కలకత్తా ‘ది స్టేట్స్‌మన్’ యుద్ధకాల పత్రికా నిబంధనల కింద 1943 ఆగస్టు 22 నుంచి ఆకలితో ఉన్నవారి ఫొటోలను ప్రచురించింది; ప్రభుత్వ సొంత విచారణ దాన్ని తర్వాత ప్రజాసేవ అని పిలిచింది

కలకత్తా ‘ది స్టేట్స్‌మన్’ 1943 ఆగస్టు 22 ఆదివారం సంచికలో నగర వీధుల్లో ఆకలితో ఉన్నవారి ఫొటోల వరుసను ప్రచురించింది. భారత ప్రభుత్వ సొంత కరువు విచారణ కమిషన్ తన 1945 Report on Bengalలో, కరువు బాధితుల భయానక చిత్రాల్లో చాలావరకు నిరాశ్రయులైన గ్రామస్థులు కలకత్తా కాలిబాటలపై పడి ఉన్న వారాల్లోనే తీసినవని, స్టేట్స్‌మన్ చిత్రాలు “బెంగాల్ కరువు భయానకాల గురించి ప్రపంచానికి పరిచయం చేశాయని,” వాటిని ప్రచురించడంలో ఆ పత్రిక “విలువైన ప్రజాసేవ చేసిందని” చెప్పింది.

జోవన్నా సిమోనో రాసిన సహాయ ప్రయత్నంపై ఆన్‌లైన్ అట్లాస్ వ్యాసం ప్రకారం, ఆ పత్రిక ఇంగ్లిష్ యాజమాన్యంలో ఉండేది, దాని సంపాదకుడు ఇయాన్ ఎం. స్టీఫెన్స్ (1903 నుంచి 1984 వరకు). పత్రికలు ఏమి ప్రచురించడానికి అనుమతి ఉండేది, స్టేట్స్‌మన్, భారతీయ పత్రికలు ఏమి ప్రచురించాయి, లండన్ ఎలా స్పందించింది, కొత్త వైస్రాయ్ లార్డ్ వేవెల్ కింద సైన్యం సహాయ చర్యల్లోకి దిగడం గురించి పత్రాలు ఏమి చెబుతున్నాయి అనే అంశాలను ఈ వ్యాసం చర్చిస్తుంది. ధాన్యం, నౌకా రవాణా రికార్డు అధికారిక పత్రాలపై మా వ్యాసంలో ఉంది; మా చిన్న వ్యాసం వాదనను సంక్షిప్తంగా ఇస్తుంది.

పత్రికలు పని చేసిన నిబంధనలు

భారత వ్యవహారాల సెక్రటరీ ఆఫ్ స్టేట్ లియో ఏమరీ, 1943 నవంబర్ 4న కామన్స్‌కు చట్టపరమైన స్థితిని వివరించాడు. భారతీయ వార్తాపత్రికలు తమపై “అవసరమైన ఏ ఆంక్షలనైనా” విధించుకునేలా ప్రోత్సహించడానికి కేంద్ర, ప్రాంతీయ ప్రభుత్వాలు ప్రెస్ అడ్వైజరీ కమిటీలతో కలిసి పని చేశాయని, 1931 ఇండియన్ ప్రెస్ (ఎమర్జెన్సీ పవర్స్) చట్టం, డిఫెన్స్ ఆఫ్ ఇండియా రూల్స్ 40, 41 కింద ఉత్తర్వులు జారీ చేసే అధికారం వాటికి ఉందని ఆయన అన్నాడు. ఉత్తర్వులు ప్రావిన్స్ ప్రావిన్స్‌కు మారుతూ ఉంటాయని, నిరంతరం సమీక్షలో ఉంటాయని, అందువల్ల వివరాలు ఇవ్వలేనని చెప్పాడు.

1939 డిఫెన్స్ ఆఫ్ ఇండియా చట్టం అప్పటికే ఉన్న పత్రికా చట్టాలకు ఒక సాధనాన్ని జోడించిందని, యుద్ధ ప్రయత్నానికి హానికరమని అధికారులు భావించిన ముద్రణను నిషేధించడానికి అది వీలు కల్పించిందని సిమోనో రాస్తుంది. అధికారిక సందేశాల్లో “కరువు,” “ఆకలి చావులు” అనే మాటలను తరచూ కొట్టేసి “ఆహార పరిస్థితి” అని మార్చేవారని ఆమె నివేదిస్తుంది. ఆమె ఉటంకించే స్టీఫెన్స్ జ్ఞాపకాలు Monsoon Morning (1966) ప్రకారం సందేశాల్లో “ఆహార సంక్షోభం” అని ఉండేది.

