யுனெஸ்கோ 2025 ஜூலை 11 அன்று பன்னிரண்டு மராத்தியக் கோட்டைகளை, மகாராஷ்டிராவில் பதினொன்றையும் தமிழ்நாட்டில் செஞ்சியையும், இந்தியாவின் 44ஆவது உலகப் பாரம்பரியச் சொத்தாகப் பதிவு செய்தது

இந்தியாவின் மராத்திய ராணுவ நிலப்பரப்புகள் 2025 ஜூலை 11 அன்று யுனெஸ்கோ உலகப் பாரம்பரியச் சொத்தாயின. அன்று பாரிஸில் நடந்த 47ஆவது அமர்வில் உலகப் பாரம்பரியக் குழு பன்னிரண்டு கோட்டைகளைப் பதிவு செய்தது. அவற்றில் பதினொன்று மகாராஷ்டிராவில் உள்ளன; செஞ்சி மட்டும் தமிழ்நாட்டில் உள்ளது. கலாச்சார அமைச்சகம் இந்தச் சொத்தை இந்தியாவின் 44ஆவது என்று கணக்கிடுகிறது.

மகாராஷ்டிராவின் கோட்டைகள் சால்ஹர், சிவ்நேரி, லோஹகட், கந்தேரி, ராய்கட், ராஜ்கட், பிரதாப்கட், சுவர்ணதுர்க், பன்ஹாலா, விஜயதுர்க், சிந்துதுர்க் ஆகியவை. குழு அவற்றை (iv), (vi) ஆகிய அளவுகோல்களின் கீழ் பதிவு செய்தது. எல்லைக்குள் உள்ள பரப்பை யுனெஸ்கோவின் சொத்துப் பக்கம் 1,577.63 ஹெக்டேர் என்றும், அதைச் சுற்றிய தாங்கல் மண்டலத்தை 96,500.43 ஹெக்டேர் என்றும் தருகிறது.

பாரிஸ் முடிவு

2025 ஜூலை 11 அன்று இந்திய நேரப்படி இரவு 10.08 மணிக்கு வெளியான பத்திரிகைத் தகவல் அலுவலகத்தின் அறிக்கை, குழு அன்று மாலை யுனெஸ்கோ தலைமையகத்தில் முடிவை எடுத்தது என்று கூறுகிறது. பதினெட்டு உறுப்பு நாடுகள் முன்மொழிவை ஆதரித்தன என்றும், விவாதம் 59 நிமிடங்கள் நீடித்தது என்றும் அறிக்கை தெரிவிக்கிறது. கலாச்சார அமைச்சகத்தின்படி, பதினெட்டு மாத நடைமுறைக்குப் பிறகு கோப்பு 2024 ஜனவரியில் குழுவிடம் சென்றது. அந்த நடைமுறையில் ICOMOS-இன் வருகையும் இருந்தது; ICOMOS என்பது கலாச்சாரச் சொத்துகள் குறித்து யுனெஸ்கோவுக்கு ஆலோசனை தரும் நினைவுச்சின்னங்கள், தளங்களுக்கான சர்வதேசக் குழு. அந்தக் குழு 2024 செப்டம்பர் 24 முதல் அக்டோபர் 9 வரை கோட்டைகளைப் பார்வையிட்டது. அஸ்ஸாமின் சராய்தேவ் மொய்தாம்கள் முந்தைய ஆண்டு பதிவு செய்யப்பட்டன என்றும், சொத்துகளின் எண்ணிக்கையில் இந்தியா இப்போது உலகில் ஆறாவது இடத்தில் உள்ளது என்றும் அறிக்கை சேர்க்கிறது.

