చిత్రణ: tuput
తెలుగు
1670 ఫిబ్రవరి 4 రాత్రి తానాజీ మలుసరే 300 మంది మావళీ కాల్బల సైనికులను తాళ్ల నిచ్చెనలతో కొండ చరియ ఎక్కించి, 1665 జూన్లో పురందర్ ఒప్పందం కింద శివాజీ మొఘలులకు అప్పగించిన కొండాణా కోటను స్వాధీనం చేసుకున్నారు. పోరాటంలో తానాజీ మరణించారు, ఆయన సోదరుడు సూర్యాజీ కోట స్వాధీనాన్ని పూర్తిచేశారు, ఆ కోట ఇప్పుడు సింహగఢ్. ఓం రౌత్ 2020 చిత్రం తానాజీ: ది అన్సంగ్ వారియర్ ఆ రాత్రిని తిరిగి చెబుతుంది, మూడు జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డులు గెలుచుకుంది.
శివాజీ స్వస్థలపు కొండ సైనికులైన సుమారు 300 మంది మావళీ కాల్బల సైనికులు 1670 ఫిబ్రవరి 4 రాత్రి పుణె సమీపంలోని కొండాణా కోట కొండ చరియను తాళ్ల నిచ్చెనలతో ఎక్కారు, లోపలి మొఘల్ కోట దళంతో పోరాడి కోటను స్వాధీనం చేసుకున్నారు. వారి నాయకుడు తానాజీ మలుసరే పోరాటంలో మరణించారు. ఆయన సోదరుడు సూర్యాజీ సైనికులను కూడగట్టి స్వాధీనాన్ని పూర్తిచేశారు; ఆ కోట ఈ రోజు సింహగఢ్, అంటే సింహపు కోట. శివాజీ తాను వదులుకున్న కోటలను తిరిగి గెలుచుకోవడానికి చేసిన ప్రచారంలో ఇదే మొదటి, అత్యంత అద్భుతమైన విజయమని స్టీవర్ట్ గోర్డన్ రాసిన మరాఠాల కేంబ్రిడ్జ్ చరిత్ర అంటుంది.
ఈ వ్యాసం ఆ రాత్రిని సభాసద్ బఖర్ ద్వారా అనుసరిస్తుంది; అది శివాజీ కుమారుడు రాజారాం కోసం రాసిన మరాఠీ చరిత్ర గ్రంథం (బఖర్). తర్వాత వచ్చిన చరిత్రకారుల ద్వారా కూడా. ప్రసిద్ధ వివరాల్లో ఏవి బల్లాడ్ల నుండి వచ్చాయో గుర్తిస్తుంది, ఆ తర్వాత 2020 చిత్రం తానాజీ: ది అన్సంగ్ వారియర్ను చూస్తుంది. శివాజీ విస్తృత కెరీర్ tuput ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజ్ గురించి రికార్డులు ఏం చెబుతాయి వ్యాసంలో ఉంది.
1665 జూన్లో శివాజీ అప్పగించిన కోట
పాత మూలాలు రాసినట్లు కొండాణాను, పుణెకు 11 మైళ్ల నైరుతిలో ఉన్నదని జదునాథ్ సర్కార్ చెబుతారు. శివాజీ మొదట ఆదిల్షాహీ గవర్నర్కు లంచం ఇచ్చి దాన్ని సొంతం చేసుకున్నారని, ఆ సంవత్సరం తెలియదని, అయితే ఒక స్థానిక రికార్డు 1647 అంటుందని ఆయన రాస్తారు. ఈ కొండ కోట పుణెను శాసిస్తుందని, అందుకే ఆ ప్రాంతాన్ని ఉంచుకోవాలనుకునే ఎవరికైనా ఇది ముఖ్యమైనదని గోర్డన్ చెబుతారు. కొన్ని కొండ కోటల నుండి శివాజీ ఎలా ఎదిగారో tuput ఒక కొండ కోట, ఒక సామ్రాజ్యం వ్యాసంలో ఉంది.
