிப்புகள் ஆணையத்தின் அறிக்கை I, “சரிசெய்யப்படாத தற்போதைய விநியோகம்” (Unadjusted Current Supply) என்பதைச் சேர்ந்தவை; அவரோ விளைச்சல் மதிப்பீடுகளைத் திருத்தும் அறிக்கை III, “சரிசெய்யப்பட்ட தற்போதைய விநியோகம்” (Adjusted Current Supply), மற்றும் பிற ஆதாரங்களையும் பயன்படுத்தினார். இருபத்தேழு மாவட்டங்கள் இருந்த பிரிக்கப்படாத வங்காளத்துக்கு இரண்டு மாவட்டங்களின் இரண்டு ஆய்வு நிலையங்கள் பிரதிநிதியாக முடியாது. பயிர்ப் பற்றாக்குறை பஞ்சத்தை ஏற்படுத்த முடியாத அளவு சிறியது என்று தாம் ஒருபோதும் கூறியதில்லை என்றும் அவர் மறுத்தார். விநியோகத்தில் ஏற்பட்ட வீழ்ச்சி சிறியது, ஆனால் போர்ப் பொருளாதாரத்தில் தேவை கூர்மையாக உயர்ந்தது, அதனால் தேவையோடு ஒப்பிடுகையில் கணிசமான பற்றாக்குறை ஏற்பட்டது என்று அவர் எழுதினார். “உணவு கிடைப்பதில் ஏற்பட்ட வீழ்ச்சிக்கும் தேவையைப் பொறுத்த விநியோகப் பற்றாக்குறைக்கும்” இடையே அவர் கோடு வரைந்தார்.

அறிக்கை III எதை மாற்றியது என்பதை ஆணையத்தின் சொந்த உரையே காட்டுகிறது. அது மதிப்பிடப்பட்ட குளிர்கால நெல் பரப்பளவை ஐந்தில் ஒரு பங்கு உயர்த்தியது; அது 1943 உட்பட ஒவ்வோர் ஆண்டின் விநியோகத்தையும் உயர்த்துகிறது. நோயையும் ஆணையம் பதிவு செய்திருந்தது: 1942 அக்டோபர் 16 புயலுக்குப் பிறகு, பூஞ்சையும் வேர் அழுகலும் பயிரை புயலைவிட அதிகமாகப் பாதித்தன என்று வங்காள அரசு சொன்னதாக அது எழுதியது. இழப்பு எவ்வளவு கடுமையானது என்பதற்கான அளவை டாகர் சேர்க்கிறார், சென் மறுப்பது அந்தப் பகுதியையே.

ஓ கிராடா ஒரு புவியியல் புள்ளியைச் சேர்க்கிறார். புயலும் நோயும் முக்கியமாக மேற்கு வங்காளத்தில் மட்டுமே இருந்தன என்று அவர் எழுதுகிறார்; அங்கேதான் இறுதி முன்னறிவிப்புகள் பயிர் வீழ்ச்சிகளை மிகக் கூர்மையாகக் காட்டுகின்றன. வானிலை மாகாணம் முழுவதும் ஒரே சீராக நோய்க்குச் சாதகமாக இருந்தது என்கிறார் டாகர். மகரத்னாவிடமிருந்து ஓ கிராடா எடுக்கும் மதிப்பீடுகள், 1943 நடுவிலிருந்து 1944 நடுவுக்கு இடையிலான கூடுதல் இறப்புகளில் 65 சதவீதத்தை, இப்போது வங்காளதேசமாக உள்ள கிழக்குப் பிரிவுகளில் வைக்கின்றன; அங்கே பயிர் குறைவாகவே வீழ்ந்தது, ஆனால் அது வழக்கமாகவே அரிசிப் பற்றாக்குறை உள்ள பகுதி.