390க்கும் மேற்பட்டவற்றிலிருந்து பன்னிரண்டு கோட்டைகள்

பட்டியல் எப்படிக் குறுக்கப்பட்டது என்பதை ICOMOS தன் மதிப்பீட்டில் பதிவு செய்கிறது. யுனெஸ்கோ ஆவணங்களில் இந்தியா குறிப்பிடப்படும் பெயரான உறுப்பு நாடு, 390க்கும் மேற்பட்ட கோட்டைகளின் பட்டியலைத் தயாரித்து, அவற்றில் 266ஐ மராத்தியக் கோட்டைகளாக அடையாளம் கண்டது. அந்தப் பட்டியலிலிருந்து அது அறுபது முதன்மைக் கோட்டைகளையும், பின் இருபத்தொன்பதையும், இறுதியாகப் பதிவு செய்யப்பட்ட பன்னிரண்டையும் தேர்ந்தெடுத்தது. நியமனத்தை இந்தியத் தொல்லியல் ஆய்வுத் துறை (ASI) வழிநடத்தியது என்று கலாச்சார அமைச்சகம் கூறுகிறது; நிர்வாகத் திட்டமோ, மகாராஷ்டிராவின் தொல்லியல், அருங்காட்சியக இயக்குநரகம் அதை ASI-யுடன் சேர்ந்து தயாரித்தது என்று சேர்க்கிறது.

ஐந்து வகைக் கோட்டைகள்

யுனெஸ்கோவின் சொந்த வகைப்பாடு சால்ஹர், சிவ்நேரி, லோஹகட், ராய்கட், ராஜ்கட், செஞ்சி ஆகியவற்றை மலைக்கோட்டைகளில் சேர்க்கிறது. அடர்ந்த காட்டில் அமைந்த பிரதாப்கட் மலை-வனக்கோட்டை; தட்டையான உச்சியுடைய மலையில் உள்ள பன்ஹாலா மலை-பீடபூமிக் கோட்டை. விஜயதுர்க் கடற்கரையில் அமைந்திருப்பதால் கடற்கரைக் கோட்டை; கந்தேரி, சுவர்ணதுர்க், சிந்துதுர்க் ஆகியவை கடலுக்குள் நிற்கும் தீவுக் கோட்டைகள்.

அதே பன்னிரண்டை ICOMOS வேறு விதமாக எண்ணுகிறது. கொங்கண் கடற்கரையில் உள்ள கந்தேரி, சுவர்ணதுர்க், சிந்துதுர்க், விஜயதுர்க் ஆகிய நான்கு கடல்சார் கோட்டைகள், எட்டு மலைக்கோட்டைகள் என அது பட்டியலிடுகிறது. அவற்றில் ஏழு சஹ்யாத்ரி மலைத்தொடரில் (மேற்குத் தொடர்ச்சி மலை) உள்ளன; செஞ்சி கிழக்குத் தொடர்ச்சி மலையில் உள்ளது. மூன்று கூறுகள் தங்கள் எல்லைக்குள் இரட்டைக் கோட்டையையும் உள்ளடக்குகின்றன: சால்ஹருக்கு அருகில் சலோட்டா, லோஹகடுக்கு அருகில் விசாபூர், பன்ஹாலாவுக்கு அருகில் பவன்கட்.

கோட்டைகள் ஒன்றாகச் சேர்ந்து என்ன என்று யுனெஸ்கோ கூறுகிறது

ஒரு சொத்து ஏன் பட்டியலில் உள்ளது என்பதை விளக்கும் உரையான சிறப்பு உலகளாவிய மதிப்பு அறிக்கை, இந்தச் சொத்தைத் தொடர் சொத்து என்கிறது; அதாவது பன்னிரண்டு தனித்தனி இடங்கள் ஒரே சொத்தாகப் பதிவு செய்யப்பட்டுள்ளன. அந்த உரையின்படி, மராத்தியர்கள் இந்த அமைப்பை 17 முதல் 19ஆம் நூற்றாண்டுகளுக்கு இடையே உருவாக்கினர்; மராத்திய ராணுவக் கருத்தியல் 17ஆம் நூற்றாண்டின் நடுவில் சிவாஜியின் ஆட்சியில் வடிவம் பெற்று, 1818இல் மராத்திய ஆட்சி முடியும் வரை பின்வந்த ஆட்சிகளிலும் தொடர்ந்தது. அறிக்கையின் சொற்களில், கோட்டைகள் “பலவகை நிலப்பரப்புகளுக்குள் ஒருங்கிணைக்கப்பட்ட கோட்டைகளின் மிகப் பெரிய செறிவு” ஆகும்.