ముందుగా దాన్ని తీసుకోవడానికి ప్రయత్నించింది మొఘలులు. మహారాజా జస్వంత్ సింగ్ 1663 నవంబర్ నుండి కొండాణాను ముట్టడించారు. సుమారు ఆరు నెలల తర్వాత ఆయన తొందరపాటు దాడి చేసి, వందలాది సైనికులను కోల్పోయి, 1664 మే 28న ముట్టడిని వదులుకున్నారని సర్కార్ రాస్తారు. మొఘల్ అధికారి భీమ్సేన్ సక్సేనా తారీఖ్-ఇ-దిల్కుషాలో అదే వైఫల్యాన్ని నమోదు చేశారు: ప్రాకారాలపై పదేపదే దాడులు, చాలా మందుగుండు ఖర్చు, అయినా కోట నిలిచే ఉంది.
1665లో కోట చర్చల ద్వారా చేతులు మారింది. అంబర్కు చెందిన మిర్జా రాజా జై సింగ్, ఒక రాజపుత్ర సేనాని, ఆ వసంతంలో పురందర్ను ముట్టడించారు. జూన్ 11న శివాజీ కొండ అడుగున ఉన్న జై సింగ్ గుడారానికి వచ్చారు, ఇరు పక్షాలు అర్ధరాత్రి వరకు బేరసారాలు చేశాయి. సర్కార్ అనువాదంలో, “ఒక్క కోటను కూడా తగ్గించడానికి నేను నిరాకరించాను” అని జై సింగ్ చక్రవర్తి ఔరంగజేబుకు రాశారు. పురందర్ ఒప్పందం శివాజీ కోటల్లో 23 మొఘలులకు ఇచ్చింది, ఆయనకు 12 మిగిలాయి, వాటిలో రాజ్గఢ్ ఒకటి.
ఔరంగజేబు పాలన అధికారిక చరిత్ర అయిన ఆలంగీర్నామా నుండి అప్పగించిన కోటల జాబితాను సర్కార్ ఇస్తారు, అందులో కొండాణా మూడవది. 1665 జూన్ 14 మధ్యాహ్నం శివాజీ దాన్ని జై సింగ్ కుమారుడు కిరత్ సింగ్కు అప్పగించి రాజ్గఢ్కు వెళ్లిపోయారని సర్కార్ రాస్తారు.
తర్వాతి మూడేళ్లను శాంతియుతమైనవిగా గోర్డన్ వర్ణిస్తారు. శివాజీ తన విధేయతను ప్రకటించారు, తన కుమారుడిని మొఘల్ మన్సబ్దార్గా (దర్బారులో ర్యాంకు ఉన్న అధికారి) చేర్పించడానికి పంపారు, ఔరంగాబాద్కు చిన్న దళాన్ని పంపారు. 1669 శరదృతువులో శాంతి భగ్నమైంది; 1666లో ఆగ్రా ప్రయాణానికి అయిన ఖర్చును శివాజీ తిరిగి చెల్లించాలని మొఘలులు డిమాండ్ చేశారు. శివాజీ తాను అప్పగించిన కోటలపై వేగవంతమైన దాడులతో బదులిచ్చారు, వాటిలో మొదటిది కొండాణా.
సభాసద్ బఖర్ ఏం చెబుతుంది
కృష్ణాజీ అనంత్ సభాసద్ తాను సేవించిన ఛత్రపతి రాజారాం కోసం తన కథనాన్ని రాశారు. 1920లో దీన్ని అనువదించిన సురేంద్రనాథ్ సేన్, దీన్ని శివాజీ మరణించిన సుమారు పదహారేళ్ల తర్వాత, అంటే సింహగఢ్ తర్వాత దాదాపు 26 ఏళ్లకు రాసినదిగా నిర్ణయించారు, ఇది ప్రధానంగా రచయిత సొంత జ్ఞానం, వినికిడిపై ఆధారపడిందని వర్ణించారు.
సభాసద్ చెప్పినదాని ప్రకారం, శివాజీ ఆగ్రా నుండి తిరిగి వచ్చి, మొఘలులకు అప్పగించిన ఇరవై ఏడు కోటలను తిరిగి గెలుచుకోవాలని తన మంత్రులకు, మావళీలకు చెప్పారు. సేన్ స్పెల్లింగ్లో తానాజీ మల్సురా అనే ఒక మావళీ నాయకుడు, “కొండాణా కోటను నేను తీసుకుంటాను” అని బదులిచ్చాడు. అతడు 500 మందితో కోట కింద చేరాడు. ఇద్దరు ధైర్యవంతులైన మావళీలు రాత్రిపూట “కోతులు కదిలినట్లే” అని సేన్ మాటల్లో, కొండ చరియ ఎక్కి, తాళ్ల నిచ్చెన బిగించారు, 300 మంది పైకి వెళ్లారు.
