కల్పనా చావ్లా కర్నాల్ మీదుగా ఎగిరే ఫ్లయింగ్ క్లబ్ విమానాలను చూస్తూ పెరిగింది, 1997లో కొలంబియాలో భూమిని 252 సార్లు చుట్టి, భారత్‌లో పుట్టి అంతరిక్షంలోకి వెళ్లిన తొలి మహిళ అయింది

కొలంబియా 1997 నవంబర్ 19న తూర్పు కాలమానం ప్రకారం మధ్యాహ్నం 2:46కి కెనెడీ స్పేస్ సెంటర్‌లోని లాంచ్ ప్యాడ్ 39-బి నుంచి నింగికెగిసింది. STS-87లో ఉన్న ఆరుగురిలో హరియాణాలోని కర్నాల్‌లో పుట్టిన కల్పనా చావ్లా కూడా ఉంది. ఆమె తన తొలి ప్రయాణంలో మిషన్ స్పెషలిస్ట్, షటిల్ రోబో చేతికి సిబ్బందిలో ప్రధాన ఆపరేటర్.

నాసా మిషన్ రికార్డు మొత్తాలను ఇస్తుంది. కొలంబియా 15 రోజులు, 16 గంటలు, 34 నిమిషాల్లో 252 కక్ష్యలు తిరిగి 6.5 మిలియన్ మైళ్లు ప్రయాణించి, డిసెంబర్ 5 ఉదయం 7:20కి కెనెడీలో దిగింది. చావ్లాను అంతరిక్షంలోకి వెళ్లిన భారతదేశంలో పుట్టిన తొలి మహిళగా హ్యాండ్‌బుక్ ఆఫ్ టెక్సాస్ పేర్కొంటుంది, కక్ష్యలో ఉన్న ఆమెకు భారత్ ఎంత గర్విస్తోందో చెప్పడానికి ప్రధానమంత్రి ఇంద్ర కుమార్ గుజ్రాల్ ఫోన్ చేశారని కూడా చెబుతుంది.

ఒక చిన్న పట్టణం మీద పుష్పక్ శిక్షణ విమానాలు

STS-107 కోసం నాసా ప్రచురించిన ఆమె ప్రయాణపూర్వ ఇంటర్వ్యూలో, ఆ కాలంలో “ఫ్లయింగ్ క్లబ్‌లు ఉన్న కొద్ది పట్టణాల్లో ఒకటైన” చాలా చిన్న పట్టణంలో పెరగడం తన అదృష్టమని చావ్లా చెప్పింది. అక్కడ విద్యార్థులు పుష్పక్ విమానాల్లో శిక్షణ పొందేవారు, వాటిని ఆమె “పైపర్ జె3 క్యూబ్స్‌కు పెద్ద తేడా లేనివి” అని వర్ణించింది.

చావ్లా, ఆమె సోదరుడు సైకిళ్లపై వెళ్తూ పైకి చూసేవారు, “అలా చేయకూడదు” అయినా, విమానాలు ఎటు వెళ్తున్నాయో చూడటానికి ప్రయత్నిస్తూ. ఒకసారి వారి తండ్రి వారిని ఫ్లయింగ్ క్లబ్‌కు తీసుకెళ్లి, పుష్పక్‌లో, గ్లైడర్‌లో ఒక్కో ప్రయాణం చేయించాడు.

భారతదేశపు తొలి తపాలా విమాన ప్రయాణాల్లో కొన్నింటిని నడిపిన జె.ఆర్.డి. టాటా మరో ప్రేరణ. ఆయన నడిపిన విమానాన్ని, భారత్‌లోని ఒక ఏరోడ్రోమ్‌లో వేలాడుతున్నదాన్ని, ఆమె చూసింది. “ఈ విమానాన్ని చూసి, ఆ రోజుల్లో ఈ వ్యక్తి ఏం చేశాడో తెలుసుకోవడం చాలా ఆసక్తికరంగా అనిపించింది. నా ఊహను ఖచ్చితంగా ఆకట్టుకుంది,” అని ఆమె చెప్పింది.