அளவுகோல் (iv)இன் கீழ், கோட்டைகள் நிலத்தின் வடிவத்தைப் பயன்படுத்தும் ஒரே படிநிலைப் பாதுகாப்பு அமைப்பாக இணைக்கப்பட்டிருந்தன என்றும், அவை மேற்குத் தொடர்ச்சி மலைக் கணவாய்கள் வழியாகவும் கொங்கண் கடற்கரையிலும் வணிகத்தைப் பாதுகாத்தன என்றும் உரை கூறுகிறது. அளவுகோல் (vi)க்காக, கோட்டைகளை ஸ்வராஜ்யம் அல்லது சுயராஜ்யம் என்ற கருத்துடனும், 1674 முடிசூட்டு விழாவில் சிவாஜியின் அரச முத்திரையில் இருந்த “முத்ரா பத்ராய ராஜதே” என்ற வாசகத்துடனும் அது இணைக்கிறது; அந்த வாசகத்தை யுனெஸ்கோ “மக்களின் நலனுக்காக மட்டுமே ஒளிர்க” என்று மொழிபெயர்க்கிறது. அந்தக் கருத்து இந்திய அரசியல் உணர்வையும், 19, 20ஆம் நூற்றாண்டுகளின் காலனிய எதிர்ப்பு இயக்கங்களையும் வடிவமைத்தது என்று அது சேர்க்கிறது.

2025இல் குழு அறிக்கையின் தற்காலிக வடிவத்தைக் கவனத்தில் கொண்டது. 2026இல் நடந்த 48ஆவது அமர்வில் அது இறுதி உரையை ஏற்றுக்கொண்டது; அதுவே இப்போது யுனெஸ்கோவின் சொத்துப் பக்கத்தில் உள்ள வடிவம். இந்த அமைப்புக்குப் பின்னால் இருந்த மனிதரின் வாழ்க்கை tuput கட்டுரைகளில் சிவாஜி மகாராஜ், முதலாம் பாஜிராவின் கீழ் பேஷ்வா காலத் தொடர் விரிவாக்கம் பற்றியவற்றில் சொல்லப்பட்டுள்ளது.

இரண்டு தலைநகரங்களும் மலைத்தொடர்க் கோட்டைகளும்

ராஜ்கட், மலைமுகடுகளிலும் கிளைகளிலும் பரவியது; அது சிவாஜியின் தந்தையின் ஜாகீரில் ஒரு பகுதியாக இருந்து அவரது முதல் தலைநகராகவும் இருந்தது என்று ICOMOS கூறுகிறது. தலைநகர் ராய்கடுக்கு மாறும் வரை நிர்வாகப் பணிகள் அங்கேயே தொடர்ந்தன. ராய்கட் அதன் உத்திசார், ஊடுருவ முடியாத அமைவிடத்துக்காக இரண்டாவது தலைநகராகத் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டது; சிவாஜி அதை 1662இல் மறுகட்டமைத்து அரசரின் அரண்மனை, சந்தை, மழைநீர் சேகரிப்பு அமைப்பு, நிர்வாகக் கட்டடங்கள் ஆகியவற்றைச் சேர்த்தார் என்று ICOMOS கூறுகிறது. அது மராத்திய அரசின் நிர்வாக, சடங்கு மையம் என்று ICOMOS அழைக்கிறது; கோட்டை 1818இல் பிரிட்டிஷாருக்கு ஒப்படைக்கப்படும் வரை அதன் வடிவமைப்பு பல முகலாய முற்றுகைகளைத் தாங்கியது என்றும் கூறுகிறது. சிவாஜி 1680 ஏப்ரலில் அங்கேயே இறந்தார் என்று பிரிட்டானிகா பதிவு செய்கிறது.