பற்றாக்குறைக்கு ஐந்து மதிப்பீடுகள்

ஆணையத்தின் மதிப்பீடு ஏறத்தாழ மூன்று வாரங்கள், அதாவது சுமார் 0.5 முதல் 0.6 மில்லியன் டன். இருப்பையும் எதிர்பார்க்கப்படும் கோடைப் பயிரையும் கணக்கில் எடுத்த பிறகு 1943 பற்றாக்குறை ஒரு மில்லியன் டன் என்று முன்னணி வணிகரும் முஸ்லிம் லீக் அரசியல்வாதியுமான ஒருவர் செய்த மதிப்பீட்டை ஓ கிராடா தெரிவிக்கிறார். தன் நூலின் குறிப்புகள் பல மதிப்பீடுகளைத் தருகின்றன, அனைத்தும் கணிசமானவை என்றும், பற்றாக்குறையை அரசாங்க மதிப்பீடு 140,000 டன் என்று சென் மேற்கோள் காட்டினார், ஆனால் ஆவணம் 1.4 மில்லியன் என்கிறது என்றும் முகர்ஜி ஒரு கடிதத்தில் சொல்கிறார். அது தன் மதிப்பீட்டுக்குத் தொடர்பில்லாத அச்சுப்பிழை என்று சென் சொன்னார். Prosperity and Misery in Modern Bengal (1982) நூலில் பால் கிரீனஃப், வழக்கமான அரிசி விநியோகத்தில் 90 சதவீதம் கிடைத்தது, அதாவது ஏறத்தாழ 10 சதவீதம் பற்றாக்குறை, சென்னின் எண்ணைப்போல இரு மடங்கு, என்று கணக்கிட்டதாக மல்லிக் தெரிவிக்கிறார்.

ஐந்தாவது வங்காள அரசிடமிருந்து வருகிறது. 1943 பிப்ரவரியில் அதன் வேளாண் அமைச்சரான டாக்கா நவாப் பகதூர், 9.3 மில்லியன் டன் தேவைக்கு எதிராக 6.9 மில்லியன் டன் அரிசி உற்பத்தி என்று அறிவித்தார். இடைவெளி 2.4 மில்லியன் டன், ஏறத்தாழ கால் பங்கு. அதன் பின்னாலிருந்த தரவு “பெயர் போன அளவுக்கு மோசமானது” என்றும், அந்த அறிவிப்பு அரிசி விலையை உயர்த்தியது என்றும் ஓ கிராடா எழுதுகிறார்.

1941 நுகர்வுக்கான ஆணையத்தின் சொந்த வரம்பான 9.2 முதல் 10.4 மில்லியன் டன் தேவையோடு ஒப்பிட்டால், 1 மில்லியன் டன் பற்றாக்குறை 10 முதல் 11 சதவீதம், 1.4 மில்லியன் டன் 13 முதல் 15 சதவீதம். அளவு குறித்த ஓ கிராடாவின் தீர்ப்பு: “உணவு கிடைப்பதில் ஒரு சிக்கல் இருந்தது; ஆனால் அதன் அளவை எந்தத் துல்லியத்துடனும் தீர்மானிக்க முடியாது.” அமைதிக் காலத்தில் வங்காளம் ஒரு மில்லியன் டன்னைச் சமாளித்திருக்க முடியும், ஆனால் ராணுவத் தேவைகளும் சீர்குலைந்த வணிகமும் இருந்த 1943இல் முடியாது என்று அவர் வாதிடுகிறார்.

சென் பக்கம் நிற்கும் விமர்சகர்கள்

சென்னின் விவரிப்பை ஓ கிராடா இவ்வாறு சுருக்குகிறார்: போர்க்காலச் சூழல்கள் தூண்டிய ஊக வணிகம், ஒரு சிறிய பற்றாக்குறையை, சந்தைகளுக்கு வரும் விநியோகத்தின் சரிவாக மாற்றியது. பதுக்கல் பற்றி அவர் மாறுபடுகிறார். 1943 உணவு இயக்கம் மாவட்டங்களில் 300,000 டன்னுக்குச் சற்று அதிகமான இருப்புகளைக் கண்டறிந்தது; அதை வங்காள அரசு உபரி என்று அல்ல, இருப்பு என்று அழைத்ததாக 1943 செப்டம்பர் 7 தேதியிட்ட இந்திய அரசின் குறிப்பாணை தெரிவிக்கிறது. 1943 ஜூலையில் பதுக்கல், கொள்ளை லாபத்துக்காக நடந்த 622 வழக்குகளில் 43 மட்டுமே அரிசி பற்றியவை.

