గ్రేట్ ట్రిగొనోమెట్రికల్ సర్వే చీఫ్ కంప్యూటర్ రాధానాథ్ సిక్దార్, పీక్ XVకి సగటున 29,002 అడుగుల ఎత్తును ఇచ్చిన ఆరు మైదాన కేంద్రాలు

ఫోటో: Subrata Ghose / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0 (క్రాప్ చేయబడింది)

తెలుగు

1849 నవంబర్ 27 నుంచి 1850 జనవరి 17 మధ్య సర్వే ఆఫ్ ఇండియా పరిశీలకులు బిహార్, బెంగాల్ మైదానాల్లోని ఆరు కేంద్రాల నుంచి పీక్ XVని చూశారు, ఆ కొలతలను సర్వే గణన కార్యాలయాల్లో లెక్కించి సగటు 29,002 అడుగులుగా తేల్చారు. 1813లో కలకత్తాలో పుట్టిన రాధానాథ్ సిక్దార్ అప్పట్లో సర్వే గణన విభాగానికి అధిపతి; పీక్ XV లెక్కల్లో ఎంత భాగం ఆయనదన్న దానిపై చరిత్రకారులు ఇప్పటికీ చర్చిస్తున్నారు.

tuput సంపాదకీయ బృందం · 28 అక్టోబర్, 2026 · 6 నిమిషాల పఠనం

1849 నవంబర్ 27 నుంచి 1850 జనవరి 17 మధ్య బిహార్, బెంగాల్ మైదానాల్లోని ఆరు పరిశీలన కేంద్రాలు పేరు లేని ఒక హిమాలయ శిఖరాన్ని చూశాయి, అవి ఇచ్చిన ఆరు ఎత్తుల సగటు 29,002.3 అడుగులు. సర్వేయర్ జనరల్ ఆండ్రూ వా 1856 మార్చి 1 తేదీతో డెహ్రా నుంచి రాసిన లేఖలో 29,002 అడుగులని ఇచ్చి, సర్వే రికార్డులు పీక్ XV అని పిలిచిన ఆ శిఖరానికి ఎవరెస్ట్ అనే పేరును ప్రతిపాదించారు. సర్వే క్షేత్ర పుస్తకాలను అంకెలుగా మార్చినవారిలో ఒకరు రాధానాథ్ సిక్దార్; కలకత్తాలో పుట్టిన ఈ గణిత శాస్త్రవేత్త దాని గణన విభాగానికి అధిపతి.

సర్వే కోసం సిక్దార్ చేసిన పని పత్రాల్లో ఉంది. పీక్ XV ఎత్తు లెక్కలో ఎంత భాగాన్ని ఆయన చేశారన్నది వివాదంలో ఉంది, ఈ వ్యాసం ఆ రెండింటినీ వేరుగా ఉంచుతుంది.

ఎత్తైన శిఖరాన్ని, దగ్గరి శిఖరాన్ని సర్వే ఎలా వేరు చేస్తుంది

సర్వే క్షేత్ర అధికారులు 1848 నుంచి ఔధ్, బెంగాల్ మైదానాల మీదుగా తూర్పు వైపు సాగే త్రికోణ కొలత కేంద్రాల గొలుసు వెంట పనిచేశారు. సర్వే అధికారి ఎస్. జి. బరార్డ్ ఆ సమస్యను 1904లో నేచర్ పత్రికలో వివరించారు. ఏదైనా ఒక కేంద్రం నుంచి మంచు శిఖరం దిశ, క్షితిజం పైన దాని కోణం కనిపిస్తాయి; కానీ అది ఎత్తు వల్ల ఎత్తుగా కనిపిస్తోందా, దగ్గరగా ఉండడం వల్లనా అన్నది తెలియదు.