భారతీయ విద్యార్థులు ఎనిమిదో తరగతి చుట్టూ, దాదాపు 12 ఏళ్ల వయసులో ఒక మార్గాన్ని ఎంచుకుంటారని ఆమె వివరించింది. తాను ఏరోస్పేస్ ఇంజనీర్ కావాలనుకున్నందున భౌతికశాస్త్రం, రసాయనశాస్త్రం, గణితం ఎంచుకుంది. ఆమె 1976లో కర్నాల్‌లోని టాగోర్ పాఠశాల నుంచి పట్టభద్రురాలైందని నాసా జీవిత చరిత్ర నమోదు చేస్తుంది.

ఆమె పుట్టిన తేదీని రికార్డులు రెండు విధాలుగా ఇస్తున్నాయి. ఆమె ఎంపికపై నాసా 1994 ప్రకటన, దాని STS-107 స్మారక పేజీ 1961 జూలై 1ని ఇస్తాయి, గేల్ రిఫరెన్స్ జీవిత చరిత్ర కూడా ఏకీభవిస్తుంది. హ్యాండ్‌బుక్ ఆఫ్ టెక్సాస్ 1962 మార్చి 17ని ఇస్తుంది, ఆమె పాఠశాల టాగోర్ బాల్ నికేతన్ ఆమె 1962లో పుట్టిందని మాత్రమే చెబుతుంది.

చండీగఢ్, 1982

చావ్లా 1982లో చండీగఢ్‌లోని పంజాబ్ ఇంజనీరింగ్ కాలేజ్‌లో ఏరోనాటికల్ ఇంజనీరింగ్‌లో బ్యాచిలర్ డిగ్రీ తీసుకుంది. “పంజాబ్ ఇంజనీరింగ్ కాలేజ్‌లో ఏరోస్పేస్ ఇంజనీరింగ్‌లో చేరే అదృష్టం నాకు కలిగింది,” అని ఆమె నాసా ఇంటర్వ్యూలో చెప్పింది. అప్పటి లక్ష్యం విమానాల రూపకల్పన. ఆ దశలోనే వ్యోమగామి అవుతాననే ఊహ ఉండేదని చెప్పుకోవడం “నిజంగా, నిజంగా చాలా అతిశయోక్తి” అవుతుందని ఆమె అంది.

మొదటి సంవత్సరం విద్యార్థినిగా తాను ఫ్లైట్ ఇంజనీర్ కావాలనుకుంటున్నానని ఆమె ఇతరులకు చెప్పింది, ఆ ఉద్యోగం ఏమిటో అప్పటికి తనకింకా అర్థం కాలేదని ఒప్పుకుంది. STS-107లో ఆమె ఫ్లైట్ ఇంజనీర్‌గా ప్రయాణించింది. హ్యాండ్‌బుక్ ఆఫ్ టెక్సాస్ ప్రకారం, ఆ కాలేజీలో ఏరోస్పేస్ ఇంజనీరింగ్‌లో చేరిన తొలి మహిళ ఆమె.

ఆ రోజుల్లో ఆమె రూమ్‌మేట్ డాక్టర్ వరిందర్ కౌర్ 2003 ఫిబ్రవరిలో ది ట్రిబ్యూన్‌తో మాట్లాడుతూ, చావ్లాను ముద్దుగా పిలిచే “మోంటు” “పట్టుదల, మొండితనం గల” అమ్మాయి అని, “ఎప్పుడూ పుస్తకాల పురుగు కాని” టాపర్ అని చెప్పింది. విదేశాల్లో చదువు కోసం జీఆర్ఈ పరీక్షలో చావ్లా అర్హత సాధించిన తర్వాత, ఆమె తల్లి అనుమతి ఇవ్వడానికి, డబ్బు ఇవ్వడానికి సంకోచించిందని కౌర్ చెప్పింది. రెండేళ్లు ఇంటికి దూరంగా ఉంటే తల్లి ఒప్పుకోవచ్చని ఆలోచించి, చావ్లా ఆ కాలేజీలో టీచింగ్ అసిస్టెంట్ ఉద్యోగం తీసుకుంది.

