சத்யஜித் ராய் 1956 இல் கான்ஸில் சிறந்த மனித ஆவணப் பரிசையும், 1957 இல் வெனிஸில் தங்கச் சிங்கத்தையும் வென்றார்; 1992 இல் கௌரவ ஆஸ்கரையும் பாரத ரத்னாவையும் பெற்றார்

கான்ஸ் திரைப்பட விழாவின் காப்பகம் சத்யஜித் ராயின் பதேர் பாஞ்சாலியை 1956 ஆம் ஆண்டின் போட்டிப் படமாகப் பட்டியலிடுகிறது; அதன் பரிசை “பிரி டு டாகுமென் உமேன்”, அதாவது சிறந்த மனித ஆவணப் பரிசு என்று குறிப்பிடுகிறது. ஓராண்டுக்குப் பிறகு ராயின் இரண்டாவது படமான அபராஜிதோ வெனிஸில் தங்கச் சிங்கத்தை வென்றது. 1992 இல் மோஷன் பிக்சர் ஆர்ட்ஸ் அண்ட் சயின்சஸ் அகாடமி, “திரைப்படக் கலையில் அவரது அரிய தேர்ச்சி”க்காக அவருக்கு ஒரு கௌரவ விருதை வழங்கியது; உள்துறை அமைச்சகம் அவரது பாரத ரத்னாவை அதே ஆண்டின் கீழ் பட்டியலிடுகிறது. ராய் 1992 ஏப்ரல் 23 அன்று, தமது 70ஆவது வயதில், கல்கத்தாவில் காலமானார்.

ஒரு வணிகக் கலைஞர், கையில் ஒரு குறிப்பேடு, பின்னால் படம் எதுவும் இல்லை

சத்யஜித் ராய் ஃபவுண்டேஷனின் வாழ்க்கை வரலாற்றின்படி, ராய் 1921 மே 2 அன்று கல்கத்தாவில் பிறந்தார். அங்கே பல்கலைக்கழகத்தில் படித்தார்; 1940 இல் ரவீந்திரநாத் தாகூரின் விஸ்வபாரதியில் சாந்திநிகேதனில் சேர்ந்து, 1942 டிசம்பர் வரை அங்கே தங்கினார். தாகூர் ராயின் தாத்தாவுக்கும் தந்தைக்கும் நெருங்கிய நண்பராக இருந்தார் என்றும், ராய் அங்கே மாணவராக இருந்தபோதே 1941 ஆகஸ்ட் 7 அன்று தாகூர் காலமானார் என்றும் அந்த அறக்கட்டளை குறிப்பிடுகிறது. கவிஞரின் சொந்தக் கதையை tuput இன் தாகூர், நோபல் பரிசு, திருப்பியளித்த நைட்ஹுட் கட்டுரை சொல்கிறது.

1943 முதல் ராய் வணிகக் கலைஞராகப் பணியாற்றினார்; 1949 இல் கல்கத்தா விளம்பர நிறுவனமான டி. ஜே. கீமரில் கலை இயக்குநராக இருந்தார். 1947 இல் கல்கத்தாவின் முதல் திரைப்படச் சங்கத்தை அவர் தொடங்கினார் என்று அறக்கட்டளை கூறுகிறது. விபூதிபூஷண் பந்தோபாத்யாயின் பதேர் பாஞ்சாலி நாவலின் குழந்தைகளுக்கான சுருக்கப் பதிப்புக்கு ஓவியம் வரையுமாறு சிக்னெட் பிரஸ் அவரைக் கேட்டது என்றும், அவர் முழு நாவலையும் படித்து, சிக்னெட் பதிப்பின் அட்டையை வரைந்தார் என்றும் தி வீக் தெரிவிக்கிறது.

1949 இல் பிரெஞ்சு இயக்குநர் ழான் ரெனுவா தி ரிவர் படத்துக்கான இடங்களைப் பார்க்க கல்கத்தா வந்தார். ராய் அவரது தங்குவிடுதிக்குச் சென்றார்; நகரின் எல்லைப்பகுதிக்கு வார இறுதிப் பயணங்களில் அவருடன் சென்றார். திரைப்பட இயக்குநராக ஆகும் எண்ணம் உண்டா என்று ரெனுவா கேட்டபோது, பதேர் பாஞ்சாலியின் ஒரு சிறு வரைவை அவரிடம் கொடுத்தார் என்று அறக்கட்டளை பதிவு செய்கிறது.