బరార్డ్ వివరణలో, కనిపించే ప్రతి శిఖరాన్ని ప్రతి కేంద్రం నుంచి పరిశీలించాలన్నది వా స్థిర ఆదేశం. ఏ శిఖరం ఏదో గుర్తించే పని సర్వే కార్యాలయాల్లోని గణకులకు వదిలేశారు. జాన్ కీ చరిత్ర గురించి ఆశిష్ లాహిరి చేసిన సారాంశం ప్రకారం, వా 1847లో డార్జిలింగ్ ప్రాంతం నుంచి తన థియోడలైట్‌ను పర్వతాల వైపు గురిపెట్టారు (ఆ కొండ పట్టణానికి ఇప్పుడు డార్జిలింగ్ హిమాలయన్ రైల్వే ఉంది). మరో పరిశీలకుడు ఆ నవంబర్‌లో బిహార్‌లోని ముజఫర్‌పూర్ నుంచి దూరంగా ఉన్న ఒక అస్పష్ట శిఖరాన్ని నమోదు చేశారు; దూరాన్ని బట్టి వా ఆ ఫలితాన్ని సందేహించారు.

బరార్డ్ సరిపోల్చే విధానాన్ని నాలుగు దశల్లో వివరించారు:

ప్రతి కేంద్రాన్ని మ్యాప్‌లో గుర్తించి, అక్కడి నుంచి చూసిన ప్రతి శిఖరం వైపు ఒక రేఖ గీయడం.
మూడు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ కేంద్రాల రేఖలు కలిసే చోట, ప్రతిసారీ ఒకే శిఖరం కనిపించిందని భావించడం.
ప్రతి కేంద్రం నుంచి ఆ బిందువు వరకు దూరాన్ని, ఆ దూరాల నుంచి స్వతంత్ర అక్షాంశం, రేఖాంశాలను లెక్కించడం.
ఎత్తు కోణం, దూరం ఉపయోగించి ప్రతి కేంద్రం నుంచి వేరే ఎత్తును రాబట్టడం; ఎత్తులు సరిపోలితేనే గుర్తింపును అంగీకరించడం.

పీక్ XV ఈ నాలుగు పరీక్షలనూ దాటింది. బరార్డ్ మాటల్లో, భూమిపై అత్యంత ఎత్తైన బిందువును తాము చూస్తున్నామని పరిశీలకులు ఎప్పుడూ అనుమానించలేదు.

ఆరు కేంద్రాలు ఏం నమోదు చేశాయి

సర్వే రికార్డుల నుంచి తీసుకున్న బరార్డ్ పట్టిక ఆరు కేంద్రాలను పేరు, తేదీతో జాబితా చేస్తుంది. జిరోల్ 1849 నవంబర్ 27న, మీర్జాపూర్ డిసెంబర్ 5, 6 తేదీల్లో, జంజ్‌పతి డిసెంబర్ 8, 9 తేదీల్లో, లద్నియా డిసెంబర్ 12న, హర్పూర్ డిసెంబర్ 17, 18 తేదీల్లో, మినాయి 1850 జనవరి 17న పరిశీలించారు. ఎత్తులు 28,991.6, 29,005.3, 29,001.8, 28,998.6, 29,026.1, 28,990.4 అడుగులు వచ్చాయి; సగటు 29,002.3.

జార్జ్ ఎవరెస్ట్ జీవిత చరిత్ర రాసిన జె. ఆర్. స్మిత్‌ను ఉటంకిస్తూ, ఆరు కేంద్రాలూ శిఖరానికి 100 మైళ్లకు పైగా దూరంలో ఉన్నాయని లాహిరి చెబుతారు. వా లేఖ అదే విషయాన్ని ఇంకో వైపు నుంచి చెబుతుంది: స్వతంత్రంగా వచ్చిన ఎత్తులు తాను ఊహించిన దానికంటే ఎక్కువగా సరిపోయాయని, ఎందుకంటే పర్వతం భారీగా ఉంది కానీ పదునైన, స్పష్టంగా నిర్వచించిన బిందువు కాదు, దాన్ని చాలా దూరాల నుంచి చూశారని ఆయన రాశారు.

దూరం వల్ల రెండో సవరణ కూడా అవసరమవుతుంది, అది వక్రీభవనానికి: నేలకు దగ్గరి దట్టమైన గాలిలో కాంతి వంగడం. మైదానాల నుంచి చూసిన శిఖరం నిజంకన్నా ఎత్తుగా కనిపిస్తుంది. బరార్డ్, హెచ్. హెచ్. హేడెన్ రాసిన 1907 హిమాలయ సర్వే ప్రకారం, వా 1853లో బయటి హిమాలయాలకు, బెంగాల్ మైదానాలకు మధ్య కాంతి కిరణం వంపును కొలిచి, కనిపించే శిఖరాల ఎత్తులను ఆ మేరకు తగ్గించారు. ఆయన చాలా ఎక్కువ తగ్గించారని తాము నమ్ముతున్నామని వారు జతచేస్తారు.