చివరి నిమిషపు భాగాన్ని ఒక గేల్ జీవిత చరిత్ర జోడిస్తుంది. యూనివర్సిటీ ఆఫ్ టెక్సాస్ ఎట్ అర్లింగ్టన్‌లో దరఖాస్తు గడువు దగ్గర పడుతుండగా ఆమె తండ్రి వ్యాపార పని మీద బయట ఉన్నాడు. తిరిగి వచ్చి, తన కూతురు ఏం చేయాలనుకుంటోందో భార్య నుంచి విన్న తర్వాత, ఆగస్టు 26న ఆమె తరగతి గదికి వెళ్లి సమ్మతి ఇచ్చాడు. గడువు ఆగస్టు 31.

కుటుంబం ఎలా భావించిందనే వృత్తాంతాల స్వరం వేరుగా ఉంది. ఆమె వదిన నీర్జా నాగ్‌పాల్ ది ట్రిబ్యూన్‌తో చెప్పినదాని ప్రకారం, తండ్రి ఇష్టానికి వ్యతిరేకంగా ఏరోనాటికల్ ఇంజనీరింగ్‌ను ఎంచుకోవడానికి చావ్లా “అన్ని అడ్డంకులతో పోరాడింది”, ఆమె విజయం తర్వాతే ఆయనకు గర్వం కలిగింది.

అర్లింగ్టన్, బౌల్డర్, హారియర్

ఏరోస్పేస్ ఇంజనీరింగ్‌లో మాస్టర్స్ డిగ్రీ 1984లో యూనివర్సిటీ ఆఫ్ టెక్సాస్ ఎట్ అర్లింగ్టన్ నుంచి, అదే విషయంలో డాక్టరేట్ 1988లో యూనివర్సిటీ ఆఫ్ కొలరాడో నుంచి వచ్చాయని నాసా జీవిత చరిత్ర నమోదు చేస్తుంది. గేల్ ప్రకారం, అర్లింగ్టన్‌లో ఆమె ఫ్లయింగ్ ఇన్‌స్ట్రక్టర్ జాన్-పియర్ హారిసన్‌ను కలిసింది. తర్వాత వారు పెళ్లి చేసుకున్నారు.

1988 నుంచి ఆమె కాలిఫోర్నియాలోని నాసా అమెస్ రీసెర్చ్ సెంటర్‌లో పవర్డ్-లిఫ్ట్ కంప్యూటేషనల్ ఫ్లూయిడ్ డైనమిక్స్‌పై పనిచేసింది. అక్కడ ఆమె పని “గ్రౌండ్-ఎఫెక్ట్”లో హారియర్ వంటి విమానాల చుట్టూ ఉన్న సంక్లిష్ట గాలి ప్రవాహాలను అనుకరించింది. 1993 నాటికి ఆమె కాలిఫోర్నియాలోని లాస్ ఆల్టోస్‌లో ఉన్న ఓవర్‌సెట్ మెథడ్స్‌లో వైస్ ప్రెసిడెంట్, రీసెర్చ్ సైంటిస్ట్, “కదిలే బహుళ వస్తువుల సమస్యల”పై ఒక బృందానికి నాయకత్వం వహిస్తోంది.