ఆ ఏడాదే ఈ నిబంధనలను భారతీయ పత్రికలపై వాడారు. చిముర్‌లో సైనికులు, పోలీసుల అతిక్రమణలపై విచారణ కోరుతూ ప్రొఫెసర్ భన్సాలీ చేసిన నిరాహార దీక్ష గురించిన సందేశాలను నిషేధించే ఉత్తర్వుకు నిరసనగా చాలా హిందూ జాతీయవాద పత్రికలు జనవరి 6న ప్రచురణ ఆపేశాయని 1943 జనవరి 21న ఏమరీ కామన్స్‌కు చెప్పాడు. ఆ తర్వాత ఆంక్షలను సవరించారు. కాంగ్రెస్ శిబిరం బయటి పత్రికలతో సహా చాలా భారతీయ పత్రికలు నిరసన తెలిపాయా అని అడిగితే, ఏమరీ “అవును, సర్” అని సమాధానమిచ్చాడు. 1942 అక్టోబర్ 16న మిడ్నాపూర్‌లో సంభవించిన తుఫాను వార్త ఒక సీనియర్ బెంగాల్ మంత్రికి చేరడానికి దాదాపు పక్షం రోజులు పట్టిందని, క్విట్ ఇండియా ఉద్యమానికి మద్దతిచ్చిన పత్రికలను (చూడండి 1942పై మా వ్యాసం) సెన్సార్ చేశారని లేదా మూసివేశారని కోర్మాక్ ఓ గ్రాడా జతచేస్తాడు.

ఓ గ్రాడా అదే పత్రంలో, ప్రభుత్వం కరువు వార్తలను నిషేధించలేదని, నేరుగా విద్రోహకరమని భావించని వార్తాపత్రికలనూ నిషేధించలేదని అంటాడు. అమృత్ బజార్ పత్రిక, హిందుస్థాన్ టైమ్స్ వెలువడుతూనే ఉన్నాయని, అయితే అవి బహుశా స్వీయ సెన్సార్‌షిప్ పాటించాయని ఆయన రాస్తాడు. 2018లో డాన్ పునఃప్రచురించిన ఆల్ ఇండియా న్యూస్‌పేపర్ ఎడిటర్స్ కాన్ఫరెన్స్ నివేదిక, నిబంధనలు కరువుకే వర్తించాయని చూపిస్తుంది: పత్రిక వార్తలు, కరువుపై వ్యాసాల ముందస్తు సెన్సార్‌షిప్ “ఏమాత్రం అవసరం లేనిది” అని స్టాండింగ్ కమిటీ అంది, బెంగాల్ ప్రెస్ అడ్వైజరీ కమిటీ సలహాను ప్రభుత్వం పట్టించుకోలేదని చెప్పింది. అత్యవసర నిబంధనలు “కరువు” అనే మాటనే పూర్తిగా నిషేధించాయని వార్తా వెబ్‌సైట్ కోడా స్టోరీ చెబుతోంది. ఇక్కడ తెరిచి చూసిన ఆధారాల్లో ఏదీ అలాంటి నిషేధం పాఠాన్ని ముద్రించలేదు.

నెలల పాటు అధికారిక వైఖరిలోనే

1943 ఫైళ్లను, పత్రికలను చదివిన ఓ గ్రాడా, ఆగస్టుకు ముందు నెలల పాటు స్టేట్స్‌మన్ “అధికారిక వైఖరినే అనుసరించింది, స్థానిక వ్యాపారులను, ఉత్పత్తిదారులను దూషించింది, మంత్రుల ప్రయత్నాలను పొగిడింది” అని తేల్చాడు. జూలై ఆరంభంలో “మరింత, చౌకైన ఆహారం” కోరుతూ ఒక సంపాదకీయం ప్రచురించినప్పుడు మార్పు వచ్చిందని ఆయన తేదీ వేస్తాడు. ఆగస్టు 13 నాటికి “ఈ పేదరికం, విచ్ఛిన్నం ఇంకా నెలల పాటు రానున్నాయని స్పష్టంగా తెలుస్తోంది” అని రాస్తోంది, నిల్వదారుల వ్యతిరేక అధికారిక ప్రచారం వెనుక ప్రజలు సమీకరించాలని పిలుపునిచ్చే ప్రసంగాలపై అసహనం చూపింది.

