आरआरआरच्या नाटू नाटूने १० जानेवारी २०२३ रोजी गोल्डन ग्लोब आणि १२ मार्च २०२३ रोजी सर्वोत्कृष्ट मूळ गीतासाठीचा ऑस्कर जिंकला, भारतीय चित्रपटातील गाण्याला मिळालेला पहिला ऑस्कर

रविवार, १२ मार्च २०२३ रोजी हॉलिवूडमधील डॉल्बी थिएटरमध्ये अकादमी ऑफ मोशन पिक्चर आर्ट्स अँड सायन्सेसने तेलुगू चित्रपट आरआरआर मधील “नाटू नाटू” ला संगीत (मूळ गीत) विभागातील ऑस्कर दिला. एनपीआरने हा भारतीय चित्रपटातील गाण्याने जिंकलेला पहिला पुरस्कार असल्याचे वृत्त दिले. अकादमीचे पान संगीत एम. एम. कीरवानी यांच्या आणि गीत चंद्रबोस यांच्या नावे नोंदवते (अकादमी आणि भारत सरकारची पद्म यादी त्यांचे आडनाव Keeravaani असे लिहितात).

इतर चार नामांकने होती: टेल इट लाइक अ वुमन मधील “ॲप्लॉज”, टॉप गन: मॅव्हरिक मधील “होल्ड माय हँड”, ब्लॅक पँथर: वाकांडा फॉरएव्हर मधील “लिफ्ट मी अप” आणि एव्हरीथिंग एव्हरीव्हेअर ऑल ॲट वन्स मधील “दिस इज अ लाइफ”. समारंभाचे सूत्रसंचालन जिमी किमेल यांनी केले.

गोल्डन ग्लोब, क्रिटिक्स चॉइस पुरस्कार आणि ऑस्कर

ऑस्करच्या आधी २०२३ मध्ये या गाण्याला इतर दोन पुरस्कार मिळाले होते. ८० व्या गोल्डन ग्लोब पुरस्कारांत, कीरवानी यांच्या मुलाखतीच्या ग्लोब्सच्या स्वतःच्या पानावरील तारखेनुसार १० जानेवारी रोजी, “नाटू नाटू” ने मोशन पिक्चर विभागातील सर्वोत्कृष्ट मूळ गीताचा पुरस्कार जिंकला. ग्लोब्सच्या नामांकन यादीत इतर चार गाणी दिसतात: “कॅरोलिना”, “चाओ पापा”, “होल्ड माय हँड” आणि “लिफ्ट मी अप”. आरआरआर हा बिगर-इंग्रजी भाषेतील सर्वोत्कृष्ट चित्रपट विभागातील पाच नामांकनांपैकी एक होता, आणि तो पुरस्कार अर्जेंटिना, १९८५ ला गेला.

पाच दिवसांनी, १५ जानेवारी रोजी २८ व्या क्रिटिक्स चॉइस पुरस्कारांत, क्रिटिक्स चॉइस असोसिएशनची यादी आरआरआर ला सर्वोत्कृष्ट विदेशी भाषा चित्रपटाचा आणि “नाटू नाटू” ला सर्वोत्कृष्ट गीताचा विजेता म्हणून दाखवते, ज्यात कीरवानी आणि चंद्रबोस हे लेखक आणि राहुल सिपलीगंज व काल भैरव हे गायक म्हणून नोंदवले आहेत. तेथे चित्रपट सर्वोत्कृष्ट चित्रपट, सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक (एस. एस. राजामौली) आणि सर्वोत्कृष्ट व्हिज्युअल इफेक्ट्स या विभागांतही नामांकित होता.