ఆమె విమానం కూడా నడిపింది. నాసా జాబితా చేసినట్లుగా ఆమె లైసెన్సులు: విమానం, గ్లైడర్ రేటింగ్‌లతో సర్టిఫికెట్ పొందిన ఫ్లైట్ ఇన్‌స్ట్రక్టర్, సింగిల్, మల్టీ ఇంజిన్ భూమిపై దిగే విమానాలు, సీప్లేన్లు, గ్లైడర్లకు వాణిజ్య పైలట్ లైసెన్సులు, ఇన్‌స్ట్రుమెంట్ రేటింగ్. విన్యాస విమానాలు, టెయిల్-వీల్ విమానాలు ఆమెకు ఇష్టం. ఆమె 1991 ఏప్రిల్‌లో అమెరికా పౌరసత్వం పొందింది, వ్యోమగామి కావడానికి భారత పౌరసత్వాన్ని వదులుకుందని హ్యాండ్‌బుక్ ఆఫ్ టెక్సాస్ నమోదు చేస్తుంది.

2,962 మందిలో ఎంపికైన పంతొమ్మిది

1994 డిసెంబర్ 8న నాసా 2,962 దరఖాస్తుదారుల నుంచి ఎంచుకున్న 19 మంది కొత్త వ్యోమగామి అభ్యర్థులను ప్రకటించింది. వారిలో 122 మందిని ఇంటర్వ్యూలు, వైద్య పరీక్షల కోసం నాసా హ్యూస్టన్‌కు పిలిపించింది. ఆ తరగతిలోని తొమ్మిది మంది మిషన్ స్పెషలిస్టులలో చావ్లా ఒకరు, ప్రకటన ఆమెను పౌరురాలిగా, ఓవర్‌సెట్ మెథడ్స్‌లో రీసెర్చ్ సైంటిస్ట్‌గా, వైస్ ప్రెసిడెంట్‌గా జాబితా చేస్తుంది.

1995 మార్చిలో ఆమె జాన్సన్ స్పేస్ సెంటర్‌కు హాజరైంది. ఒక సంవత్సరం శిక్షణ తర్వాత, చావ్లా ఆస్ట్రోనాట్ ఆఫీస్‌లోని ఈవీఏ/రోబోటిక్స్, కంప్యూటర్ శాఖలకు సిబ్బంది ప్రతినిధి అయింది, రోబోటిక్ సిచ్యుయేషనల్ అవేర్‌నెస్ డిస్‌ప్లేలపై పనిచేసింది, షటిల్ అవియానిక్స్ ఇంటిగ్రేషన్ లేబొరేటరీలో షటిల్ నియంత్రణ సాఫ్ట్‌వేర్‌ను పరీక్షించింది. 1996 నవంబర్‌లో నాసా ఆమెను STS-87కు మిషన్ స్పెషలిస్ట్‌గా, ప్రధాన రోబోటిక్ చేయి ఆపరేటర్‌గా నియమించింది.

252 కక్ష్యలు

STS-87 అమెరికా మైక్రోగ్రావిటీ పేలోడ్ నాలుగో ప్రయాణం. దాని ప్రయోగాలు భారరహిత స్థితిలో పదార్థ శాస్త్రం, దహన శాస్త్రం, మౌలిక భౌతిక శాస్త్రాన్ని అధ్యయనం చేశాయి, ఆ పనిని నాసా ఆర్కైవ్ “అత్యంత విజయవంతం” అని నమోదు చేస్తుంది. రెండో ప్రధాన పేలోడ్ స్పార్టన్ 201-04, సూర్యుని బాహ్య వాతావరణమైన కరోనాను అధ్యయనం చేయడానికి ఉద్దేశించిన, స్వతంత్రంగా తిరిగే పరిశీలనశాల.

కమాండర్ కెవిన్ క్రెగెల్, పైలట్ స్టీవెన్ లిండ్సే, మిషన్ స్పెషలిస్టులు విన్స్టన్ స్కాట్, జపాన్‌కు చెందిన తకావో దోయి, ఉక్రెయిన్ పేలోడ్ స్పెషలిస్ట్ లియోనిడ్ కడెన్యుక్‌తో కలిసి చావ్లా ప్రయాణించింది. అంతరిక్షంలో నడిచిన తొలి జపాన్ పౌరుడు దోయి.