ఉదేభాన్ అనే రాజపుత్రుడు కోటకు నాయకత్వం వహించాడు. తుపాకీ సైనికులు, విలుకాండ్రు, ఈటెల వీరులు, ఖడ్గధారులు అయిన 1,200 మంది దివిటీలతో పరుగెత్తుకొచ్చారని సభాసద్ చెబుతారు, మావళీలు మహాదేవుని పిలుస్తూ వారిని ఎదుర్కొన్నారు. ఉదేభాన్, తానాజీ ఒకరితో ఒకరు స్వయంగా తలపడ్డారు. తానాజీ డాలు విరిగింది, అతడు తన ఎడమ చేతిపై దెబ్బలు తీసుకున్నాడు, ఇద్దరూ నిలబడిన చోటే మరణించారు. సూర్యాజీ మావళీలను కూడగట్టాడు, మిగిలిన రాజపుత్రులను వారు చంపారు, కోట దళంలో చాలామంది కొండ చరియ నుండి దూకారు. సభాసద్ పన్నెండు వందల మంది మరణించారని లెక్కిస్తారు.
మరాఠాలు గడ్డి కప్పిన అశ్విక దళ శాలలకు నిప్పంటించారు, రాజ్గఢ్ నుండి శివాజీ ఆ వెలుగును చూశారు. మరుసటి రోజు ఒక గూఢచారి తానాజీ మరణ వార్త తెచ్చాడు. సేన్ అనువాదంలో శివాజీ “ఒక కోట తీసుకోబడింది, కానీ మరొక కోట పోయింది” అంటారు. సూర్యాజీని ప్రశంసించి ఒక బాధ్యత ఇచ్చారు, సైనికులకు బంగారు కంకణాలు ఇచ్చారు.
సర్కార్, గ్రాంట్ డఫ్, మొఘల్ రికార్డు ఏం జోడిస్తాయి
1670 ప్రచారాలను సర్కార్, మరాఠీ చరిత్ర గ్రంథాలతో పాటు పర్షియన్ దర్బారు వార్తాపత్రికల (అఖ్బారత్), దిల్కుషా నుండి పునర్నిర్మించారు. ఆయన కథనం మూలంలో సభాసద్తో ఏకీభవిస్తుంది, వివరాలను జోడిస్తుంది. ఆ స్థలం తెలిసిన కోలీ మార్గదర్శకులు తానాజీని, ఎంపిక చేసిన 300 మంది మావళీ కాల్బలాన్ని కల్యాణ్ ద్వారం సమీపంలోని తక్కువ నిటారుగా ఉన్న కొండ వైపు గుండా ఎక్కించారు. వారు తాళ్ల నిచ్చెనలతో లోపలికి వెళ్లి కాపలాదారులను చంపారు. కోట దళం తీవ్రంగా పోరాడింది, మావళీలు “హర్ హర్ మహాదేవ్” నినాదం చేశారు, ఒకే పోరాటం తర్వాత ఇద్దరు నాయకులూ పడిపోయారు. సూర్యాజీ సహాయక దళాల కోసం కల్యాణ్ ద్వారం తెరిచాడు. తొమ్మిది మైళ్ల దూరంలోని రాజ్గఢ్ నుండి శివాజీ తగలబడుతున్న గుడిసెలను చూసి కోట తీసుకోబడిందని తెలుసుకున్నారు. తానాజీని కోల్పోవడం దానికి చెల్లించిన అతి పెద్ద మూల్యమని ఆయన దుఃఖించారని సర్కార్ రాస్తారు.