ராய்கடில் வலுவான தொல்லியல் சாத்தியமும் உள்ளது; அது முறையாக ஆராயப்படவில்லை என்று ICOMOS கூறுகிறது. ASI அங்கு சமீபத்தில் நடத்திய அகழாய்வுகள் பல புதிய கட்டமைப்புகளை வெளிப்படுத்தின என்றும், ராய்கட் மேம்பாட்டு ஆணையம் வாயில்களையும் நீர்நிலைகளையும் பாதுகாத்து வருகிறது என்றும் நிர்வாகத் திட்டம் கூறுகிறது.

நாசிக் மாவட்டத்தின் டோல்பாரி துணைத் தொடர்களில் உள்ள சால்ஹர், ICOMOS-இன்படி மேற்குத் தொடர்ச்சி மலையின் மிக உயரமான கோட்டை; நிர்வாகத் திட்டம் அதன் உயரத்தை 1,567 மீட்டர் எனத் தருகிறது. பாறையில் வெட்டப்பட்ட ஒற்றைக்கல் வாயில்கள் அங்கு இன்றும் உள்ளன. அது 1638 முதல் முகலாயர் கையில் இருந்தது; சிவாஜி 1672இல் சால்ஹர் போரில் அதைக் கைப்பற்றி, வடக்கு நோக்கி விரிவடைவதற்கான தளமாகப் பயன்படுத்தினார் என்று ICOMOS கூறுகிறது.

சிவ்நேரி சிவாஜி பிறந்த இடமாக அறியப்படுகிறது; அங்கு பௌத்தக் குகைகளும் நீர்த்தொட்டிகளும் உள்ளன. லோஹகட் போர் கணவாயில் நிற்கிறது; அங்குள்ள பௌத்தக் குகைகளை ICOMOS கி.மு. 200ஆம் ஆண்டு வரை பழைமையானவை என்று காலம் குறிக்கிறது. சிவாஜி 1670இல் முகலாயரிடமிருந்து லோஹகடை மீட்டார்; முற்றுகைகளின்போது கோட்டை கருவூலமாகவும் உணவுக் கிடங்காகவும் செயல்பட்டது என்று ICOMOS கூறுகிறது.

பிரதாப்கட் சிவாஜியின் உத்தரவின்படி 1656இல் கட்டப்பட்டது என்றும், மகாபலேஷ்வர் பகுதியைக் கட்டுப்படுத்தியது என்றும் ICOMOS கூறுகிறது. 1659இல் நடந்த பிரதாப்கட் போரில் அந்தக் கோட்டை பங்கு வகித்தது; அதில் சிவாஜியின் படைகள் பிஜாப்பூர் சுல்தானகத்தின் அப்சல் கானைத் தோற்கடித்தன. மலையில் இன்றும் மக்கள் வசிக்கின்றனர். 1659இல் சிவாஜிக்கு எதிராக அனுப்பப்பட்ட பிஜாப்பூர் படையின் எண்ணிக்கை 20,000 என்று பிரிட்டானிகா கூறுகிறது.

பன்ஹாலா 12ஆம் நூற்றாண்டைச் சேர்ந்தது; அதில் ஏழு காவல்கோபுரங்கள், பாறைக் குகைகள், காற்றோட்ட அமைப்புடன் கூடிய மறைவான கிணறு ஆகியவை உள்ளன. சிவாஜி அதை 1659இல் கைப்பற்றி, அருகிலுள்ள பவன்கடை 1673இல் கட்டினார். மராத்திய, முகலாயப் படைகள் அதற்காகக் கடுமையாகப் போரிட்டன என்று ICOMOS கூறுகிறது; பின்னர் அது கோலாப்பூரில் மராத்திய நிர்வாக மையமாக ஆனது. 1680இல் சிவாஜியின் மறைவுக்குப் பிந்தைய ஔரங்கசீப்புடனான போர்களுக்கு, சம்பாஜி மகாராஜ் பற்றிய கட்டுரையைப் பார்க்கவும்.