డార్జిలింగ్ సమీపంలోని కొండ కేంద్రాల నుంచి ఎవరెస్ట్‌కు వారి సొంత సవరించిన అంకె 29,141 అడుగులు. అయినా 29,002ను సర్వే మ్యాప్‌లలో, ప్రచురణల్లో కొనసాగించాలని వారు వాదించారు, ఎందుకంటే పేరుగా వాడే ఎత్తు ప్రతి మెరుగుదలతో మారకూడదు.

ఎప్పుడూ కలపని రెండు అడుగులు

లెక్కించిన ఎత్తు సరిగ్గా 29,000 అడుగులని, ప్రచురించిన అంకె గుండ్రంగా కనిపించకుండా వా రెండు అడుగులు కలిపారని చాలా ప్రజాదరణ గల కథనాలు చెబుతాయి. జీపీఎస్ వరల్డ్ ఆ కథను ఇస్తుంది, వా లెక్కించిన ఎత్తుకు 0.6 మీటర్లు కలిపారని ఎక్స్‌ప్లోరర్స్‌వెబ్ చెబుతుంది.

ప్రచురిత రికార్డు వేరే వైపు చూపుతుంది. వా లేఖతో ప్రచురించిన పట్టిక ఆరు కేంద్రాల సగటుగా 29,002ను ఇస్తుంది, బరార్డ్ పట్టిక అదే ఆరు విలువలకు 29,002.3 ఇస్తుంది. ఎవరెస్ట్ ఎత్తు చరిత్ర రాసిన బ్రాడ్‌ఫర్డ్ వాష్‌బర్న్ ఆ అంకెను పరిశీలనల నుంచి లెక్కించిన ఎత్తుల భారం లేని సగటుగా పిలుస్తారు. న్యూఢిల్లీలోని నేషనల్ ఆర్కైవ్స్‌లో సర్వే అంతర్గత ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాలు చదివిన లాహిరి, ఎత్తు 29,000 అడుగులని సిక్దార్ “బహుశా” చూపించారని రాస్తారు, ఆ నిర్దిష్ట లెక్కను నమోదు చేసిన పత్రాలేవీ తనకు దొరకలేదని జతచేస్తారు.

గణన కార్యాలయం, దాన్ని నడిపిన వ్యక్తి

సిక్దార్ 1813 నుంచి 1870 వరకు జీవించారని లాహిరి అంటారు; ఆయన కలకత్తాలో పుట్టారని రాయల్ సొసైటీ ఆర్కైవ్ బ్లాగ్ చెబుతోంది. న్యూఢిల్లీలోని నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్, టెక్నాలజీ అండ్ డెవలప్‌మెంట్ స్టడీస్ మాజీ డైరెక్టర్ రాజేష్ కొచ్చర్, 1831 డిసెంబర్ 20న సర్వే గణన కార్యాలయంలో నియమితులయ్యేటప్పుడు సిక్దార్ హిందూ కాలేజీ విద్యార్థి అని రాస్తారు. సిక్దార్ బోధనా ఉద్యోగానికి వెళ్లాలనుకున్నప్పుడు 1838లో జార్జ్ ఎవరెస్ట్ ఆయనకు జీతం పెంచమని కోరడం ద్వారా నిలబెట్టుకున్నారని, సిక్దార్ 1862లో రిటైరయ్యారని కొచ్చర్ జతచేస్తారు.

సర్వే శాఖ కరదీపిక ఆయనను ముద్రణలో గుర్తిస్తుంది. కెప్టెన్లు ఆర్. స్మిత్, హెచ్. ఎల్. థుయిలియర్ రాసిన 1851 మాన్యువల్ ఆఫ్ సర్వేయింగ్ ఫర్ ఇండియా తన ముందుమాటలో “గ్రేట్ ట్రిగొనోమెట్రికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా గణన విభాగపు విశిష్ట అధిపతి బాబు రాధానాథ్ సిక్ధార్”కు కృతజ్ఞతలు చెబుతుంది. మూడో భాగంలోని 15, 17 నుంచి 21, 26 అధ్యాయాలు, ఐదో భాగం మొత్తం పూర్తిగా ఆయనవేనని అది చెబుతుంది. ధ్రువ నక్షత్ర పరిసర నక్షత్రాలను పరిశీలించడంపై ఒక భాగం, ఆ సూత్రాలను ఆయన పరిశోధించారని, అవి సర్వే కఠినమైన లెక్కలన్నిటిలో వాడతారని జతచేస్తుంది.