1826లో మరాఠీ చేతిరాత ప్రతుల నుండి, ఇంగ్లీష్ ఫ్యాక్టరీ రికార్డుల నుండి రాస్తూ, జేమ్స్ గ్రాంట్ డఫ్ ఇంకా పొడవైన కథనం ఇస్తారు. వెయ్యి మంది మావళీలు రాజ్గఢ్ నుండి వేరు వేరు దారుల్లో బయలుదేరి, “మాఘ మాసంలో కృష్ణపక్ష తొమ్మిదవ రాత్రి” కోట దగ్గర కలిశారు; అది ఫిబ్రవరి. కోట దళం అప్రమత్తం చేసినప్పుడు లోపల 300 కంటే తక్కువ మంది ఉన్నారు. గ్రాంట్ డఫ్ కథనంలో మావళీలు పైచేయి సాధిస్తుండగా తానాజీ పడిపోయాడు, సైనికులు తాళ్ల వైపు పరుగెత్తడం మొదలుపెట్టారు. రిజర్వ్ దళంతో పైకి వచ్చిన సూర్యాజీ, తాళ్లు ధ్వంసమయ్యాయని, శివాజీ మావళీలుగా తమను తాము నిరూపించుకునే సమయం ఇదేనని చెప్పాడు, వారు మళ్లీ ముందుకు దూకారు. మరాఠాల నష్టాన్ని దళంలో సుమారు మూడో వంతుగా, 300 మందికి పైగా చనిపోయారని లేదా అంగవైకల్యం పొందారని గ్రాంట్ డఫ్ చెబుతారు.
కొన్ని అంకెల్లో కథనాలు విభేదిస్తాయి. కోట దళంలో 1,200 మంది చనిపోయారని సభాసద్, సర్కార్ చెబుతారు. 500 మంది రాజపుత్రులు, వారి నాయకుడితో సహా, ఉదయానికి చనిపోయి లేదా గాయపడి కనిపించారని, వందలాది మంది కొండ మీదుగా దూకారని గ్రాంట్ డఫ్ చెబుతారు. సభాసద్ బంగారు కంకణాలంటారు, గ్రాంట్ డఫ్ వెండివి అంటారు. తేదీ గురించి, సర్కార్ 1961 కాలక్రమం ఫిబ్రవరి 4 అని ఇస్తుంది, ఆయన 1920 ప్రతి “జనవరి చివరలో” అని మాత్రమే చెప్పింది. తన తేదీలన్నీ ఇప్పుడు వాడుకలో ఉన్న క్యాలెండర్ కంటే పది రోజులు వెనుక నడిచే పాత పద్ధతి క్యాలెండర్లో ఉన్నాయని సర్కార్ గమనిస్తారు.
మొఘల్ వైపు కథనం పలుచగా ఉంది. శివాజీ చాలా కోటలు తీసుకున్నారని, అనేక మొఘల్ కోట అధికారులు ధైర్యంగా పోరాడారని, కోటలు పోయిన వార్తలు ప్రతిరోజూ చక్రవర్తికి చేరేవని భీమ్సేన్ సక్సేనా నమోదు చేశారు. సర్కార్ ఆ భాగాన్ని మొత్తం 1670 ప్రచారం కోసం వాడతారు, అందులో భీమ్సేన్ కొండాణా పేరు చెప్పడు. ప్రతి కథనంలోనూ కోట దళం గట్టిగా పోరాడింది.
ఒక బల్లి, ఒక పెళ్లి, ఒక సింహం
ప్రజాదరణ పొందిన పునఃకథనాల్లోని మూడు వివరాలు చరిత్ర గ్రంథాలు చెప్పేదానికి భిన్నంగా ఉన్నాయి. మొదటిది ఘోర్పడ్, సంప్రదాయం ప్రకారం కొండ చరియపైకి మొదటి తాడును తీసుకెళ్లిన ఉడుము. రాలిన్సన్ 1915 జీవిత చరిత్ర సి. ఎ. కింకైడ్ అనువదించిన సింహగఢ్ బల్లాడ్ను ముద్రిస్తుంది; పుణె జిల్లా మరాఠాల మధ్య ఇప్పటికీ పాడే ప్రసిద్ధ పాటల్లో ఒకటిగా ఆయన దాన్ని వర్ణిస్తారు. ఆ బల్లాడ్ జంతువుకు యశ్వంత్ అని పేరు పెడుతుంది. ఈ కథకు “సమకాలీన కథనాల్లో ఆధారం లేదు” కానీ దక్కన్ అంతటా నమ్ముతారని దానిపై రాలిన్సన్ నోట్ చెబుతుంది. ఈ సాహసాన్ని ఇప్పటికీ ప్రచారంలో ఉన్న అత్యంత ప్రసిద్ధ మరాఠీ బల్లాడ్లలో ఒకదాని అంశంగా పేర్కొనే గోర్డన్, తాళ్ల నిచ్చెనలను వర్ణిస్తారు, ఉడుము ప్రస్తావన ఉండదు.