1943 మార్చి నుంచే పత్రిక హెచ్చరికలు చేస్తోందని స్టీఫెన్స్ తర్వాత చెప్పాడు. జ్ఞాపకాల 169 నుంచి 197 పేజీలను, పాల్ గ్రీనో కరువు అధ్యయనాన్ని ఉటంకిస్తూ ఓ గ్రాడా దీనితో విభేదిస్తాడు. తప్పుడు ఆశలతో తానూ మోసపోయానని ఆ పత్రిక తర్వాత ఒప్పుకుందని ఆయన జతచేస్తాడు.

1943 ఆగస్టు 22, ఆదివారం

స్టేట్స్‌మన్‌కు ఉన్న పేరున్న ఇంగ్లిష్ దినపత్రిక స్థాయి పత్రికా నిబంధనలను పరీక్షించడానికి అవకాశం ఇచ్చిందని, దాని ఫొటోలు 1943 ఆగస్టు 22 నుంచి అక్టోబర్ 24 వరకు ప్రచురితమయ్యాయని సిమోనో రాస్తుంది. 1944 జనవరిలో వాటిని “Maladministration in Bengal” అనే ప్రత్యేక సంచికగా పునర్ముద్రించారు. విమర్శనాత్మక సంపాదకీయాలు దృష్టిని ఆకర్షించలేకపోయాక స్టీఫెన్స్ ఫొటోల వైపు మళ్లాడని, అత్యవసర నిబంధనల్లోని లొసుగులను వాడి అలా చేశాడని ఆమె ఆన్‌లైన్ అట్లాస్ వ్యాసంలో చెబుతుంది. అతను సెన్సార్‌షిప్ నిబంధనల్లోని ఒక ఖాళీని వాడాడని కోడా స్టోరీ కూడా అంటుంది. ఆ ఖాళీ ఏ నిబంధనలో ఉందో గానీ, స్టీఫెన్స్‌కు సెన్సార్లకు మధ్య జరిగిన సంభాషణలను గానీ ఇక్కడ తెరిచి చూసిన ఏ ఆధారమూ చెప్పదు; కరువుపై అధ్యాయాలకు “Famine: Preliminary,” “Famine: A Campaign” అని శీర్షికలున్న Monsoon Morningను తెరవలేకపోయాం.

అక్టోబర్ మధ్య నాటికి కలకత్తాలో నిరాశ్రయుల సంఖ్యను కమిషన్ దాదాపు 100,000గా పేర్కొంది. ఫ్రెండ్స్ అంబులెన్స్ యూనిట్‌కు చెందిన జె. ఆర్. సైమండ్స్, 1944లో కె. సంతానం ప్రచురించిన సంకలనంలో రాస్తూ, ఆగస్టు నాటికి, “స్టేట్స్‌మన్ ఉద్వేగభరిత వ్యాసాలు, భయానక చిత్రాలు కలకత్తా స్థితిని ప్రపంచం ముందుకు తెచ్చినప్పుడు” నగరమంతటా ఉచిత వంటశాలలు పుట్టుకొచ్చాయని అన్నాడు. సెప్టెంబర్ నుంచి అడిగిన ప్రతి నిరాశ్రయుడికి రోజూ కొద్ది మొత్తంలో వండిన ఆహారం అందుబాటులో ఉందని కమిషన్ నమోదు చేసింది.

కమిషన్ ఉపయోగించిన “మొదటిసారి” అనే మాటను ప్రశ్నించవచ్చు. స్టేట్స్‌మన్ వరుసకు నెలల ముందే బెంగాల్ భారతీయ వార్తాపత్రికల్లో కరువు చిత్రాలు వచ్చాయని సిమోనో అట్లాస్ వ్యాసం చెబుతుంది.

