ஃபா சியான், யுவான் சுவாங், யி ஜிங் ஆகியோர் 399 முதல் 695 வரையிலான காலத்தில் இந்தியாவுக்குப் பயணம் செய்தனர்; அவர்களின் நூல்கள் தந்த தூரக் குறிப்புகள் நாளந்தாவின் இடத்தை அடையாளம் காண தொல்லியலாளர்களுக்கு உதவின

இந்தியாவுக்கான சீனப் பெயரான யின்டு (印度) யுவான் சுவாங் தேர்ந்தெடுத்தது. நாடு திரும்பிய பின் அவர் எழுதிய நூலில், துறவி யுவான் சுவாங் (玄奘, Xuánzàng) நாட்டின் பழைய பெயர்களைப் பட்டியலிட்டு, மாவட்டத்துக்கு மாவட்டம் மக்கள் அதை வெவ்வேறு விதமாக அழைப்பதாகக் கூறி, இன்-து என்ற பெயரை உறுதி செய்தார்; சீன மொழியில் அதற்கு நிலா என்று பொருள் என்றும் விளக்கினார். இரண்டாவது யாத்திரிகரின் நூலை மொழிபெயர்த்த தகாகுசு, யுவான் சுவாங்கின் காலத்திலிருந்தே சீனாவில் யின்டு என்ற பெயர் பொதுவழக்குக்கு வந்தது என்று குறிப்பிடுகிறார்.

மூன்று சீனப் பௌத்தத் துறவிகள் இந்தியாவில் தாங்கள் கண்டவற்றைப் பற்றிப் பயண நூல்களை விட்டுச் சென்றனர்; அந்தக் காலத்தில் சீனத் துறவிகள் எழுதிய பதிவுகளில் முழுமையாகத் தப்பிப் பிழைத்தவை இவை மட்டுமே என்று வரலாற்றாசிரியர் உபிந்தர் சிங் கூறுகிறார். ஃபா சியான் (法显, Fǎxiǎn) 399ல் சாங்கானிலிருந்து புறப்பட்டு, சுமார் 414ல் வீடு திரும்பினார். யுவான் சுவாங் 629ல் புறப்பட்டு 645ல் திரும்பினார். யி ஜிங் (义净, Yìjìng) 671ல் கான்டனிலிருந்து கடல்வழியாகப் புறப்பட்டு 695ல் சீனா திரும்பினார். மூலங்களுக்கிடையே விளிம்புகளில் சில ஆண்டுகள் வேறுபாடு உண்டு: எடுத்துக்காட்டாக, யுனெஸ்கோவின் பட்டுப் பாதைகள் பக்கம் யுவான் சுவாங்கின் பயணங்களை 654 வரை நீட்டுகிறது. இந்தக் கட்டுரை ஃபா சியானுக்கு ஜேம்ஸ் லெக் தரும் 399ஐயும், யுவான் சுவாங்குக்கு பீல், தகாகுசு, கன்னிங்ஹாம் ஆகியோர் தரும் 629 முதல் 645 வரையையும் பயன்படுத்துகிறது.

ஃபா சியான் துறவிகளின் விதிகளுக்காகச் சென்று பாடலிபுத்திரத்தில் மூன்று ஆண்டுகள் தங்கினார்

ஃபா சியானின் நூலை லெக் ஆங்கிலத்தில் Record of Buddhistic Kingdoms என்று மொழிபெயர்க்கிறார் (《佛国记》, Fóguó jì). துறவியின் பெயருக்கு “சட்டத்தில் ஒளிர்பவர்” என்று பொருள் என்று லெக் எழுதுகிறார். துறவிகளுக்கான விதிகளைக் கொண்ட வினய நூல்கள் சீனாவில் முழுமையாக இல்லாததால் அவர் சாங்கானை விட்டுப் புறப்பட்டார். வட இந்தியாவில் ஆசிரியர்கள் அந்த விதிகளை வாய்மொழியாகவே கற்பித்து வருவதைக் கண்டார்; படியெடுக்க எழுத்து வடிவம் எதுவும் இல்லை.