சிந்துதுர்க்கும் கடல்கோட்டைகளும்

சிந்துதுர்க் பாறைகள் நிறைந்த குர்தே தீவில் நிற்கிறது; கடற்கரையைப் பின்தொடரும் சுவர் அதைச் சூழ்ந்துள்ளது. சிவாஜி அதை 1664இல் உள்ளூர் எரிமலைப் பாறையால் கட்டினார் என்று ICOMOS கூறுகிறது; மறைவான அரைவட்ட நுழைவாயிலுடன் அது மராத்தியக் கடற்படையின் தலைமையகமாக ஆனது. கோட்டைகள் குறித்த PIB பட்டியல் அதைச் சிந்துதுர்க் மாவட்டத்தில் வைக்கிறது.

சுவர்ணதுர்க் 16ஆம் நூற்றாண்டில் பிஜாப்பூர் சுல்தானகம் கட்டிய தீவுக் கோட்டை; 1660இல் சிவாஜியின் கீழ் அது வலுப்படுத்தப்பட்டது. அது கொங்கண் கடற்கரையையும் கடல்வணிகத்தையும் பாதுகாத்தது; கடற்படைத் தளமாகவும் கப்பல் கட்டும் தளமாகவும் செயல்பட்டது என்று ICOMOS கூறுகிறது. 1679இல் கட்டப்பட்ட கந்தேரி, பம்பாய்த் தீவுகளுக்கும் ஜஞ்சிராவுக்கும் இடையில் உள்ளது. பம்பாய், சால் துறைமுகங்களுக்கு அருகிலுள்ள கடல்வழிகளைக் கட்டுப்படுத்துவது அதன் பணி; வணிகக் கடல்வழிகளில் பிரிட்டிஷ் ஆதிக்கத்தை அது எதிர்கொண்டது என்றும் ICOMOS கூறுகிறது.

முதலில் சிலாஹாரர்களால் கட்டப்பட்ட விஜயதுர்க், வகோட்டன் ஆற்றின் முகத்துவாரத்தில் ஒரு முனையில் அமைந்த கடற்கரைக் கோட்டை; மூன்றடுக்குச் சுவர்களும் துறைமுகமும் கொண்டது. சிவாஜி அதை 17ஆம் நூற்றாண்டில் கடற்படைக் கோட்டையாக விரிவுபடுத்தினார் என்றும், அதன் கப்பல்துறையும் கோட்டை அமைப்புகளும் 18ஆம் நூற்றாண்டில் மராத்தியக் கடற்படை நடவடிக்கைகளுக்குப் பயன்பட்டன என்றும் ICOMOS கூறுகிறது. கடல்கோட்டைகளை ஒரு தொகுப்பாகப் பார்க்கையில், தாங்கள் முன்பு பணியாற்றிய முஸ்லிம் சக்திகளோடு ஒப்பிடும்போது மராத்தியர்கள் கடல், கடற்கரைக் கட்டுப்பாட்டுக்குப் புதிய முக்கியத்துவம் அளித்தனர் என்ற உறுப்பு நாட்டின் வாதத்தை ICOMOS பதிவு செய்கிறது.

செஞ்சி, தமிழ்நாட்டின் கோட்டை

விழுப்புரம் மாவட்டத்தில் உள்ள செஞ்சி, மகாராஷ்டிராவுக்கு வெளியே உள்ள ஒரே கூறு. மூன்று குன்றுகள் கோட்டைச் சுவரால் இணைக்கப்பட்டுள்ளன; கட்டடங்களில் திராவிட, மராத்தியப் பாணிகள் கலந்துள்ளன என்று ICOMOS கூறுகிறது. 12ஆம் நூற்றாண்டின் இறுதியில் சோழர் கோட்டையாக இருந்த அது, 17ஆம் நூற்றாண்டில் கோல்கொண்டா, பிஜாப்பூர், மராத்திய சக்திகளுக்கு இடையே போட்டிக்குள்ளானது. சிவாஜியின் படைகள் அதை 1677இல் கைப்பற்றி வலுப்படுத்தின; அது தமிழ்நாட்டில் மராத்திய நடவடிக்கைகளுக்கான தளமாக ஆனது என்று ICOMOS கூறுகிறது. முகலாயர்கள் 1698இல் அதை எடுத்துக்கொண்டனர்; 18ஆம் நூற்றாண்டின் நடுவில் அது பிரெஞ்சுக்காரர்களிடமும் பின்னர் பிரிட்டிஷாரிடமும் சென்றது.