భారతీయ పత్రికలు, ఫొటోగ్రాఫర్లు

1770 కరువు పరిస్థితులు “ఇప్పటికే మనపై వచ్చిపడ్డాయి” అని ఆ ఏడాది బెంగాల్ కరువును గుర్తు చేస్తూ అమృత్ బజార్ పత్రిక 1943 ఆగస్టులో సంపాదకీయం ప్రచురించింది. ఆగస్టు 16న, సముద్రంలో చాలా దూరాన ఆహార నౌకలు ఉండగా, సముద్రతీరంలో బక్కచిక్కిన ప్రజల కార్టూన్‌ను మొదటి పేజీలో “A Mirage! A Mirage!” అనే శీర్షికతో ప్రచురించింది. ఆగస్టు చివర్లో ఆ పత్రిక భయానక ఫొటోల వరుసను కూడా ప్రచురించిందని ఓ గ్రాడా గమనిస్తాడు; సిమోనో అట్లాస్ వ్యాసం సెప్టెంబర్ 9 నాటి దాని ఒక చిత్రాన్ని ఉటంకిస్తుంది.

పత్రిక సంపాదకుడు తుషార్ కాంతి ఘోష్ దాని రచనలను The Bengal Tragedy (1944)లో సంకలనం చేశాడు. కలకత్తాలో రోజువారీ దృశ్యాల వర్ణనలు స్టేట్స్‌మన్ ఫొటోలకు చాలా ముందే దినపత్రికల్లో ఉన్నాయని, కానీ న్యూఢిల్లీలో, లండన్‌లో అవి “పెద్దగా ముద్ర వేయలేదని” ఆయన సంకలనం చేసిన ఒక రచనలో పత్రిక రాసింది. అధికారులు అతిశయోక్తి అన్న దానికి స్టేట్స్‌మన్ ముందుండి నాయకత్వం వహించిందని అది అంది; పుస్తకంలో మరోచోట, వ్యవస్థ విఫలమైనందుకు బాధ్యత “చివరికి బ్రిటన్‌లోని అధికారంపై, ఇక్కడి దాని ప్రత్యక్ష ప్రతినిధులపై తప్పనిసరిగా ఉంది” అని స్టేట్స్‌మన్ రాసినట్టు ఉటంకించింది. “ఫొటోలు కలకత్తా పత్రికల్లో వస్తూనే ఉన్నాయి” అని కూడా పుస్తకం నమోదు చేస్తుంది, వాటిని ప్రచురిస్తున్న ఒక పత్రికగా హిందుస్థాన్ స్టాండర్డ్‌ను పేర్కొంటుంది. అతిశయోక్తి ఆరోపణ భారత ప్రభుత్వ హోం సెక్రటరీ కాన్రన్-స్మిత్ నుంచి వచ్చిందని పత్రిక రాసింది; బెంగాల్‌లో ఆహార పరిస్థితిని అతిశయోక్తిగా చూపిస్తున్నారని ఆయన కౌన్సిల్ ఆఫ్ స్టేట్‌లో అన్నాడు.

కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ వారపత్రిక People’s War మరో ప్రసిద్ధ సెట్‌ను ప్రచురించింది. దాని 1943 నవంబర్ 14 సంచిక, పార్టీ ప్రధాన కార్యదర్శి పి. సి. జోషి రాసిన వ్యాసాన్ని సునీల్ జనా తీసిన ఫొటోలతో ప్రచురించిందని ఓ గ్రాడా నోట్లు చెబుతున్నాయి. జోషి యువకుడైన జనాను తనతో పాటు దెబ్బతిన్న ప్రావిన్స్ పర్యటనకు తీసుకెళ్లాడని, చిత్రాల పోస్ట్‌కార్డులను నిధుల సేకరణకు విదేశాలకు పంపారని, యుద్ధానికి మద్దతివ్వాలని పార్టీ కోరినందున కమ్యూనిస్టులపై ప్రభుత్వం ఒత్తిడిని తగ్గించిందని డౌన్ టు ఎర్త్ అంటుంది. కళాకారుడు చిత్తప్రసాద్ చిన్న పుస్తకం Hungry Bengal 1943లో వచ్చింది; 5,000 ప్రతుల్లో ఒకటి తప్ప అన్నింటినీ స్వాధీనం చేసుకుని ధ్వంసం చేశారని డాక్యుమెంటా 14 చెబుతుంది.