பாடலிபுத்திரத்தில் இருந்த மகாயான மடாலயத்தில் மகாசாங்கிகர்களின் விதிகளின் எழுத்துப் படி ஒன்றைக் கண்டு, மூன்று ஆண்டுகள் தங்கி, சமஸ்கிருத நூல்களையும் பேச்சையும் கற்று, அந்த உரையைப் படியெடுத்தார். லெக்கின் எழுத்துப்படி தாவோ-சிங் என்ற அவருடைய தோழர்களில் ஒருவர், மத்திய இந்தியாவில் துறவிகளின் நடத்தையைக் கவனித்து, அங்கேயே நிரந்தரமாகத் தங்க முடிவு செய்தார். ஃபா சியான் துறைமுகமான தாமிரலிப்தி சென்று, அங்கு இரண்டு ஆண்டுகள் சூத்திரங்களைப் படியெடுத்தும் உருவங்களை வரைந்தும் கழித்தார்; பிறகு இலங்கையில் இரண்டு ஆண்டுகள் இருந்து, கடல்வழியாக வீடு திரும்பினார். அந்தப் பயணத்தில் ஒரு புயல் அவருடைய கப்பலை 13 நாட்கள் தள்ளிச் சென்றது; பிறகு கசிவை அடைக்க முடிந்த ஒரு தீவை அடைந்தது.

குப்தர் காலத்தில் பாடலிபுத்திரம், பின்னர் யுவான் சுவாங் அங்கு கண்டது

ஃபா சியான் ஆட்சியில் இருந்த அரசரின் பெயரைக் குறிப்பிடவில்லை. அது இரண்டாம் சந்திரகுப்தராகத்தான் இருந்திருக்க வேண்டும் என்று சிங் எழுதுகிறார்; அவருடைய காலம் எவ்வளவு பொற்காலம் என்பது பற்றிய விவாதம் குப்தர்களின் பொற்காலம் பற்றிய tuput கட்டுரையில் உள்ளது. ஃபா சியான் விவரிப்பது அவரை வியக்க வைத்த ஒரு நகரத்தை. மகதத்தின் நகரங்களும் ஊர்களும் மத்திய நாட்டிலேயே மிகப் பெரியவை என்று அவர் எழுதினார்; மத்திய இந்தியாவை அவர் அப்படித்தான் அழைத்தார். அசோகரின் ஸ்தூபிக்கு அருகிலிருந்த மகாயான, ஹீனயான மடாலயங்களில் இரண்டும் சேர்ந்து அறுநூறு அல்லது எழுநூறு துறவிகள் இருந்தனர்; எல்லாத் திசைகளிலிருந்தும் அறிஞர்கள் வந்தனர். ஆண்டுதோறும் இரண்டாம் மாதத்தின் எட்டாம் நாளில் நகரம் அலங்கரிக்கப்பட்ட சுமார் இருபது தேர்களில் உருவங்களை ஊர்வலமாகக் கொண்டு சென்றது.

வைசியக் குடும்பங்களின் தலைவர்கள், அதாவது வணிகச் சாதியினர், நகரங்களில் தர்மம் மற்றும் மருந்து வழங்கும் இல்லங்களை அமைத்தனர் என்று அவர் பதிவு செய்தார். ஏழைகள், அனாதைகள், ஊனமுற்றோர், நோயாளிகள் உணவுக்கும் மருந்துக்கும் வந்தனர்; மருத்துவர்கள் அவர்களைப் பரிசோதித்தனர். மத்திய நாடு என்று அவர் அழைத்த, மதுராவுக்குத் தெற்கிலுள்ள நாட்டைப் பற்றி “மக்கள் மிகுந்தவர்கள், மகிழ்ச்சியானவர்கள்” என்று எழுதினார்; அவர்கள் தங்கள் குடும்பங்களைப் பதிவு செய்ய வேண்டியதில்லை. சண்டாளர்கள் மற்றவர்களிடமிருந்து விலகி வாழ்ந்ததையும், ஒரு நகருக்குள் நுழையும்போது ஒரு மரத்துண்டை அடித்து ஒலி எழுப்பியதையும், அதனால் மக்கள் அவர்களைத் தவிர்க்க முடிந்ததையும் அவர் பதிவு செய்தார். சீனப் பௌத்தர்களுக்குப் புத்தரின் வாழ்க்கை நிகழ்ந்த இடங்களைக் காட்டுவதே யாத்திரிகரின் நோக்கம், அதனால் சாதாரண மக்களின் வாழ்க்கை பற்றிய விவரங்கள் குறைவு என்று சிங் குறிப்பிடுகிறார்; இந்தியச் சமூகம் பற்றிய அவருடைய சித்திரம் கற்பனை நயம் மிக்கது, இலட்சியப்படுத்தப்பட்டது என்றும் அவர் கூறுகிறார்.