1950 இல் கீமர் நிறுவனம் ராயை வணிக வேலையாக லண்டனுக்கு அனுப்பியது. அவர் ஏறத்தாழ ஆறு மாதங்கள் தங்கி சுமார் நூறு படங்களைப் பார்த்தார்; அவற்றில் பைசைக்கிள் தீவ்ஸ் ஒன்று. கிட்டத்தட்ட அமெச்சூர் நடிகர்களைக் கொண்டு உண்மையான இடங்களில் ஒரு யதார்த்தப் படத்தை எடுக்க முடியும் என்ற அவரது நம்பிக்கையை அது உறுதிப்படுத்தியது. நாவலைத் திரைப்படமாக்குவதற்கான குறிப்புகள் ஏற்கெனவே அவரது குறிப்பேட்டில் இருந்தன. தெரியாத நடிகர்கள், ஒப்பனை இல்லாமை, உண்மையான கிராமங்கள் ஆகியவற்றை அவர் விரும்பினார்; பெரும்பாலான நண்பர்கள் அது நடைமுறைக்கு ஒவ்வாது என்று நினைத்தனர்; தாயகம் திரும்பும் கடற்பயணத்தில் தமது திரைக்கதை வரைவை அவர் முடித்தார்.

ஞாயிற்றுக்கிழமைகள், கடன் வாங்கிய பணம், ஒரு மாநில அரசு

1952 அக்டோபர் 27 அன்று, அபுவும் அவன் அக்கா துர்காவும் காசப் புல் வயலில் ஒரு ரயிலைக் காணும் காட்சியுடன் படப்பிடிப்பு தொடங்கியது. கீமரில் தமக்கு இருந்த வேலையால் ராய் ஞாயிற்றுக்கிழமைகளில் படமாக்கினார். அடுத்த ஞாயிறுக்குள் மாடுகள் அந்த மலர்களைத் தின்றுவிட்டதால், அடுத்த பூக்கும் பருவம் வரை அந்தக் காட்சி காத்திருந்தது என்று அறக்கட்டளை கூறுகிறது.

தமது காப்பீட்டுப் பத்திரத்தின் மீதும், உறவினர்கள், நண்பர்களிடமிருந்தும் அவர் கடன் வாங்கினார்; பணம் தீர்ந்தபோது, படப்பிடிப்பு இன்னும் சில நாள் தொடர்வதற்காக அவரது மனைவி பிஜோயாவின் நகைகள் அடகு வைக்கப்பட்டன. படப்பிடிப்புக்கு முன்பே, படத்துக்கு நிதி தரும் ஒரு தயாரிப்பாளரைத் தேடி அவர் சுமார் இரண்டு ஆண்டுகள் செலவிட்டார்; அவரது திரைக்கதையையும் ஓவியங்களையும் அனைவரும் பாராட்டினாலும் யாரும் முன்வரவில்லை.

அப்போது தயாரிப்பு நிர்வாகி அனில் சௌதுரி, மேற்கு வங்க முதலமைச்சர் டாக்டர் பிதான் சந்திர ராயை அணுகலாம் என்று யோசனை சொன்னார்; மாநில அரசு படத்துக்கு நிதி வழங்க ஒப்புக்கொண்டது. பணம் தவணைகளில் வந்தது; ஒவ்வொரு தவணைக்கும் கணக்குகள் தெளிவாக்கப்பட வேண்டியிருந்தது, அதற்கு ஒரு மாதம் வரை ஆகலாம்; ஏறத்தாழ ஓராண்டு இடைவெளிக்குப் பிறகு 1954 தொடக்கத்தில் படப்பிடிப்பு மீண்டும் தொடங்கியது. தொகை வெவ்வேறாகப் பதிவாகியுள்ளது. சில கணக்குகள் ₹1 லட்சம் என்றும், வேறு சில ₹80,000 என்றும் சொல்கின்றன என்றும், ₹1 லட்சம் என்பதை ராயின் மகன் சந்தீப் ராய் சந்தேகித்து, அது ₹60,000க்கு மேல் இருக்காது என்று கூறினார் என்றும் தி வீக் தெரிவிக்கிறது.