లండన్, సెప్టెంబర్ 19 నుంచి

బ్రిటిష్ పత్రికల్లో మొదటి పూర్తి నివేదికను 1943 సెప్టెంబర్ 19 నాటి సండే పిక్టోరియల్‌కు సిమోనో తేదీ వేస్తుంది; అది యునైటెడ్ ప్రెస్ కరస్పాండెంట్ ప్రత్యక్ష సాక్షి కథనం. ఆ పత్రిక స్టేట్స్‌మన్ నుంచి తీసుకున్న రెండు ఫొటోలను దానితో పాటు ప్రచురించింది. ఆ సంచికను ఆమె సెప్టెంబర్ 26గా తేదీ వేస్తుంది, ఆన్‌లైన్ అట్లాస్ సెప్టెంబర్ 25 అని ఇస్తుంది. శీర్షిక ఇలా ఉంది: “They are not German slaves in Greece. They are citizens of the British Empire in India.” అక్టోబర్ 17న స్టేట్స్‌మన్ నుంచి మరో రెండు ఫొటోలు ప్రచురితమయ్యాయి. ఇండిపెండెంట్ లేబర్ పార్టీ New Leader, గ్రేట్ బ్రిటన్‌లోని ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఇండియన్ అసోసియేషన్స్ కరపత్రం అవే చిత్రాలను వాడాయి.

లండన్‌కు ఎంత తక్కువ తెలుసనే విషయంలో స్టేట్స్‌మన్‌కు తనదైన అభిప్రాయం ఉంది. ఓ గ్రాడా ఉటంకించిన అక్టోబర్ 5 సంపాదకీయంలో, యుద్ధకాల సెన్సార్‌షిప్ దాదాపు పక్షం రోజుల క్రితం వరకు బెంగాల్‌లో అసలు కరువు ఉందన్న విషయాన్నే బ్రిటిష్ ప్రజలకు “దాదాపు పూర్తిగా దాచిపెట్టినట్టు కనిపిస్తోంది” అని అంది.

ఆ నెలల్లో ఏమరీ సమాధానాలు మారాయి. 1943 జనవరి 28న ఆయన కామన్స్‌కు “కరువు లేదు, తీవ్రమైన కొరత విస్తృతంగా లేదు” అన్నాడు. సెప్టెంబర్ 23న “నగరంలోనూ, జిల్లాల్లోనూ బాధాకరమైన దృశ్యాలు” ఉన్నాయని నివేదించి, బెంగాల్, ఇతర లోటు ప్రాంతాల గురించి “కరువు ముప్పు ఉంది” అని అన్నాడు. రెండో ప్రకటనను సండే పిక్టోరియల్ కథనం వచ్చిన కొద్ది రోజులకే చేసిన అంగీకారంగా సిమోనో చదువుతుంది; సెప్టెంబర్ చివర్లో కరువును అంత ప్రముఖంగా ఉంచుతున్నందుకు ఏమరీ బ్రిటిష్ పత్రికలను విమర్శించాడని ఆమె నివేదిస్తుంది. అక్టోబర్ 21న, ఆగస్టు మధ్య నుంచి పౌష్టికాహార లోపంతో కలకత్తా ఆసుపత్రుల్లో సుమారు 2,000 మంది మరణించారని, నగర మరణాలు సాధారణం కంటే సుమారు రెట్టింపు అని కామన్స్‌కు సంఖ్య ఇచ్చాడు. వారం తర్వాత, ఆగస్టు 15 నుంచి అక్టోబర్ 16 మధ్య కలకత్తాలో పౌష్టికాహార లోపం వల్ల ప్రత్యక్షంగానో పరోక్షంగానో సుమారు 8,000 మంది చనిపోయారని చెప్పాడు.

కరువుపై కామన్స్ నవంబర్ 4న వాయిదా చర్చ నిర్వహించింది. నవంబర్ ఆరంభంలో ఒక శుక్రవారం, లండన్‌లోని ఇండియా హౌస్‌లో ఏడు బ్రిటిష్ సహాయ కమిటీల ప్రతినిధులు సమావేశమయ్యారని సిమోనో రాస్తుంది.