ஏழாம் நூற்றாண்டில் யுவான் சுவாங் அதே நகரத்தை அடைந்தார். பீலின் மொழிபெயர்ப்பின்படி, அவர் கண்டது பழைய அடித்தளச் சுவர்களை மட்டுமே; மடாலயங்கள், கோயில்கள், ஸ்தூபிகள் நூற்றுக்கணக்கில் இடிந்து கிடந்தன, இரண்டு அல்லது மூன்று மட்டுமே நின்றிருந்தன; கங்கைக் கரையில் சுமார் 1,000 வீடுகள் கொண்ட ஒரு சிறிய ஊர் இருந்தது.

யுவான் சுவாங் ஒரு முழு நாட்டுக்கும் ஓர் அத்தியாயம் அளித்தார்

யுவான் சுவாங்கின் Great Tang Records on the Western Regions (《大唐西域记》, Dà Táng Xīyù jì; பீலின் மொழிபெயர்ப்பில் Si-yu-ki என்று எழுதப்பட்டது) நூலின் இரண்டாம் புத்தகம் இந்தியா முழுவதையும் விவரிக்கிறது. அதன் சுற்றளவு சுமார் 90,000 லி என்றும், அது ஏறத்தாழ எழுபது நாடுகளாகப் பிரிகிறது என்றும், வடிவம் அரை நிலவு போன்றது என்றும் அவர் கூறுகிறார். நகரங்களுக்குச் செங்கல் சுவர்கள் இருந்தன; மடாலயங்களில் ஒவ்வொரு மூலையிலும் மூன்றடுக்குக் கோபுரம் இருந்தது. எழுத்துமுறையில் 47 எழுத்துகள் இருந்தன. குழந்தைகள் பன்னிரண்டு அத்தியாயங்கள் கொண்ட தொடக்கப் பாடநூலுடன் தொடங்கி, ஏறத்தாழ ஏழு வயதிலிருந்து ஐந்து பாடங்களைப் படித்தனர்: இலக்கணம், கலைகளும் இயந்திரவியலும், மருத்துவம், தர்க்கம், பௌத்தத்தின் உள் அறிவியல். ஒவ்வொரு மாகாணத்திலும் நிகழ்வுகளை எழுத்தில் பதிவு செய்யும் ஓர் அதிகாரி இருந்தார் என்று அவர் எழுதினார்.

அவருடைய கணக்கில் வரிகள் இலகுவாக இருந்தன. குடும்பங்கள் பதிவு செய்யப்படவில்லை, கட்டாய உழைப்பு இல்லை, அரச நிலங்களில் பயிரிடும் விவசாயிகள் விளைச்சலில் ஆறில் ஒரு பங்கு செலுத்தினர், பொதுப் பணிகளுக்கான உழைப்புக்குச் செய்த வேலைக்கு ஏற்ப ஊதியம் வழங்கப்பட்டது.

சில இடங்களில் அவர் இலட்சியப்படுத்துகிறார் என்று சிங் சுட்டிக்காட்டுகிறார்; எடுத்துக்காட்டாக, பெற்றோரிடம் பக்தி தவறினால் விதிக்கப்படும் தண்டனைகளின் பட்டியலில்; சீன வாசகர்கள் மதித்த ஒரு நற்பண்பை வலியுறுத்தும் அவருடைய விருப்பத்தோடு சிங் அதை இணைக்கிறார். சிங் மேற்கோள் காட்டும் டி. தேவஹுதி, அவருடைய புகழைவிட அவர் குறைவான சார்புடையவர் என்று காண்கிறார்: அவர் சில பௌத்தரல்லாத அரசர்களைப் புகழ்ந்தார், சில பௌத்த அரசர்களைக் குறை கூறினார், ஹர்ஷரின் அரசவையிலிருந்து தொலைவில் சீனாவில் இருந்தபடி எழுதினார். அரசருடனான அவருடைய சந்திப்புகளும் கன்னோசி, பிரயாகையில் நடந்த பெரும் கூட்டங்களும் ஹர்ஷவர்தனர் பற்றிய tuput கட்டுரையில் சொல்லப்பட்டுள்ளன. ஹர்ஷரின் ஆட்சிக் காலத்தில் சீனாவுடன் தூதுக்குழுக்கள் பரிமாறிக்கொள்ளப்பட்டன என்றும், யுவான் சுவாங் அரசருடன் நடத்திய சந்திப்பு கன்னோசிக்கும் டாங் அரசவைக்கும் இடையே தூதரக உறவுகளுக்கு வழிவகுத்தது என்றும் சிங் சேர்க்கிறார்.