భారత్‌ను పైనుంచి చూడటం గురించి న్యూస్ ఇండియా-టైమ్స్‌కు ఆమె చెప్పినదాన్ని గేల్ జీవిత చరిత్ర ఉదహరిస్తుంది: “గంగా లోయ గంభీరంగా కనిపించింది, మతి పోయేలా.” ఇతర ఇంటర్వ్యూల్లో ఆమె సిబ్బందికి న్యూఢిల్లీని చూపించి, “నేను అక్కడికి దగ్గరలో ఉండేదాన్ని” అని చెప్పిందని గేల్ నివేదిస్తుంది. భారతీయ పత్రిక ది వీక్ షటిల్‌లో తేలుతున్న ఆమెను తన ముఖచిత్రంగా వేసింది.

పాఠశాల నుంచి ఒక టీ-షర్ట్‌ను ఆమె తనతో తీసుకెళ్లిందని టాగోర్ బాల్ నికేతన్ చెబుతుంది, దానిపై ఆమె చిత్రం, పాఠశాల చిహ్నం, “కల్పన గురించి గర్విస్తున్న టాగోర్ విద్యార్థులు” అనే మాటలు ఉన్నాయి. ఆమె కోరికపై, హ్యూస్టన్‌లో ఇంటర్నేషనల్ స్పేస్ స్కూల్ ఫౌండేషన్ నిర్వహించే తన సమ్మర్ స్పేస్ ఎక్స్‌పీరియన్స్ ప్రోగ్రామ్‌కు ఆ పాఠశాలను నాసా కూడా ఆహ్వానించింది. కమ్లిక, సంచారీ బోస్ 1998లో వెళ్లిన మొదటి ఇద్దరు విద్యార్థులు, ఆ కార్యక్రమంలో ఆమె ఇంట్లో, ఆమె స్వయంగా వండిన భారతీయ భోజనంతో విందు కూడా ఉంది.

తిరగని ఉపగ్రహం

స్పార్టన్ నవంబర్ 20న బయటకు రావాల్సి ఉంది, అప్పటికే కక్ష్యలో ఉన్న సోహో సౌర వ్యోమనౌక మళ్లీ పనిచేయడం మొదలుపెట్టడానికి వీలుగా నాసా విడుదలను ఒక రోజు ఆపింది. నవంబర్ 21న చావ్లా చేతిని ఉపయోగించి తూర్పు కాలమానం ప్రకారం మధ్యాహ్నం 4:04కి స్పార్టన్‌ను విడుదల చేసింది. కొన్ని నిమిషాల తర్వాత అది ప్రణాళిక వేసిన పైరౌట్ విన్యాసం చేయలేకపోయింది. చావ్లా దాన్ని మళ్లీ పట్టుకుంది కానీ పట్టుకున్నట్టు గట్టి సూచన రాలేదు, ఉపగ్రహానికి సెకనుకు సుమారు రెండు డిగ్రీల తిరుగుడు వచ్చింది.

నవంబర్ 24న స్కాట్, దోయి ఏడు గంటల 43 నిమిషాల అంతరిక్ష నడక చేసి, తూర్పు కాలమానం ప్రకారం రాత్రి 9:09కి స్పార్టన్‌ను చేతులతో పట్టుకున్నారు. స్పార్టన్ ఎలాంటి సౌర విజ్ఞాన సమాచారాన్నీ తిరిగి పంపకుండానే, చేతిపై కార్గో బేలోకి తిరిగి వెళ్లిందని మిషన్ నివేదిక చెబుతుంది.