వేవెల్, సైన్యం

వేవెల్ 1943 అక్టోబర్ 20న వైస్రాయ్‌గా ప్రమాణం చేశాడు. కలకత్తాలో మూడు రోజులు గడిపి అక్టోబర్ 29న తిరిగి వచ్చినట్టు ఆయన జర్నల్ నమోదు చేస్తుంది; నిరాశ్రయులు ఎలా నిద్రిస్తున్నారో చూడటానికి రాత్రి వీధుల్లో, వారికి ఆహారం పెట్టడం చూడటానికి పగలు పర్యటించాడు, మిడ్నాపూర్‌లోని కాంటాయ్‌లో ఒక రోజు గడిపాడు. బాధ “కాంగ్రెస్ పత్రికలు చెప్పేంత భయానకంగా లేదు, కానీ అధికారుల ఆత్మసంతృప్తి ఆశ్చర్యం కలిగించేంత దారుణంగా ఉంది” అని ఆయన గుర్తించాడు. నిరాశ్రయులను కలకత్తా నుంచి శిబిరాలకు తరలించాలని, సరఫరాల తరలింపుకు సహాయపడటానికి ఒక మేజర్ జనరల్‌ను, సిబ్బందిని అంగీకరించాలని, రేషనింగ్‌ను ముందుకు తీసుకెళ్లాలని మంత్రులకు చెప్పాడు. నవంబర్ 7న, తూర్పు కమాండ్‌కు చెందిన జనరల్ మేన్‌తో సమావేశం తర్వాత, కలకత్తా నుంచి జిల్లాలకు ధాన్యం తరలింపును సైన్యం రోజుకు 900 టన్నుల నుంచి 2,000 టన్నులకు పెంచిందని రాశాడు. అక్టోబర్ చివర్లో సెక్రటరీ ఆఫ్ స్టేట్, లార్డ్ మేయర్, భారత హై కమిషనర్ ఉమ్మడి విజ్ఞప్తితో వైస్రాయ్స్ డిస్ట్రెస్ రిలీఫ్ ఫండ్ ప్రారంభమైందని సిమోనో జతచేస్తుంది.

జర్నల్ స్టేట్స్‌మన్‌ను ప్రస్తావించదు, ఫొటోలకు వేవెల్ తీసుకున్న ఏదైనా ప్రత్యేక నిర్ణయాన్ని ముడిపెట్టే ఆధారమూ ఇక్కడ తెరిచి చూసిన వాటిలో లేదు. ఆ పత్రికకు ప్రజాసేవ చేసిన ఘనతను కమిషన్ ఇచ్చింది. సహాయక కార్యకర్త సైమండ్స్ ఆ చిత్రాలను కలకత్తాలో తెరుచుకున్న వంటశాలలతో ముడిపెట్టాడు. బ్రిటన్‌లో, భారత్‌లో జరిగిన ప్రచారాలు స్పందించాలనే అధికారుల నిర్ణయానికి దోహదం చేశాయని సిమోనో నిర్ధారిస్తుంది; “తీవ్రంగా ఆలస్యమై, పరిధిలో పరిమితమైన” ఆ చర్య మరిన్ని మరణాలను నివారించిందని ఆమె తీర్పు చెబుతుంది, అయితే కరువు ఫొటోలకు, ప్రజల భావనకు మధ్య సంబంధం సూటిగా లేదని హెచ్చరిస్తుంది. సహాయ కార్యక్రమం 1943 నవంబర్‌లో మాత్రమే మొదలైందని ఆమె ఆన్‌లైన్ అట్లాస్ వ్యాసం చెబుతుంది.

“భారత్‌లో ఎక్కడా లేనంతగా బెంగాల్ కరువు గురించి ఇంగ్లండ్‌లో ఆందోళన, సానుభూతి ఎక్కువగా ఉన్నాయని” తాను నమ్ముతున్నానని వేవెల్ స్వయంగా నవంబర్ 21న రాశాడు. 1944 జనవరి 12న, ప్రాంతీయ అధికారులను నిందించినందుకు ఏమరీని స్టేట్స్‌మన్ మందలించింది. విపత్తు సమీపిస్తున్న సమయంలో లండన్, ఢిల్లీ, కలకత్తాల్లోని అధికారులు ఓదార్పు హామీలు ఇచ్చారని, వాస్తవాలను దాచడమే లక్ష్యమైతే ఇప్పుడు ప్రజలకు నిజం చెబుతున్నారని అనుకోవడానికి కారణం లేదని అది అంది. ఆ భాగం ఇలా ముగుస్తుంది: “ప్రభుత్వం రెండు విధాలా లాభం పొందలేదు.”