చార్లెస్ అగస్టస్ కింకైడ్ తన 1918 హిస్టరీ ఆఫ్ ది మరాఠా పీపుల్లో ఘోర్పడ్ కథను తిరిగి చెప్పారని 2024 ఆగస్టులో డౌన్ టు ఎర్త్ నివేదించింది. భారతీయ కళలో, పురాణాల్లో ఉన్న జంతువు పాత ఇంగ్లీష్ రచయితలు పిలిచిన ఇగ్వానా కాదు, బెంగాల్ ఉడుము అని వాదించే నలంద విశ్వవిద్యాలయ క్షేత్ర పురావస్తు శాస్త్రవేత్త ఎలోరా త్రిబేడీ 2023 పత్రాన్ని అదే వ్యాసం ఉటంకిస్తుంది. పగులులో లేదా బొరియలో ఇరుక్కున్న ఉడుము చాలా బరువును పట్టుకోగలదని అక్కడ ఉటంకించిన ఒక సరీసృప శాస్త్రవేత్త, ఒక వన్యప్రాణి ఫోటోగ్రాఫర్ చెబుతారు, తానాజీ ఆ బల్లిని వాడటం సాధ్యమై ఉండవచ్చని వ్యాసం ముగిస్తుంది.
రెండవది పెళ్లి. అసలు కథను, తానాజీ తన కుమారుడి పెళ్లిని వదిలి కోటను రక్షించడానికి వెళ్లేదిగా చిత్ర సమీక్షలో స్క్రోల్ వర్ణిస్తుంది. సభాసద్ భాగం గానీ, సర్కార్ భాగం గానీ పెళ్లి గురించి చెప్పదు.
మూడవది సింహం. సభాసద్లో శివాజీకి ఆపాదించిన వ్యాఖ్య, ఒక కోట తీసుకోబడింది, మరొకటి పోయింది అనే పైన ఉటంకించినదే. సింహం వెర్షన్ గ్రాంట్ డఫ్ను ఉటంకిస్తూ సేన్ రాసిన ఫుట్నోట్లో కనిపిస్తుంది; గ్రాంట్ డఫ్ కథనంలో శివాజీ “గుహ తీసుకోబడింది కానీ సింహం చనిపోయింది” అంటారు. కోటను గెలిచిన సింహ హృదయం గౌరవార్థం శివాజీ దానికి సింహ్గఢ్ అని పేరు పెట్టారని సర్కార్ చెబుతారు. ఆ పేరు పాతదని గ్రాంట్ డఫ్ చెబుతారు. ఆయన కథనంలో శివాజీ మొదట లంచం ఇచ్చి కోటను పొందినప్పుడు పేరును సింగ్గఢ్గా మార్చారు లేదా పునరుద్ధరించారు, ఆ వ్యాఖ్య అప్పటికే వాడుకలో ఉన్న పేరుతో ఆడిన మాట. సింహగఢ్ అనేది ఈ కోట ఇప్పుడు మోస్తున్న పేరు.
తర్వాత ఏమైంది
నీలో పంత్ పురందర్ను 1670 మార్చి 8న తిరిగి గెలుచుకున్నారని సర్కార్ నమోదు చేశారు. ఆరు నెలల్లోపు శివాజీ దళాలు నాలుగు కోటలను, పురందర్, రోహిడా, లోహగఢ్, మహులీని తీసుకున్నాయని, అక్టోబర్లో ఆయన రెండోసారి సూరత్ను దోచుకున్నారని గోర్డన్ జోడిస్తారు.