ऑस्करमध्ये हे गाणे थेट सादर झाले. द न्यूज मिनिटच्या वृत्तानुसार ते सिपलीगंज आणि भैरव यांनी गायले आणि दीपिका पदुकोण यांनी त्याची ओळख करून दिली. एनपीआर सांगते की गाणे घडवणाऱ्या कीरवानी आणि चंद्रबोस यांनी पुतळे स्वीकारले. त्याच संध्याकाळी अकादमीने माहितीपट लघुपटाचा पुरस्कार द एलिफंट व्हिस्परर्स ला दिला, ज्याचे श्रेय कार्तिकी गोन्साल्विस आणि गुनीत मोंगा यांना आहे.

पत्र सूचना कार्यालयाचे प्रकाशन न्यू इंडिया समाचार नोंदवते की पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी कीरवानी, चंद्रबोस आणि चमूचे अभिनंदन केले, आणि संसदेच्या दोन्ही सभागृहांनी विजेत्यांचे अभिनंदन केले.

श्रेय कोणाला, आणि भारत सरकारने काय नोंदवले

गृह मंत्रालयाच्या २५ जानेवारी रोजी जाहीर झालेल्या २०२३ च्या पद्म पुरस्कारांच्या यादीत, ९१ पद्मश्री पुरस्कारांमध्ये, कला विभाग, आंध्र प्रदेश या खाली “श्री एम एम कीरवानी” यांचा समावेश आहे. ऑगस्टमध्ये याच संगीतकाराने आरआरआर साठी पार्श्वसंगीताबद्दल सर्वोत्कृष्ट संगीत दिग्दर्शन विभागात राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार जिंकला.

त्याच वर्षीचा चंद्रबोस यांचा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार वेगळ्या चित्रपटासाठी होता. मंत्रालयाच्या यादीत सर्वोत्कृष्ट गीतकाराचा पुरस्कार चंद्रबोस यांना कोंडा पोलम मधील “धम धम धम” या गाण्यासाठी दिलेला आहे.

एनपीआरचा गोट्स अँड सोडा विभाग नोंदवतो की तेलुगूमध्ये “नाटू” म्हणजे रांगडे किंवा ग्रामीण, आणि ही भाषा आग्नेय भारतात सुमारे ८१ दशलक्ष लोक बोलतात असे तो सांगतो.

सहा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, २४ ऑगस्ट २०२३ रोजी जाहीर

माहिती व प्रसारण मंत्रालयाने २४ ऑगस्ट २०२३ रोजी ६९ वे राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार जाहीर केले. “२०२१ या वर्षासाठी” असे शीर्षक असलेल्या त्याच्या प्रकाशनात आरआरआर साठी सहा पुरस्कार नोंदवले आहेत:

• सर्वोत्कृष्ट लोकप्रिय चित्रपट (सकस मनोरंजन देणारा), ज्यात निर्माते डीव्हीव्ही एंटरटेनमेंट्स एलएलपी आणि दिग्दर्शक एस. एस. राजामौली यांची नावे असून प्रत्येकी ₹२,००,०००.
• सर्वोत्कृष्ट पार्श्वगायक (पुरुष), काल भैरव यांना “कोमुरम भीमुडो” या गाण्यासाठी.
• सर्वोत्कृष्ट संगीत दिग्दर्शन (पार्श्वसंगीत), एम. एम. कीरवानी यांना.
• सर्वोत्कृष्ट विशेष परिणाम, व्ही श्रीनिवास मोहन यांना.
• सर्वोत्कृष्ट नृत्यदिग्दर्शन, प्रेम रक्षित यांना.
• सर्वोत्कृष्ट ॲक्शन दिग्दर्शन (स्टंट नृत्यदिग्दर्शन), किंग सोलोमन यांना.

गाण्याचा व्हिडिओ व्हायरल होण्यामागचे नृत्यदिग्दर्शन प्रेम रक्षित यांचे असल्याचे एनपीआर सांगते.