புத்த கயா, லும்பினி, பாணினியின் ஊர்

புத்த கயா பற்றிய அவருடைய விவரிப்பு, இன்று நிற்கும் கோயிலுடன் ஒப்பிடும் அளவுக்குத் துல்லியமானது. பீலின் மொழிபெயர்ப்பில், போதி மரத்தின் கிழக்கே இருந்த ஒரு விகாரை 160 அல்லது 170 அடி உயரமானது, சுண்ணாம்புப் பூச்சு பூசப்பட்ட நீலச் செங்கற்களால் கட்டப்பட்டது, ஒவ்வோர் அடுக்கிலும் மாடங்களில் தங்க உருவங்கள் இருந்தன. யுனெஸ்கோ தற்போதைய மகாபோதி கோயிலை 50 மீட்டர் உயரம் (சுமார் 164 அடி) என்று குறிப்பிட்டு, ஐந்தாம் அல்லது ஆறாம் நூற்றாண்டைச் சேர்ந்தது என்று காலம் வகுக்கிறது; இந்தியாவில் இன்னும் நிற்கும் மிகப் பழமையான செங்கல் கோயில்களில் அதுவும் ஒன்று. வளாகத்தின் வடக்கே அவர் மகாபோதி மடாலயத்தைக் கண்டார்; அதை இலங்கையின் முன்னாள் அரசர் ஒருவர் கட்டினார், அங்கு 1,000க்கும் மேற்பட்ட துறவிகள் வசித்தனர். அந்த மடாலயத்துக்கு எப்படி அனுமதி கிடைத்தது என்பது சமுத்திரகுப்தர் பற்றிய கட்டுரையில் சொல்லப்பட்டுள்ளது.

இன்றைய நேபாளத்தில் உள்ள லும்பினியில், புத்தர் பிறந்த தோட்டத்தை ஃபா சியான், கபிலவஸ்துவுக்குக் கிழக்கே 50 லி தொலைவில் கண்டார்; அந்த நகரம் அப்போது சில துறவிகளையும் இரண்டொரு டஜன் குடும்பங்களையும் தவிர வெறிச்சோடியிருந்தது. யுவான் சுவாங், அசோகர் கட்டிய, மேலே குதிரை உருவம் கொண்ட, நடுவில் உடைந்த ஒரு கல் தூணை விவரித்தார். அசோகர் தூணும் அதிலுள்ள கல்வெட்டும் பிறந்த இடத்துக்கான சான்று என்று யுனெஸ்கோ பட்டியலிடுகிறது; அந்தத் தூண் 1896ல் கண்டுபிடிக்கப்பட்டது என்றும் பதிவு செய்கிறது.

காந்தாரத்திலுள்ள சலதுரா, இலக்கணவியலாளர் பாணினி பிறந்த இடம் என்று யுவான் சுவாங் கூறுகிறார்; அங்கே அவருடைய சிலை இருந்ததையும் அவர் தெரிவித்தார். அந்த இடம் ஓஹிந்துக்கு அருகிலுள்ள லாஹூர் என்று கன்னிங்ஹாம் பரிந்துரைத்தார் என்று சிங் எழுதுகிறார். அந்த இலக்கணமே பாணினி பற்றிய tuput கட்டுரையின் பொருள்.