మోరో పంత్, నీలో పంత్, అన్నాజీ, మావళీలు నాలుగు నెలల్లో మరో ఇరవై ఆరు కోటలు తీసుకున్నారని సభాసద్ చెబుతారు. ఆ మాట అతిశయోక్తి అని సర్కార్ అంటారు, నాలుగు నెలలు అనేది ఒక అస్పష్ట పదమే అని గమనిస్తారు, ఒప్పందం మొఘల్ రికార్డులో సంఖ్య 23 అని ఇస్తారు.
2020 చిత్రం
తానాజీ: ది అన్సంగ్ వారియర్ 2020 జనవరి 10న విడుదలైంది. ఓం రౌత్ దర్శకత్వం వహించి ప్రకాశ్ కపాడియాతో కలిసి రచించారు, నిర్మాతగా అజయ్ దేవగణ్ ఎఫ్ఫిల్మ్స్ను పీఐబీ జాబితా చేస్తుంది. స్క్రోల్ ఫోటో క్రెడిట్ టీ-సిరీస్ను కూడా పేర్కొంటుంది. ఇది హిందీలో ఉంది, 3Dలో విడుదలైందని స్క్రోల్ గమనిస్తుంది. అజయ్ దేవగణ్ తానాజీగా, సైఫ్ అలీ ఖాన్ ఉదయభాన్గా, కాజోల్ తానాజీ భార్య సావిత్రీబాయిగా, శరద్ కేల్కర్ శివాజీగా నటించారు. 2020 జనవరి 28 నాటికి చిత్రం ప్రపంచవ్యాప్తంగా రూ. 304.09 కోట్ల స్థూల వసూళ్లతో ఉందని బాలీవుడ్ హంగామా నివేదించింది, అది ఆ సంస్థ అంకె.
చిత్రం ఒక నాటకీకరణ, అది ఎక్కడో దాని సమీక్షకులు చెబుతారు. చిత్రం సింహగఢ్ యుద్ధంతో మొదలవుతుందని, కొండాణా కోసం పోరాడటానికి తానాజీ తన కుమారుడి పెళ్లిని వదిలి వెళ్తాడని ది వీక్కు చెందిన ప్రియాంక భదానీ రాశారు. రౌత్ లోకకథను స్వేచ్ఛగా మలచుకున్నారని, కొన్ని పాత్రల గతిని తిరిగి రాశారని స్క్రోల్కు చెందిన నందిని రామ్నాథ్ రాశారు. ఇష్టానుసారం చంపుతూ ఒక మహిళా బందీతో కలిసి ప్రయాణించే ఉదయభాన్ను, తానాజీ ఖడ్గం ఉదయభాన్ “నాగిన్” అనే పేరున్న ఫిరంగిని ఎదుర్కొనే చివరి పోరును ఆమె వర్ణిస్తారు. పైన ఉటంకించిన కథనాల్లో ఏదీ ఫిరంగిని గానీ బందీని గానీ ప్రస్తావించదు. కోటకు ఒక రాజపుత్ర నాయకుడి పేరును, ఉదేభాన్ లేదా ఉదయ్-భాన్ అని, సభాసద్, సర్కార్ ఇద్దరూ చెబుతారు, ఇద్దరూ ఆ ఇద్దరు నాయకులు ఒకే పోరాటంలో పడిపోయారంటారు.
చిత్రం 17వ శతాబ్దాన్ని ప్రస్తుత రాజకీయాల కళ్లతో చూస్తుందని, మొఘలులు ఆ ప్రాంతంలో చాలా కాలంగా స్థిరపడినా వారిని ఆక్రమణదారులుగా చూపుతుందని రామ్నాథ్ రాస్తారు. మరాఠా గెరిల్లా వ్యూహాల చిత్రణను, నటనలను ఆమె ప్రశంసిస్తారు, చిత్రం తరచుగా భారీగా అలంకరించిన బల్లాడ్ లక్షణాన్ని కలిగి ఉందని అంటారు.