நடிகர்கள் பெரும்பாலும் திரைக்குப் புதியவர்கள். அபுவாக சுபீர் பானர்ஜியும், அவனது தாயாக கருணா பானர்ஜியும் நடித்தனர்; அவர்களும் கிராமவாசிகளும் முன்பு நடித்ததில்லை. 80 வயது ஓய்வுபெற்ற மேடை நடிகை சுனிபாலா தேவி இந்திர் தாக்ருணாக நடித்தார். முக்கியப் படப்பிடிப்பு இடம் கல்கத்தாவின் புறநகரிலுள்ள போரால் என்ற கிராமம்; ஒளிப்பதிவாளராக இருந்தவர், முன்பு நிழற்படக் கலைஞராகப் பணியாற்றிய சுப்ரதா மித்ரா. படத்தில் ஏறத்தாழ பாதியைப் பார்த்திருந்த ரவி ஷங்கர், ஏறத்தாழ பதினொரு மணி நேரம் இடைவிடாமல் நடந்த அமர்வில் இசையைப் பதிவு செய்தார்.

1954 இலையுதிர் காலத்தில், நியூயார்க் நவீனக் கலை அருங்காட்சியகத்தின் மன்ரோ வீலர் உலகத் திரையீட்டை நடத்த முன்வந்தார் என்று அறக்கட்டளை கூறுகிறது. அருங்காட்சியகக் காப்பகத்திலுள்ள கடிதங்களை ஆதாரமாகக் கொண்டு, படப்பிடிப்பு பணமின்றி நின்றிருந்த அந்த ஆண்டில் வீலர் ராயை கல்கத்தாவில் சந்தித்திருந்தார் என்று அவுட்லுக் இந்தியா தெரிவிக்கிறது. ஒரு வேலைநிறுத்தத்தால் கல்கத்தாவில் ராயால் படச்சுருள் வாங்க முடியாமல் போனபோது, அருங்காட்சியகம் லண்டனில் படச்சுருளை வாங்கி அவருக்கு அனுப்பியது. வசன வரிகளுக்கு நேரமும் பணமும் இல்லை.

கான்ஸில் நள்ளிரவுத் திரையிடல்

பதேர் பாஞ்சாலி 1955 ஆகஸ்ட் 26 அன்று கல்கத்தாவில் வெளியானது. இரண்டு வாரங்கள் வசூல் மிதமாக இருந்தது; மூன்றாவது வாரத்தில் மூன்று திரையரங்குகளில் நிரம்பிய அரங்குகளுக்கு ஓடியது. முதல் திரையரங்கு அதை ஆறு வாரங்கள் வைத்திருந்தது; பிறகு மற்றொரு திரையரங்குச் சங்கிலியில் மேலும் ஏழு வாரங்கள் ஓடியது என்று அறக்கட்டளை கூறுகிறது. அதன் விருதுப் பட்டியல் அந்த ஆண்டு புது டெல்லியில் குடியரசுத் தலைவரின் தங்கப் பதக்கத்தையும் வெள்ளிப் பதக்கத்தையும் காட்டுகிறது.

படத்தை முன்பே பார்த்திருந்த டாக்டர் ராய், பிரதமர் ஜவஹர்லால் நேருவுக்கு ஒரு திரையிடலை ஏற்பாடு செய்தார்; படம் நேருவை நெகிழ வைத்தது, சில எதிர்ப்புகள் இருந்தபோதும் அது கான்ஸுக்கு அனுப்பப்படுவதை அவர் உறுதி செய்தார் என்று அறக்கட்டளை கூறுகிறது. தி வீக் வேறொரு வழியைத் தருகிறது. ராய் படத்தை டெல்லிக்கு எடுத்துச் சென்றார் என்றும், அச்சுப் பிரதியில் வசன வரிகள் இல்லாததால் நேருவுக்குக் காட்சி காட்சியாக விளக்கினார் என்றும் அது சொல்கிறது.

முதல் கான்ஸ் திரையிடல் விழா விடுமுறை நாளின் நள்ளிரவில் நடந்தது; நடுவர் குழுவில் பெரும்பாலானோர் வரவில்லை. லிண்ட்சே ஆண்டர்சன், ஆந்த்ரே பசான் உள்ளிட்ட விமர்சகர்களும் ராயின் நண்பர்களும் மற்றொரு திரையிடலுக்கு வலியுறுத்தினர்; முழு நடுவர் குழுவுக்காக இரண்டாவது திரையிடல் நடத்தப்பட்டது. விழாவின் சொந்தக் காப்பகம் அந்தப் பரிசை 1956 ஆம் ஆண்டுக்கான “பிரி டு டாகுமென் உமேன்” என்று பதிவு செய்கிறது. அறக்கட்டளை அதை நடுவர் குழுவின் சிறப்புப் பரிசு என்று அழைக்கிறது.