आरआरआर काय आहे आणि त्याची कामगिरी

मंत्रालयाच्या प्रकाशनानुसार आरआरआर हा एस. एस. राजामौली यांनी दिग्दर्शित केलेला आणि डीव्हीव्ही एंटरटेनमेंट्स एलएलपी यांनी निर्मित केलेला तेलुगू चित्रपट आहे. सिल्व्हरस्क्रीन इंडिया त्याची प्रदर्शनाची तारीख २५ मार्च २०२२ देते. ब्रिटिश फिल्म इन्स्टिट्यूटच्या साइट अँड साउंड चे सॅम विग्ली त्याचे वर्णन १९२० च्या दशकातील ब्रिटिश राजवटीतील भारतात घडणारा चित्रपट असे करतात, ज्यात एन. टी. रामाराव ज्युनियर क्रांतिकारक कोमरम भीमच्या भूमिकेत, राम चरण पोलीस अधिकारी अल्लुरी सीताराम राजूच्या भूमिकेत, आणि रे स्टीव्हन्सन व ॲलिसन डूडी ब्रिटिश गव्हर्नर आणि त्याच्या पत्नीच्या भूमिकेत आहेत.

११ एप्रिल २०२२ रोजी सिल्व्हरस्क्रीन इंडियाने वृत्त दिले की निर्मात्यांच्या म्हणण्यानुसार चित्रपटाने जगभरात ₹१,००० कोटी (₹१० अब्ज) कमावले, दंगल (२०१६) आणि बाहुबली २ (२०१७) नंतर हा आकडा गाठणारा तो तिसरा भारतीय चित्रपट होता. हा निर्मात्यांचा आकडा आहे, आणि व्यापार माध्यमे तिकीटबारीची मोजणी वेगळ्या पद्धतीने करतात. एनपीआरच्या पॉप कल्चर हॅपी अवरने जुलै २०२२ पर्यंत त्याला सर्वात महागड्या आणि सर्वाधिक कमाई केलेल्या भारतीय चित्रपटांपैकी एक, आणि नेटफ्लिक्सवरील सर्वाधिक पाहिला गेलेला बिगर-इंग्रजी चित्रपट म्हटले. दंगल आणि त्याची चीनमधील तिकीटबारी tuput चा आमिर खान वरील लेख सांगतो.

राजामौली यांनी १० जानेवारी २०२३ रोजी सांगितले की “नाटू नाटू” चा प्रसंग युक्रेनमध्ये एका खऱ्या ठिकाणी चित्रित झाला, असे WION ने वृत्त दिले. ते ठिकाण वृत्तसंस्था मारिनस्की पॅलेस म्हणून ओळखते, जे युक्रेनच्या अध्यक्षांचे औपचारिक निवासस्थान आहे.

अल्लुरी सीताराम राजू, रामच्या भूमिकेमागील माणूस

द न्यूज मिनिटनुसार अल्लुरी सीताराम राजू यांचा जन्म ४ जुलै १८९७ रोजी झाला, आणि ते मन्यम वीरुडु, म्हणजे अरण्याचा वीर, या नावाने सर्वत्र ओळखले जातात. त्यांनी ऑगस्ट १९२२ ते मे १९२४ पर्यंत रम्पा बंडाचे नेतृत्व केले, १८८२ च्या मद्रास वन कायद्याविरुद्ध, ज्याने पोडू (स्थलांतरित) शेतीवर बंदी घातली आणि आदिवासींच्या हालचालींवर निर्बंध आणले.

द न्यूज मिनिट सांगते की त्यांनी धनुष्यबाणांनी सुरुवात केली आणि पुढे शस्त्रे हस्तगत करण्यासाठी पोलीस ठाण्यांवर हल्ले केले, ब्रिटिशांनी त्यांना पकडण्यासाठी ₹१०,००० चे बक्षीस ठेवले, आणि ७ मे १९२४ रोजी त्यांना पकडून मारण्यात आले.