மைய வாதத்தை அவர் இன்னும் ஏற்கிறார்: “பற்றாக்குறை மட்டும் இவ்வளவு பேரழிவான பஞ்சத்தை ஏற்படுத்தியிருக்காது.” வங்காளப் பிரிவுகளில் பயிர் வீழ்ச்சியின் அளவு இறப்பு உயர்வை முன்னறிவிக்கவில்லை என்றும், மக்கள் அடர்த்தி, முந்தைய இறப்பு விகிதம், வாழ்க்கைத் தரத்தின் தோராய அளவீடான இளையோர் எழுத்தறிவு ஆகியவை முன்னறிவித்தன என்றும் அவரது தொடர்புப் பகுப்பாய்வுகள் காண்கின்றன. அவர் முன்வைக்கும் காரணம் “போர் முயற்சியிலிருந்து உணவுப் பொருள்களைத் திருப்பிவிடுவதற்கான அரசியல் விருப்பமின்மை.” சென்னின் போதுமான விநியோகக் கூற்று கடுமையாகச் சவால் செய்யப்பட்டதால் அதைத் தன் நூலில் விட்டுவிட்ட முகர்ஜி, உரிமை இழப்பு பற்றிய அவரது நுண்ணறிவு “உண்மையாகவும் ஆழமாகவும் தொடர்கிறது” என்று எழுதுகிறார்.

இறந்தவர்களை எண்ணுதல்

ஆணையத்தின் எண்ணிக்கை, 1943 ஜனவரி முதல் 1944 ஜூன் வரை பஞ்சத்தாலும் தொற்றுநோய்களாலும் ஏறத்தாழ 15 லட்சம் இறப்புகள்; 1944இல் இறப்புகள் குறைவாகப் பதிவானதற்கு எந்தச் சலுகையும் இல்லை. மகரத்னா விவரிப்பதுபோல, சென்னின் மதிப்பீடு மேற்கு வங்காளத்தையும் கிழக்கு வங்காளத்தையும் தனித்தனியாகக் கூட்டுகிறது. மேற்கு வங்காளத்துக்கு, 1951 மக்கள்தொகைக் கணக்கெடுப்பு வெளியீட்டிலிருந்து பதிவான இறப்புகளை எடுத்தார்; “இயல்பான” இறப்புகளை 1941, 1942 சராசரியாகவோ 1942 மட்டுமாகவோ வைத்து, 1.51ஆல் பெருக்கினார்; அது மூன்றில் இரண்டு இறப்புகள் பதிவானதாக வைத்துக்கொள்கிறது. கிழக்கு வங்காளத்துக்கு, 1951 பாகிஸ்தான் கணக்கெடுப்பிலுள்ள 1.714 மில்லியன் கூடுதல் இறப்புகளைப் பயன்படுத்தினார். கணக்குகள் 2.6 முதல் 3.05 மில்லியன் தருகின்றன; “வங்காளப் பஞ்சத்தின் இறப்பு எண்ணிக்கையாக ஏறத்தாழ 3 மில்லியன் என்ற எண்ணைத் தேர்ந்தெடுக்க நாம் விரும்பலாம்” என்று சென் எழுதினார். கிரீனஃப்பின் 3.5 முதல் 3.8 மில்லியன் பெருமளவில் சென்னின் கணக்கீடுகளை அடிப்படையாகக் கொண்டது என்று மகரத்னா எழுதுகிறார்.