இந்தியாவிலும் வெளிநாடுகளிலுமாக அந்தப் படம் ஏறத்தாழ ஒரு டஜன் பரிசுகளைப் பெற்றதாக அறக்கட்டளை கணக்கிடுகிறது. அதன் பட்டியலில் எடின்பரோவில் தகுதிச் சான்றிதழ், 1956 இல் ரோமில் வாட்டிகன் விருது, 1957 இல் சான் பிரான்சிஸ்கோவில் சிறந்த படம், சிறந்த இயக்கம், 1958 இல் வான்கூவரில் சிறந்த படம், 1959 இல் நியூயார்க்கில் சிறந்த வெளிநாட்டுப் படம் ஆகியவை உள்ளன.

அமெரிக்க விநியோகஸ்தர் எட்வர்ட் ஹாரிசன் படத்தைத் திரையிடும் ஒருவரைத் தேடி இரண்டு ஆண்டுகள் செலவிட்டார் என்றும், 1958 செப்டம்பரில் நியூயார்க்கின் ஃபிஃப்த் அவென்யூ சினிமாவில் படம் வெளியானது என்றும் அவுட்லுக் இந்தியா தெரிவிக்கிறது. அது ஏழு மாதம் ஓடியது; அமெரிக்காவில் ஒரு வெளிநாட்டுப் படத்துக்கான சாதனை இது என்று அந்த இதழ் குறிப்பிடுகிறது.

அபராஜிதோவும் தங்கச் சிங்கமும்

அபராஜிதோ 1956 இல் தொடர்ந்தது; பொது வெளியீட்டுக்கு முன்பு நேருவுக்கும் ராஜேந்திர பிரசாத்துக்கும் ஒரு சிறப்புத் திரையிடல் நடந்தது. கிராமப்புறத்தில் அபுவும் அவனது விதவைத் தாயும், அவள் இறந்த பிறகு அபு கல்கத்தாவுக்குச் செல்வதும் அதில் வருகின்றன. தொடக்கத்தில் வங்காளி ரசிகர்களிடம் அது பெரிதாக வெற்றி பெறவில்லை என்று அறக்கட்டளை கூறுகிறது.

1957 இல் வெனிஸில் அது சிறந்த முழுநீளப் படத்துக்கான தங்கச் சிங்கத்தை வென்றது. அதே விழாவின் சினிமா நுவோவோ விருதையும் விமர்சகர் விருதையும் அறக்கட்டளை பட்டியலிடுகிறது. 1957 இல் நடந்த 18ஆவது சர்வதேசத் திரைக்கலை விழாவில் அபராஜிதோவுடன் ராய் இந்தியாவின் கீழ் பங்கேற்றதாக லா பியென்னாலேயின் காப்பகம் பதிவு செய்கிறது.

மூன்றாவது படத்தை ராய் திட்டமிடவில்லை. அபுவுக்கு இனி என்ன ஆகும் என்று நேரு கேட்டபோது, மூன்றாவது அபு படம் தமது மனதில் இல்லை என்று ராய் சொன்னார் என்று அறக்கட்டளை கூறுகிறது. வெனிஸ் செய்தியாளர் சந்திப்பில், மூன்று படத் தொடரை எண்ணியிருக்கிறீர்களா என்று கேட்கப்பட்டபோது, ஆம் என்று தாம் சொல்வதைக் கண்டார். அபூர் சன்சார் 1959 இல் வந்தது; அபுவாக சௌமித்ர சட்டர்ஜியும், அவனது மனைவியாக தமது முதல் படத்தில் ஷர்மிளா தாகூரும் நடித்தனர். அதற்காக 1959 இல் புது டெல்லியில் குடியரசுத் தலைவரின் தங்கப் பதக்கத்தை அறக்கட்டளை பட்டியலிடுகிறது.