४ जुलै २०२२ रोजी, त्यांच्या १२५ व्या जयंतीला, पंतप्रधान कार्यालयानुसार नरेंद्र मोदी यांनी आंध्र प्रदेशातील भीमावरम येथे वर्षभराच्या उत्सवाची सुरुवात केली आणि ३० फूट उंचीच्या कांस्य पुतळ्याचे अनावरण केले. प्रकाशनात पांड्रंगी येथील त्यांच्या जन्मस्थळाची पुनर्बांधणी, चिंतापल्ली पोलीस ठाण्याचे नूतनीकरण आणि मोगल्लू येथील अल्लुरी ध्यान मंदिराचे बांधकाम यांचीही नोंद आहे.

कोमरम भीम, भीमच्या भूमिकेमागील माणूस

कोमरम भीम हे आदिलाबाद भागातील गोंड आदिवासी नेते होते, जो प्रदेश तेव्हा हैदराबादच्या निजामाच्या अखत्यारीत होता. द न्यूज मिनिट सांगते की त्यांचा जन्म सुमारे १९०० मध्ये सांकेपल्ली येथे झाला, जोडेघाट गावाला त्यांनी आपला तळ बनवले, आणि १९२८ ते १९४० पर्यंत निजामाच्या सैन्याविरुद्ध गनिमी प्रतिकाराचे नेतृत्व केले. “जल, जंगल, जमीन”, म्हणजे पाणी, जंगल, जमीन, ही घोषणा त्यांच्या नावे नोंदवली जाते, जिचा आदिवासी चळवळी आजही वापर करतात. ते राज्य भारतीय संघराज्यात कसे आले, यासाठी tuput चा १९४८ मधील ऑपरेशन पोलो वरील वृत्तांत पाहा.

ऑक्टोबर १९४० मध्ये जोडेघाटवर झालेल्या पोलीस हल्ल्यात ते मारले गेले. द न्यूज मिनिटच्या शीर्षकात त्यांच्या मृत्यूची तारीख १४ ऑक्टोबर दिली आहे, तर त्याच्या मजकुरात जोडेघाटवरील हल्ला १८ ऑक्टोबर रोजी झाल्याचे म्हटले आहे, म्हणजे एकाच स्रोतातही नेमका दिवस वेगवेगळा येतो.

चित्रपट काय कल्पितो

राजामौली यांनी लेटरबॉक्स्ड जर्नलचे सुनील पटेल यांना सांगितले, “आरआरआर हा ऐतिहासिक चित्रपट नाही.” कॉर्नेल सिनेमाची स्क्रीनिंग नोंद सांगते की हे दोघे प्रत्यक्षात कधीच भेटले नाहीत, आणि द न्यूज मिनिट म्हणते की भीम राजूंना भेटल्याची कोणतीही नोंद नाही, जरी भीमला आसाममध्ये काम करताना त्यांच्याबद्दल कळले असावे असे सांगितले जाते. चित्रपटाच्या केंद्रस्थानी असलेली मैत्री ही राजामौली यांची कल्पना आहे.

साइट अँड साउंड चे विग्ली यांनी लिहिले की चित्रपट मैत्रीची कल्पना करतो आणि या जोडीला अतिमानवी क्षमता देतो. त्यांनी चित्रपटाला फुगवलेला आणि राष्ट्रवादी म्हटले, तर त्याच्या ऊर्जेचे आणि ॲक्शन व संगीतमय प्रसंगांचे कौतुक केले.

ऑस्करमधील भारताचे आधीचे चित्रपट

अकादमीने भारतीय चित्रपटसृष्टीची याआधी घेतलेली दखल tuput च्या वेगळ्या लेखांत आहे. मदर इंडिया ला २६ मार्च १९५८ रोजी ३० व्या अकादमी पुरस्कारांत परदेशी भाषा चित्रपट पुरस्कारासाठी नामांकन मिळाले, आणि लगान हा २४ मार्च २००२ रोजी ७४ व्या पुरस्कारांत त्याच विभागातील पाच नामांकनांपैकी एक होता. ए. आर. रहमान यांनी २२ फेब्रुवारी २००९ रोजी ८१ व्या अकादमी पुरस्कारांत दोन ऑस्कर जिंकले, जसे tuput चे त्यांच्यावरील व्यक्तिचित्र मांडते.