ఆయన ఎప్పుడు చీఫ్ కంప్యూటర్ అయ్యారన్న దానిపై మూలాలు విభేదిస్తాయి. కొచ్చర్ 1845 అంటారు, లాహిరి 1849 అంటారు, ఆయనకు 1851లో పదోన్నతి వచ్చిందని రాయల్ సొసైటీ ఆర్కైవ్ బ్లాగ్ చెబుతోంది. పీక్ XVని లెక్కిస్తున్న సమయానికి ఆయన విభాగాధిపతిగా ఉన్నారని అన్నీ ఒప్పుకుంటాయి. ఫిలిమోర్ చేసిన ఆర్కైవల్ అధ్యయనాన్ని ఉటంకిస్తూ, సిక్దార్, గణన కార్యాలయం 1849లో కొండల నుంచి కలకత్తాకు మారాయని కొచ్చర్ చెబుతారు.

ఆయన పాత్ర గురించి పత్రాలు ఏం చెబుతున్నాయి

1852 ప్రాంతంలో కలకత్తా కార్యాలయ చీఫ్ కంప్యూటర్, ఇప్పటివరకు కొలిచిన మరే శిఖరం కంటే పీక్ XV ఎత్తైనదిగా తేలిందని వాకు చెప్పారని బరార్డ్ 1904 వ్యాసం పేర్కొంటుంది. ఆయన ఆ వ్యక్తి పేరు చెప్పరు. ఆ పదవిలో సిక్దార్ ఉన్నారు కాబట్టి దాన్ని సిక్దార్‌గా లాహిరి చదువుతారు.

వా సొంత 1856 లేఖ వేరే వ్యక్తి పేరు చెబుతుంది. లెక్కలను సవరించడంలో సాయం చేసినందుకు వా సహాయకుడు జె. హెన్నెస్సీకి అది గుర్తింపు ఇస్తుంది, మరెవరినీ పేర్కొనదు. దీనిపై, సర్వే నివేదికలపై ఆధారపడి, ఎత్తు లెక్కలు సిక్దార్ కలకత్తా కార్యాలయానికి దూరంగా డెహ్రా దూన్‌లో జరిగాయని కొచ్చర్ వాదిస్తారు. ఒక భారతీయ గణిత శాస్త్రవేత్త వా గదిలోకి వార్త తీసుకుని దూసుకెళ్లాడన్న కథను 1928లో మేజర్ కెన్నెత్ మేసన్ చేసిన ఉపన్యాసానికి ఆయన గుర్తిస్తారు; అది ఒక వార్తాపత్రికలో నివేదితమై 1933లో జోగేష్ చంద్ర బాగల్ పునరుక్తి చేశారు. ఇది ఒకే ఉటంకింపుపై ఆధారపడి ఉందని, ఉపన్యాసం పూర్తి పాఠం అందుబాటులో లేదని కొచ్చర్ రాస్తారు.

సిక్దార్, వా మధ్య లేఖలను లాహిరి చదివిన తీరు మధ్యస్థ స్థితిని ఇస్తుంది. ఆయన వివరణలో సిక్దార్ క్షేత్ర పని ఏమీ చేయలేదు. కలకత్తా కార్యాలయం 1849 నుంచి క్షేత్ర రీడింగ్‌లను పరిశీలించింది, 100 మైళ్లకు పైగా దూరం నుంచి కనిపించే మంచు శిఖరాల స్థానాలను లెక్కించే పద్ధతిని సవరించమని వా 1850 డిసెంబర్‌లో ఆయనను కోరారు, 1851 నుంచి 1856 వరకు సాగిన లేఖల వరుస ఆయన పద్ధతి, బేస్ లైన్లు, డార్జిలింగ్ శ్రేణిపై పనిచేసినట్టు చూపుతుంది. అత్యున్నత శిఖరానికి తాను పెట్టిన పేరు సిక్దార్‌కు, విభాగంలోని ఇతరులకు నచ్చినందుకు సంతోషంగా ఉందని వా రాసిన 1856 ఆగస్టు 25 లేఖను కూడా లాహిరి ఉటంకిస్తారు.