మిషన్ నివేదిక మాటల్లో, “వ్యోమనౌకను ప్రయోగించే ముందు సరిగా ప్రారంభించలేదని అన్ని సూచనలూ చెబుతున్నాయి,” దానిపై ఒక అధికారిక దర్యాప్తు బోర్డును ఏర్పాటు చేశారు. ఆ వృత్తాంతంలో అది ఏ వ్యక్తి పేరునూ చెప్పదు. ఐదు నెలల నాసా దర్యాప్తు, ఆస్ట్రోనాట్స్ మెమోరియల్ ఫౌండేషన్ మాటల్లో, “సాఫ్ట్‌వేర్ ఇంటర్‌ఫేస్‌లలో, ప్రయాణ సిబ్బంది, నేల నియంత్రణ నిర్వచించిన విధానాల్లో లోపాలను గుర్తించి చావ్లాను నిర్దోషిగా తేల్చింది.”

విజ్ఞాన యాత్రలో ఫ్లైట్ ఇంజనీర్

2003 జనవరి 16న STS-107 ఏడుగురు సిబ్బందిలో చావ్లా చివరిగా, తూర్పు కాలమానం ప్రకారం ఉదయం 8:45కి కొలంబియాలోకి ప్రవేశించిందని ప్రమాద బోర్డు నివేదిక ప్రకారం తెలుస్తోంది. ద్వారం 9:17కి మూసుకుంది, రెండేళ్లలో 13 వాయిదాల తర్వాత కొలంబియా 10:39కి నింగికెగిసింది.

ఫ్లైట్ ఇంజనీర్‌గా, మిషన్ స్పెషలిస్ట్‌గా చావ్లా కమాండర్ రిక్ హజ్బెండ్, లారెల్ క్లార్క్, ఇలాన్ రామోన్‌తో కలిసి రెడ్ టీమ్‌లో ఉంది. రెండు షిఫ్టులు ఏడుగురినీ రోజంతా పనిలో ఉంచాయి. ఆమె ప్రయోగాల్లో ఆస్ట్రోకల్చర్, అడ్వాన్స్‌డ్ ప్రొటీన్ క్రిస్టల్ ఫెసిలిటీ, మెకానిక్స్ ఆఫ్ గ్రాన్యులర్ మెటీరియల్స్, జియోలైట్ క్రిస్టల్ గ్రోత్ ఫర్నేస్ ఉన్నాయి. ప్రయాణానికి ముందు ఆమె “ప్రోస్టేట్ క్యాన్సర్‌ను మెరుగ్గా అర్థం చేసుకోవడానికి” పెంచిన కణజాలపు బయోరియాక్టర్‌ను చూసుకోవడం గురించి వివరించింది. దాదాపు 80 ప్రయోగాలు నిర్వహించారని నాసా జీవిత చరిత్ర చెబుతుంది.

మిషన్ శిక్షణ 4,811 గంటలు, అదనంగా పేలోడ్లపై 3,500 గంటలు అని నివేదిక చెబుతుంది. నాసా స్మారక పేజీలో జాబితా చేసిన, కక్ష్యలో మోగిన మేలుకొలుపు పాటల్లో మూడో రోజు డీప్ పర్పుల్ “స్పేస్ ట్రకిన్’”, ఏడో రోజు రవిశంకర్ “ప్రభాతి” ఉన్నాయి. 2003 ఫిబ్రవరి 4న ఆమె స్మారక సభలో ఆస్ట్రోనాట్ ఆఫీస్ అధిపతి కెంట్ రోమింగర్ మాట్లాడుతూ, శిక్షణ ఎక్కువసేపు సాగినప్పుడు ఆమె తన సిబ్బందికి, “మిత్రమా, మీరు అంతరిక్షంలో ప్రయాణించడానికి శిక్షణ పొందుతున్నారు. ఇంకేం కావాలి?” అని గుర్తు చేసేదని చెప్పాడు.

హజ్బెండ్, పైలట్ విలియం మెక్‌కూల్, చావ్లా జనవరి 30న శిక్షణ కంప్యూటర్‌పై దిగే అనుకరణలు చేశారు, తర్వాత జనవరి 31న రెండోది చేశారని నివేదిక నమోదు చేస్తుంది.