யி ஜிங் கடல்வழி வந்து நாளந்தாவில் பத்து ஆண்டுகள் தங்கினார்

யி ஜிங் தன்மை நிலையில் எழுதினார். 671ல் தாம் கான்டனை அடைந்து, ஒரு பாரசீகக் கப்பலில் இடம் ஏற்பாடு செய்ததாக அவர் கூறுகிறார். புறப்பட்டு இருபது நாட்களில் சுமத்ராவிலுள்ள போகாவில் இறங்கி, ஆறு மாதங்கள் சமஸ்கிருத இலக்கணம் கற்றார்; பிறகு அரசரின் உதவியுடன் கடல்வழியாகத் தொடர்ந்தார். தகாகுசுவின் உரைப்படி தாமிரலிப்தி 673ல் வந்தது; நாளந்தா அவரை பத்து ஆண்டுகள் வைத்திருந்தது, மொழிபெயர்ப்பாளரின் கணக்கின்படி அது அநேகமாக 675 முதல் 685 வரை. அங்குள்ள துறவிகளின் எண்ணிக்கை பற்றிய யி ஜிங்கின் கணக்குகளும் அன்றாட வழக்கம் பற்றிய அவருடைய விவரிப்பும் நாளந்தா பற்றிய கட்டுரையில் உள்ளன, அதனால் இங்கே மீண்டும் சொல்லப்படவில்லை.

வீடு திரும்பும் கடல்பயணத்துக்காக அவர் மொத்தம் 500,000க்கும் மேற்பட்ட செய்யுள்கள் கொண்ட இந்திய நூல்களைச் சேகரித்தார்; அவை சீன மொழியில் ஆயிரம் தொகுதிகளை நிரப்பும் என்று அவர் கூறினார். சுமத்ராவில் தங்கியிருந்தபோது அவர் அந்த நூலை எழுதி 692ல் சீனாவுக்கு அனுப்பினார். அதன் சீனத் தலைப்பு Nanhai jigui neifa zhuan (《南海寄归内法传》), அதாவது தென்கடலிலிருந்து வீட்டுக்கு அனுப்பிய உள் சட்டத்தின் பதிவு; தகாகுசுவின் பக்கத் தலைப்புகள் அதை A Record of Buddhist Practices என்று அழைக்கின்றன. 695ல் சீனா திரும்பிய அவரைப் பேரரசி வு அன்புடன் வரவேற்றார். 700க்கும் 712க்கும் இடையே அவர் 230 தொகுதிகளில் 56 நூல்களை மொழிபெயர்த்தார்.

ஓர் அத்தியாயம் சமஸ்கிருத இலக்கணம் பற்றியது; மொழியைச் சரியாகக் கற்றால் மொழிபெயர்ப்பிலுள்ள சிக்கல்கள் தெளிவாகும் என்று யி ஜிங் நம்பியதால் அதை எழுதினார். போதிசத்துவர் மஞ்சுஸ்ரீ சீனாவில் பிங்சோவ் என்ற மாவட்டத்தில் வாழ்கிறார் என்று இந்தியாவில் தாம் கேள்விப்பட்ட நம்பிக்கையையும் அதே அத்தியாயம் பதிவு செய்கிறது.

தகாகுசுவின் மொழிபெயர்ப்பின் முகப்பில் அச்சிடப்பட்ட ஒரு கடிதத்தில், மேக்ஸ் முல்லர் யி ஜிங்கின் மதிப்பை அறிஞர் மொழியில் வெளிப்படுத்தினார். இலக்கணவியலாளர் பர்த்ருஹரி இறந்த ஆண்டை யி ஜிங் சுமார் 651 முதல் 652 வரை என்று கூறினார்; அந்தப் பதிவை “சமஸ்கிருத இலக்கியக் காலக்கணிப்பில் ஒரு புதிய நங்கூரம்” என்று முல்லர் அழைத்தார்.

புத்த கயாவில் ஒரு சீனக் கல்வெட்டுப் பலகை, 654ல் ஒரு கடிதம்

யி ஜிங்கின் இரண்டாவது நூல் இந்தியாவுக்குச் சென்ற சீனத் துறவிகளின் சுருக்கமான வாழ்க்கை வரலாறுகளைத் தருகிறது; அதில் 56 சித்திரங்கள் இருப்பதாக சிங் எண்ணிக்கை தருகிறார். யி ஜிங்கின் முன்னுரை பற்றிய பீலின் சுருக்கத்தின்படி, சீனத் துறவிகளுக்கென்று தனியாக மடாலயங்கள் ஒதுக்கப்படாததால் பாதையின் சிரமம் மேலும் கடினமானது. தாவு-ஹி என்று அவர் எழுத்துக்கூட்டும் ஒரு துறவி, சீனாவின் கடந்த காலத்தையும் நிகழ்காலத்தையும் பற்றிய ஒரு விவரத்துடன் மகாபோதி கோயிலில் சீன மொழியில் ஒரு பலகையைச் செதுக்கினார் என்றும் அதே சுருக்கம் பதிவு செய்கிறது.