2020 సంవత్సరపు చిత్రాలను పరిగణించిన 68వ జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డుల్లో, తానాజీని ఉత్తమ ప్రజాదరణ చిత్రం (ఆరోగ్యకర వినోదం అందించేది) అవార్డు విజేతగా జ్యూరీ 2022 జూలై 22న ప్రకటించింది. నిర్మాత అజయ్ దేవగణ్ ఎఫ్ఫిల్మ్స్కు, దర్శకుడు ఓం రౌత్కు ఒక్కొక్కరికి స్వర్ణ కమలం, రూ. 2 లక్షలు ఇస్తున్నట్లు పీఐబీ జాబితా చేస్తుంది. ఉత్తమ నటుడి అవార్డును తమిళ చిత్రం సూరరై పోట్రుకు గెలిచిన సూర్యతో దేవగణ్ పంచుకున్నారు, తానాజీకి నచికేత్ బార్వే, మహేశ్ శేర్లా ఉత్తమ కాస్ట్యూమ్ డిజైనర్ అవార్డు గెలుచుకున్నారు. రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము 2022 సెప్టెంబర్ 30న న్యూఢిల్లీలో అవార్డులను ప్రదానం చేశారు.
మూలాలు మరియు మరింత చదవడానికి
- Surendranath Sen (translator), Siva Chhatrapati: a translation of the Sabhasad Bakhar (University of Calcutta, 1920), Internet Archive
- Jadunath Sarkar, Shivaji and His Times (Sixth edition, 1961), Internet Archive
- Jadunath Sarkar, Shivaji and His Times (Second edition, 1920), Internet Archive
- James Grant Duff, A History of the Mahrattas, Vol. I (1826, reprinted 1912), Internet Archive
- H. G. Rawlinson, Shivaji the Maratha: His Life and Times (Oxford University Press, 1915), with the Ballad of Sinhagad in Appendix I, Internet Archive
- Stewart Gordon, The Marathas 1600 to 1818, New Cambridge History of India II.4 (Cambridge University Press, 1993), Internet Archive
- Bhimsen Saksena, Tarikh-i-Dilkasha, translated by Jadunath Sarkar, edited by V. G. Khobrekar (Government of Maharashtra, 1972), Internet Archive
- Press Information Bureau, 22 July 2022: 68th National Film Awards announced; Madhya Pradesh wins Most Film Friendly State award
- Press Information Bureau, Mumbai, 22 July 2022: Tanhaji: The Unsung Warrior wins the National Award for Best Popular Film Providing Wholesome Entertainment
- Press Information Bureau, 30 September 2022: President Smt Droupadi Murmu confers 68th National Film Awards
- Nandini Ramnath, Scroll, 10 January 2020: Tanhaji: The Unsung Warrior movie review
- Priyanka Bhadani, The Week, 10 January 2020: Tanhaji: The Unsung Warrior review
- Bollywood Hungama, 28 January 2020: Tanhaji box office
- Rajat Ghai, Down To Earth, 14 August 2024: Was the Bengal monitor actually used as a siege weapon at Sinhagad?
తెరపై మరియు పుస్తకాల్లో
- Tanhaji: The Unsung Warrior (2020) , దర్శకత్వం Om Raut , Hindi . సమీక్షకుల ప్రకారం, ఇది చరిత్ర గ్రంథాల్లో లేని పాత్రలను, దృశ్యాలను, అంటే పేరున్న ఒక ఫిరంగిని, ఒక మహిళా బందీని జోడించే నాటకీకరణ
తెరపై చూసిన కథ వెనుక ఉన్న చరిత్రను వెతుకుతున్న పాఠకుల కోసం ఈ జాబితా. ఏ చలనచిత్ర రూపాంతరమూ మూలం కాదు, మరియు ఈ రచనలలో దేనితోనూ tuput కు సంబంధం లేదు.
ఈ వ్యాసం AI సాధనాల సహాయంతో పరిశోధించి రాయబడింది మరియు కచ్చితత్వం కోసం సవరించబడింది. ఇది సాధారణ సమాచారం మరియు చర్చ కోసం మాత్రమే, వృత్తిపరమైన సలహా కాదు. మా సంపాదకీయ ప్రమాణాలు మరియు నిరాకరణ చూడండి. తప్పు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి.
నచ్చిందా? తదుపరిది పొందండి.
ఒకసారి ఒక మంచి వ్యాసం, నేరుగా మీ ఇన్బాక్స్కు. స్పామ్ లేదు, ఎప్పుడైనా ఆపవచ్చు.