దిగడానికి పదహారు నిమిషాల ముందు

ప్రయోగం తర్వాత తీసిన ఫోటోలు, ప్రమాద బోర్డు వివరణ ప్రకారం, ప్రయాణం 81.7 సెకన్ల వద్ద బాహ్య ట్యాంక్ ఎడమ బైపాడ్ ర్యాంప్ నుంచి ఒక పెద్ద ముక్క, కనీసం రెండు చిన్న ముక్కల ఇన్సులేటింగ్ ఫోమ్ విడిపోయినట్టు చూపించాయి. 81.9 సెకన్ల వద్ద పెద్ద ముక్క కొలంబియా ఎడమ రెక్క అడుగు భాగాన్ని, రీఇన్ఫోర్స్డ్ కార్బన్-కార్బన్ ప్యానెల్స్ 5 నుంచి 9 వరకు దగ్గర ఢీకొట్టింది.

ఫిబ్రవరి 1న తూర్పు కాలమానం ప్రకారం ఉదయం 8:15:30కి కక్ష్య వదిలే మంట మొదలైంది, కొలంబియా 8:44:09కి వాతావరణాన్ని చేరింది. 8:59:32కి కమాండర్ నుంచి వచ్చిన చివరి ప్రసారం ఆగి ఆగి వచ్చిన “రోజర్”. 9:00:18కి నేలపై ఉన్న చూపరులు తీసిన వీడియోలు ఆర్బిటర్ ముక్కలవుతున్నట్టు చూపించాయి. దిగడం 9:16కి నిర్ణయించారు.

భౌతిక కారణంపై దాని నిర్ధారణ ఇలా ఉంది: “కొలంబియా, దాని సిబ్బంది నష్టానికి భౌతిక కారణం ఎడమ రెక్క ముందు అంచున ఉన్న ఉష్ణ రక్షణ వ్యవస్థలో పడిన చిల్లు.” “కొలంబియా, ఛాలెంజర్ రెండూ నాసా సంస్థాగత వ్యవస్థ వైఫల్యం వల్ల కూడా నష్టమయ్యాయి” అని కూడా అది కనుగొంది. ఇజ్రాయెల్ తొలి వ్యోమగామి రామోన్‌తో సహా ఏడుగురు సిబ్బంది అందరూ మరణించారు.

నివాళులు, ఆమె పేరు మోస్తున్నవి

ఫిబ్రవరి 2న న్యూఢిల్లీలో ఆమె సోదరుడు సంజయ్ చావ్లా పీటీఐకి చెబుతూ, ఆమె “ప్రమాదాలను లెక్క చేసేది కాదు, తన పని పట్ల చాలా మక్కువ ఉండేది” అన్నాడు. ఒక బంధువు అనిల్ నాగ్‌పాల్, ఆ యాత్ర గురించి కుటుంబం “చాలా ఆందోళన పడింది” అని, ఆమెకు భావోద్వేగ వీడ్కోలు ఇచ్చిందని చెప్పాడు.

రాష్ట్రపతి ఏ.పి.జె. అబ్దుల్ కలాం హరియాణా గవర్నర్‌కు ఒక ప్రత్యేక సందేశం పంపారు. “మన కల్పనా చావ్లా ఈ అంతరిక్ష యాత్రలో భాగమైనందుకు భారత్ ప్రత్యేకంగా గర్వపడింది,” అని అందులో ఆయన అన్నారు. అధ్యక్షుడు జార్జ్ డబ్ల్యూ. బుష్ మాటలను నాసా స్మారక పేజీ ఉదహరిస్తుంది: “ఆమె విద్యార్థినిగా భారత్‌ను వదిలి వెళ్లింది, కానీ తన జన్మభూమిని, దానిని అంతటినీ, వందల మైళ్ల ఎత్తు నుంచి చూసింది.”

ఆమె మరణానంతరం ఆమెకు కాంగ్రెషనల్ స్పేస్ మెడల్ ఆఫ్ హానర్, నాసా స్పేస్ ఫ్లైట్ మెడల్, నాసా డిస్టింగ్విష్డ్ సర్వీస్ మెడల్ ఇచ్చారని నాసా జీవిత చరిత్ర నమోదు చేస్తుంది.