பயிர் வருவாய்க்காகவும் துறைமுகக் கட்டுப்பாட்டுக்காகவும் கர்நாடகச் சமவெளிகள் மீதும் கோரமண்டல் கடற்கரை மீதும் கட்டுப்பாட்டை விரிவுபடுத்தும் சிவாஜியின் நோக்கத்தின் அடையாளமாகவே செஞ்சியைச் சேர்த்ததாக இந்தியா விளக்கியது என்று ICOMOS தெரிவிக்கிறது.

அவற்றை யார் பாதுகாக்கிறார்கள்

பன்னிரண்டு கோட்டைகளையும் மத்திய அரசும் மாநில அரசும் இணைந்து நிர்வகிக்கின்றன. சிவ்நேரி, லோஹகட், ராய்கட், சுவர்ணதுர்க், பன்ஹாலா, விஜயதுர்க், சிந்துதுர்க், செஞ்சி ஆகிய எட்டையும் ASI, 1958ஆம் ஆண்டின் பண்டைய நினைவுச்சின்னங்கள், தொல்லியல் தளங்கள், எச்சங்கள் சட்டத்தின் கீழும் 1972ஆம் ஆண்டின் தொல்பொருள், கலைப் பொக்கிஷங்கள் சட்டத்தின் கீழும் பாதுகாக்கிறது; பாதுகாப்புப் பணி 2014 தேசியப் பாதுகாப்புக் கொள்கையால் வழிநடத்தப்படுகிறது என்று யுனெஸ்கோவின் அறிக்கை கூறுகிறது. மற்ற நான்கான சால்ஹர், ராஜ்கட், கந்தேரி, பிரதாப்கட் ஆகியவை 1960ஆம் ஆண்டின் மகாராஷ்டிரப் பண்டைய நினைவுச்சின்னங்கள், தொல்லியல் தளங்கள், எச்சங்கள் சட்டத்தின் கீழ் பாதுகாக்கப்பட்டு, மாநிலத் தொல்லியல், அருங்காட்சியக இயக்குநரகத்தால் நிர்வகிக்கப்படுகின்றன.

மகாராஷ்டிராவின் தலைமைச் செயலாளர் தலைமையிலான உச்ச ஆலோசனைக் குழு பன்னிரண்டையும் மேற்பார்வையிடுகிறது; அது ஒவ்வொரு காலாண்டிலும் கூடுகிறது. ஒவ்வொரு கோட்டைக்கும் மாவட்ட ஆட்சியர் தலைமையிலான மாவட்டக் குழுவும் உள்ளது. நிர்வாகத் திட்டம் ஒவ்வொரு கோட்டைக்கும் 2024 முதல் 2030 வரையிலான செயல்திட்டங்களைப் பட்டியலிடுகிறது; உச்சக் குழுவில் செஞ்சிக்காக ASI-யின் சென்னை வட்டத்துக்கு ஓர் இடம் உள்ளது.

2025 ஆகஸ்ட் 4 அன்று மக்களவையில் அளித்த பதிலில், கலாச்சார அமைச்சர் கஜேந்திர சிங் செகாவத், ASI-யின் மும்பை வட்டத்தின் கீழ் மையத்தால் பாதுகாக்கப்படும் நினைவுச்சின்னங்களைப் பாதுகாக்கவும் பராமரிக்கவும் ஒதுக்கப்பட்ட நிதியை 2022-23இல் ரூ 15.35 கோடி, 2023-24இல் ரூ 15.56 கோடி, 2024-25இல் ரூ 12.58 கோடி என்று தெரிவித்தார். அந்த எண்ணிக்கைகள் கோட்டைகளை மட்டுமல்ல, அந்த வட்டத்தில் உள்ள எல்லா நினைவுச்சின்னங்களையும் உள்ளடக்குகின்றன.