சென் பயன்படுத்தாத, பிரிக்கப்படாத வங்காளத்துக்கான பதிவுத் தரவை மகரத்னா கண்டறிந்தார். 1941, 1942க்கான சராசரியான 1,203,507க்கு எதிராக 1943இல் 1,908,622 பதிவான இறப்புகளை, அதாவது 705,115 கூடுதலை, அவை காட்டுகின்றன. 1944, 1945ஐச் சேர்த்தால் 1.26 மில்லியன் வருகிறது; சென்னின் சொந்த 1.51 பெருக்கி அதை 1.9 மில்லியனாக்குகிறது. 1930களில் வீழ்ந்துவந்த இறப்பு விகிதத்தைக் கணக்கில் எடுக்கும் அடிப்படைக் கோடு ஏறத்தாழ 2.1 மில்லியன் தருகிறது; வரம்பு 1.8 முதல் 2.4 மில்லியன். வரம்பின் மேல் எல்லை இறப்புகளில் 60 சதவீதம் மட்டுமே பதிவானதாகக் கொள்கிறது; அதற்கு வலுவான காரணம் எதுவும் தனக்குத் தெரியாது என்கிறார் மகரத்னா. பாகிஸ்தான் கணக்கெடுப்பு கிழக்கு வங்காளத்தின் இயல்பான இறப்புகளை ஆண்டுக்கு 540,000 எனக் கொள்கிறது; பதிவுத் தரவு ஏறத்தாழ 790,000 என்பதையே சுட்டுகிறது என்பதையும் அவர் கண்டறிந்தார்.

டைசனும் மகரத்னாவும் 2.1 மில்லியன் எண்ணை 1991இல் வெளியிட்டனர். ஓ கிராடா “இருபது லட்சத்துக்கு மேல்” என்று எழுதுகிறார்; சென்னின் நோபல் வாழ்க்கைக் குறிப்பு “இருபது முதல் முப்பது லட்சம் வரை” என்கிறது.

தீர்க்கப்பட்டவை எவை, தீர்க்கப்படாதவை எவை

இந்தக் கட்டுரைக்காகத் திறந்து பார்த்த எந்த ஆதாரமும் நான்கு விஷயங்களை மறுக்கவில்லை. 1942, 1943இல் அரிசி விலைகள் பல மடங்கு உயர்ந்தன. 1942 இறுதியில் அறுவடை செய்த பயிர் குறைவாக இருந்தது; ஆணையமே பதிவு செய்த புயலும் நோயும் காரணம். கூலிக்கு உணவு வாங்கியவர்களும் இருப்பு இல்லாதவர்களும் முதலில் துன்புற்றனர். சென்னுக்குப் பிறகு வெளியான ஒவ்வொரு மதிப்பீடும், மகரத்னாவின் 1.8 மில்லியனிலிருந்து மேலே, ஆணையத்தின் 1.5 மில்லியனுக்கு மேல் உள்ளது.

நான்கு புள்ளிகள் திறந்தே உள்ளன. 1942 அறுவடை இழப்பின் அளவு ஒன்று; இருபத்தேழு மாவட்டங்களுக்கான முன்னறிவிப்புகளுக்கு எதிராக இரண்டு மாவட்டங்களின் இரண்டு ஆய்வு நிலையங்கள் நிற்கின்றன. கொண்டுவரப்பட்ட இருப்பு மற்றொன்று, ஏனெனில் அதுபற்றி ஆணையத்திடம் தகவல் இல்லை. பதுக்கல் முக்கியமா என்பது மூன்றாவது; அதில் ஓ கிராடாவும் சென்னும் மாறுபடுகின்றனர். நான்காவது, இறப்பு எண்ணிக்கை 2.1 மில்லியனுக்கு அருகிலா 3 மில்லியனுக்கு அருகிலா என்பது; அது இறப்புப் பதிவு எவ்வளவு முழுமையாக இருந்தது என்பதைப் பொறுத்தது. மகரத்னாவின் கணக்கீட்டில், 1945 நடுவில் வங்காளத்தின் மக்கள்தொகை 1943 நடுவிலிருந்த அளவைவிட இன்னும் ஏறத்தாழ 2 மில்லியன் குறைவாகவே இருந்தது; 1947 நடுவில்தான் அந்த அளவை மீண்டும் எட்டியது.