సిక్దార్ ఎవరెస్ట్‌ను కనుగొన్నవారు కారని, తుది లెక్కలకు ఏకైక బాధ్యుడు కూడా కారని, ఆ పని ఒక బృందం చేసిందని లాహిరి ముగిస్తారు. లాహిరి ఉటంకించిన విధంగా జె. ఆర్. స్మిత్ కూడా ఆ లెక్కను నికల్సన్, హెన్నెస్సీ ప్రముఖంగా పాల్గొన్న బృంద కృషిగా పిలుస్తారు. ఎత్తు లెక్కలో సిక్దార్‌కు పాత్ర లేదని కొచ్చర్ వ్యాసం చెబుతుంది. సర్వే రికార్డులను లాహిరి, కొచ్చర్ వేర్వేరుగా చదివి వేర్వేరు సమాధానాలకు వచ్చారు.

పేరు, తర్వాత ఎత్తు

సర్వే ప్రతి ప్రదేశానికీ ఎప్పుడూ స్థానిక పేరే ఇచ్చిందని, కానీ ఈ పర్వతానికి సర్వేయర్లకు దొరికిన పేరే లేదని, నేపాల్ వారికి మూసివేసి ఉందని వా లేఖ చెబుతుంది. ఆయన తన పూర్వాధికారి జార్జ్ ఎవరెస్ట్ పేరు పెట్టి “మోంట్ ఎవరెస్ట్” అని రాశారు. “మోంట్” నిలవలేదని బరార్డ్ చెబుతారు. సర్ రోడరిక్ ముర్చిసన్ నేతృత్వంలోని రాయల్ జియోగ్రాఫికల్ సొసైటీ ఆ ఎంపికను ఆమోదించిందని బరార్డ్ చెబుతారు, రాయల్ ఏషియాటిక్ సొసైటీ మాత్రం శిఖరానికి దేవధుంగ అనే స్థానిక పేరు ఉందన్న బ్రియాన్ హాడ్గ్‌సన్ వాదనకు మద్దతిచ్చింది. హాడ్గ్‌సన్ మరో శిఖరాన్ని దానిగా పొరపడ్డారని బరార్డ్ రాస్తారు. హిస్టరీ.కామ్, కొచ్చర్ ప్రకారం, రాయల్ జియోగ్రాఫికల్ సొసైటీ 1865లో ఎవరెస్ట్ అనే పేరును స్థిరపరిచింది.

వా పేరు పెట్టిన శిఖరాన్ని 1953 మే 29న మొదటిసారి అధిరోహించారు; ఆ రోజు గురించి టెన్సింగ్ నార్గే వ్యాసంలో ఉంది. అంకె తర్వాత మారుతూ వచ్చింది. 1952 నుంచి 1954 వరకు బి. ఎల్. గులాటీ చేసిన సర్వే ఆఫ్ ఇండియా పని 29,028.81 అడుగులు, అంటే 8,848 మీటర్లు ఇచ్చింది; అదే అధికారిక అంకెగా వాష్‌బర్న్ ఇస్తారు. 2020 డిసెంబర్ 8న నేపాల్, చైనా 8,848.86 మీటర్లని ప్రకటించాయి, ది ట్రిబ్యూన్‌లో ప్రెస్ ట్రస్ట్ ఆఫ్ ఇండియా నివేదిక ప్రకారం ఇది 1954 విలువ కంటే సుమారు 86 సెంటీమీటర్లు ఎక్కువ.

Copied!

మూలాలు మరియు మరింత చదవడానికి

ఈ వ్యాసం AI సాధనాల సహాయంతో పరిశోధించి రాయబడింది మరియు కచ్చితత్వం కోసం సవరించబడింది. ఇది సాధారణ సమాచారం మరియు చర్చ కోసం మాత్రమే, వృత్తిపరమైన సలహా కాదు. మా సంపాదకీయ ప్రమాణాలు మరియు నిరాకరణ చూడండి. తప్పు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి.

#radhanath sikdar #mount everest #peak xv #great trigonometrical survey #survey of india #andrew waugh #biography #geodesy