2003 ఫిబ్రవరి 5న, ప్రధానమంత్రి అటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి ఇస్రో వాతావరణ ఉపగ్రహం మెట్‌శాట్‌కు కల్పనా-1 అని పేరు మార్చారని ఇస్రో మోస్డాక్ ఆర్కైవ్ ప్రకారం తెలుస్తుంది. దాన్ని 2002 సెప్టెంబర్ 12న పీఎస్ఎల్వీ ప్రయోగించింది, ఆ రాకెట్‌ను ఇస్రోపై మా వ్యాసంలో వివరించాం, పీఎస్ఎల్వీ భూస్థిర కక్ష్యలో ఉంచిన తొలి ఉపగ్రహం అది. 1975లో ప్రయోగించిన భారత తొలి ఉపగ్రహం ఐదో శతాబ్దపు గణిత శాస్త్రవేత్త ఆర్యభట్ట పేరును మోసిందని నాసా హీసార్క్ నమోదు చేస్తుంది.

చండీగఢ్ పరిపాలన పంజాబ్ ఇంజనీరింగ్ కాలేజ్‌లో ఉత్తమ ఏరోనాటికల్ విద్యార్థికి కల్పనా చావ్లా స్మారక పురస్కారాన్ని ఏర్పాటు చేసింది, రూ. 25,000, ఒక పతకం, ఒక సర్టిఫికెట్‌తో. పీఈసీలో ఆమె బ్యాచ్‌మేట్ అనూప్ చౌహాన్ ది ట్రిబ్యూన్‌తో చెబుతూ, తక్కువ ఆదాయం ఉన్న కుటుంబాలకు చెందిన ఇద్దరు అమ్మాయిల ఫీజులను ఆమె చెల్లించిందని, ఇద్దరూ తర్వాత డాక్టరేట్లు పొందారని అన్నాడు.

కర్నాల్‌లో హరియాణా ప్రభుత్వం ఆమె పేరిట ఒక వైద్య కళాశాల, ఆసుపత్రిని స్థాపించింది, వాటిలో 536కు పైగా పడకలు, 100 ఎంబీబీఎస్ సీట్లు ఉన్నాయని అది చెబుతుంది. టాగోర్ బాల్ నికేతన్ తన ఆడిటోరియంకు ఆమె పేరు పెట్టింది. జ్యోతిసర్‌లోని ప్లానిటోరియం హ్యాండ్‌బుక్ ఆఫ్ టెక్సాస్ జాబితాలో ఉంది, 2004లో అంగారక శాస్త్రవేత్తలు స్పిరిట్ రోవర్ మిషన్‌కు చెందిన ఏడు కొండలకు కొలంబియా ఏడుగురు సిబ్బంది పేర్లు పెట్టారని కూడా అది నమోదు చేస్తుంది.

ఆమె సోదరుడు సంజయ్ మాటలను పాఠశాల పేజీ ఉదహరిస్తుంది: “నాకు, నా సోదరి మరణించలేదు. ఆమె అమరురాలు.” ఆ పాఠశాల వ్యవస్థాపకురాలు విమలా రహేజాకు 2002 జనవరి 16న ఆమె రాసిన ఈ-మెయిల్‌ను కూడా అది పునరుత్పత్తి చేస్తుంది: “ప్రస్తుతం జూన్ 25న ప్రయోగించాలని షెడ్యూల్ చేసిన నా తదుపరి ప్రయాణంలో టాగోర్ పాఠశాల కోసం ఒక వస్తువును తీసుకెళ్లాలని నాకు చాలా ఉంది.” 2002 ఏప్రిల్ 14న ఆమె తిరిగి రాసింది: “కొలంబియాలో ప్రయాణం కోసం మీరు తయారు చేసిన అత్యంత అందమైన బ్యానర్ నాకు అందింది.”