பாதுகாப்பு நிலை நன்றாக இருந்து மிதமானது வரை சீரற்றதாக இருப்பதாக ICOMOS கண்டறிந்தது. சிவ்நேரி, ராஜ்கட், ராய்கட், சிந்துதுர்க், லோஹகட் ஆகியவற்றில் கணிசமான பாதுகாப்புப் பணி நடந்துள்ளது என்று அது குறிப்பிடுகிறது. மலைக்கோட்டைகளில் சுவர்களின் கட்டமைப்பு உறுதி, மழைநீர் வடிகால், செடிகொடிகளின் வளர்ச்சி ஆகியவை முக்கியப் பிரச்சினைகள்; தீவுக் கோட்டைகளையும் கடற்கரைக் கோட்டைகளையும் உப்புத் தூவலும் காற்றும் அலைகளும் பாதிக்கின்றன.

ஆலோசகர்கள் கேட்டதும் அடுத்து வருவதும்

2025 மார்ச் 12 அன்று அங்கீகரிக்கப்பட்ட ICOMOS மதிப்பீடு, நியமனத்தை ஒத்திவைக்குமாறு குழுவுக்குப் பரிந்துரைத்தது. அப்போது தாங்கல் மண்டலங்களில் இருந்த சிறிய இரண்டாம், மூன்றாம் நிலைக் கோட்டைகளையும் சேர்த்து, படிநிலைத் தொடராக அதை மறுவடிவமைக்க ICOMOS விரும்பியது; கந்தேரி, சுவர்ணதுர்க், ராஜ்கட், ராய்கட், பிரதாப்கட் ஆகியவை முதல் கட்டமாக இருக்க வேண்டும் என்றது. பன்னிரண்டு கோட்டைகளில் மூன்று மட்டுமே முழுமையாக மராத்தியர்களால் கட்டப்பட்டவை, மற்றவை முந்தைய கட்டுமானங்களிலிருந்து தழுவப்பட்டவை என்று அது குறிப்பிட்டது; செஞ்சி உள்ளிட்ட சில கோட்டைகள் மற்றவற்றைவிட ஏன் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டன என்றும் கேள்வி எழுப்பியது. உறுப்பு நாடு “இத்தகைய சவாலான நியமனத்தை மேற்கொண்டதற்காகப் பாராட்டுக்கு உரியது” என்றும் அது கூறியது.

குழு அதற்குப் பதிலாகச் சொத்தை (iv), (vi) ஆகிய அளவுகோல்களின் கீழ் பதிவு செய்தது. தாங்கல் மண்டலங்களில் உள்ள இரண்டாம், மூன்றாம் நிலைக் கோட்டைகளைப் பாதுகாப்பது பற்றி இந்தியா பரிசீலிக்கவும், கோட்டைகளுக்கு அருகிலான எந்தத் திட்டத்துக்கும் பாரம்பரியத் தாக்க மதிப்பீட்டைத் தயாரிக்கவும், வழக்கமான பராமரிப்பைத் தொடரவும், அந்தக் கோட்டைகளை எல்லைக்குள் கொண்டுவரும் இரண்டாம் கட்டத்தை எடை போடவும் அதன் முடிவு பரிந்துரைக்கிறது. ராய்கடில் எந்த மேம்பாட்டுக்கும் முன்பு கயிற்றுப்பாதை குறித்த மதிப்பீட்டையும் ICOMOS பரிந்துரைத்திருந்தது.

அந்தப் பரிந்துரைகள் குறித்து 2026 டிசம்பர் 1க்குள் அறிக்கை அளிக்குமாறு குழு இந்தியாவைக் கேட்டுக்கொண்டது; அது அதன் 49ஆவது அமர்வில் மதிப்பாய்வு செய்யப்படும்.