அதே பட்டியல், பெர்லினில் 1964 இல் மஹாநகர் படத்துக்கும் 1965 இல் சாருலதாவுக்கும் சிறந்த இயக்கத்துக்கான வெள்ளிக் கரடி விருதுகளைக் காட்டுகிறது. 1982 இல் வெனிஸில் வழங்கப்பட்ட சிறப்புத் தங்கச் சிங்கத்தையும் அது பட்டியலிடுகிறது; அதற்கு லா பியென்னாலேயின் காப்பகம் “லெயோனே தோரோ அல்லா காரியேரா” எனப் பதிவு செய்கிறது. அதே ஆண்டில் கான்ஸில் ஒரு மரியாதை நிகழ்வு, 1983 இல் பிரிட்டிஷ் ஃபிலிம் இன்ஸ்டிடியூட்டின் ஃபெலோஷிப், 1987 இல் பிரெஞ்சு லெஜியன் ஆஃப் ஆனர் ஆகியவையும் அதில் உள்ளன.

நாட்டில் கிடைத்த கௌரவங்கள்

1958 இல் பத்மஸ்ரீ, 1965 இல் பத்ம பூஷண், 1976 இல் பத்ம விபூஷண், மணிலாவில் வழங்கப்படும் ரமோன் மகசேசே விருது 1967 இல் ஆகியவற்றை அறக்கட்டளை பட்டியலிடுகிறது. திரைப்படத்துக்கான அரசின் வாழ்நாள் விருதான தாதாசாகேப் பால்கே விருது, அறக்கட்டளையின் பட்டியலில் 1985 இன் கீழும், 1969 முதல் ஆண்டுக்கு ஒரு வெற்றியாளரைப் பெயரிடும் இந்தியத் திரைப்படக் கூட்டமைப்பின் வெற்றியாளர் பட்டியலில் 1984 இன் கீழும் வருகிறது. பால்கே விருதையும் பிற தேசிய கௌரவங்களையும் பெற்ற இரு பிற்கால விருதாளர்களை tuput இன் அமிதாப் பச்சன், லதா மங்கேஷ்கர் பற்றிய கட்டுரைகள் விவரிக்கின்றன.

இந்தியாவின் மிக உயர்ந்த குடிமை விருதான பாரத ரத்னாவைப் பெற்றவர்களின் உள்துறை அமைச்சகப் பட்டியல் ராயை 1992 இன் கீழ் பதிவு செய்கிறது. அது அறிவிக்கப்பட்ட அல்லது வழங்கப்பட்ட நாளை tuput திறந்து பார்த்த ஆதாரங்கள் தரவில்லை.

அகாடமி விருதும், அதன் பிறகும்

64ஆவது அகாடமி விருதுகள் 1992 மார்ச் 30 அன்று லாஸ் ஏஞ்சல்ஸில் டோரதி சாண்ட்லர் பெவிலியனில் நடந்தன என்று அகாடமியின் விழாப் பக்கம் கூறுகிறது. இதய நோயால் ராயால் பயணம் செய்ய இயலவில்லை. ஆட்ரி ஹெப்பர்ன் கௌரவ விருதை வழங்கினார்; கல்கத்தாவில் ஒரு மருத்துவமனைப் படுக்கையிலிருந்து ராய் அதைப் பெற்றுக்கொண்டார். இதை முன்பே பதிவு செய்யப்பட்ட காணொளி என்று தி காரவன் 2016 இல் விவரித்தது; சத்யஜித் ராய் ஃபவுண்டேஷன் செயற்கைக்கோள் வழி நேரடித் தொலைக்காட்சி இணைப்பு என்று விவரிக்கிறது.

“திரைப்படக் கலையில் அவரது அரிய தேர்ச்சியைப் போற்றி” என்றும், அவரது மனிதநேயப் பார்வைக்காகவும் வழங்கப்பட்டதாக அறக்கட்டளை பாராட்டுரையை அச்சிடுகிறது. கௌரவ ஆஸ்கரைப் பெற்ற ஒரே இந்தியர் இன்றும் ராய்தான் என்று காரவன் 2016 இல் சேர்த்துக் கூறியது. விழா முடிந்த 24 நாட்களுக்குப் பிறகு அவர் காலமானார்.

அந்த விருதுக்குப் பிறகு அகாடமி ஒரு ராய் பாதுகாப்புத் திட்டத்தைத் தொடங்கியது. ராய் இயக்கிய பதினெட்டு முழுநீளப் படங்களுக்கும் ஒரு குறும்படத்துக்குமான பாதுகாப்புப் பிரதிகளையும் திரையிடல் பிரதிகளையும் அதன் அகாடமி ஃபிலிம் ஆர்க்கைவ் இப்போது வைத்திருக்கிறது.