யுவான் சுவாங் இந்தியாவை விட்டுப் புறப்பட்ட 30 ஆண்டுகளுக்குள், குறைந்தது பதினொரு சீன, கொரியப் பயணிகள் நாளந்தாவுக்கு வந்திருந்தனர் என்று பீலை மேற்கோள் காட்டி கோஷின் வழிகாட்டி கூறுகிறது. யுவான் சுவாங் தாமும் தொடர்பைத் தொடர்ந்தார். 654ல் சாங்கானிலுள்ள ட்சு-என் மடாலயத்திலிருந்து அவர் பிரஜ்ஞாதேவா என்ற துறவியின் கடிதத்துக்குப் பதிலளித்தார்; அந்தத் துறவியை சிங் புத்த கயாவில் இருந்தவர் என்றும், கோஷ் நாளந்தாவின் துறவி என்றும் குறிப்பிடுகின்றனர். பிரஜ்ஞாதேவா ஒரு துதிப்பாடலையும் இரண்டு சுருள் மெல்லிய பருத்தித் துணியையும் அனுப்பியிருந்தார். யுவான் சுவாங் நன்றி தெரிவித்து, கன்யாகுப்ஜத்தில் அவர்கள் நடத்திய விவாதத்தை நினைவுகூர்ந்து, வீடு திரும்பும் வழியில் சிந்து நதியில் தாம் இழந்த நூல்களின் பட்டியலை அனுப்பி, படிகள் கேட்டார்.

தளங்களைக் கண்டறிய நூல்கள் எப்படிப் பயன்படுத்தப்பட்டன

கன்னிங்ஹாம் தமது 1871 Ancient Geography of India நூலைத் தொடங்கும்போது, சீன யாத்திரிகர்களின் பயணங்களின் கண்டுபிடிப்பு “இதுவரை இருண்டிருந்த இந்தக் காலத்தின் மீது இவ்வளவு வெள்ளம்போல் ஒளி பாய்ச்சியுள்ளது” என்று கூறினார். யுவான் சுவாங்கை முதன்மை வழிகாட்டியாக எடுத்துக்கொண்டார்; ஃபா சியான் “பொதுவாகத் திசைகளையும் தூரங்களையும் தருகிறார்” என்றும் கூறுகிறார். கோஷின் நாளந்தா வழிகாட்டி விளைவைப் பதிவு செய்கிறது: 1860களில் கன்னிங்ஹாம், யாத்திரிகர்கள் தந்த தூரங்கள், திசைகள், அங்கு அவர் கண்ட உருவங்களிலிருந்த கல்வெட்டுகள் ஆகியவற்றைக் கொண்டு, பர்காவ்னிலிருந்த மேடுகளை நாளந்தா என்று அடையாளம் கண்டார். 1915 முதல் 1916 பருவத்திலிருந்து ஆய்வுத் துறை அங்கு தொடர்ந்து அகழ்வாய்வு செய்து வருகிறது. சாரிபுத்திரர் பிறந்த ஃபா சியானின் நாலா கிராமம் நாளந்தாவாகவே இருக்கலாம் என்று கோஷ் கருதுகிறார்; ஆனால் ஃபா சியான் அங்கே ஒரு ஸ்தூபியை மட்டுமே குறிப்பிடுகிறார். ஃபா சியான் நாளந்தாவைப் பெயரிட்டுக் குறிப்பிடவில்லை என்று சிங் கூறுகிறார்; மடாலயம் எப்போது தொடங்கியது என்ற கேள்விக்கு அது தொடர்புடையது.

இந்தியாவின் தற்காலிகப் பட்டியல் சமர்ப்பிப்பு அதே முறையை வேறு இடங்களில் பயன்படுத்துகிறது. கன்னிங்ஹாம் 1863ல் சிராவஸ்தியை அடையாளம் கண்டார்; சீன யாத்திரிகர்கள் கண்ட அங்குலிமாலரின் ஸ்தூபி பக்கி குட்டி என்று அழைக்கப்படும் மேடுதான் என்று அவர் முன்மொழிந்தார்; வேறொரு கருத்து அதை வேறு விதமாகப் படிக்கிறது. கௌசாம்பியில், ஃபா சியான் கோஷிதாராமா மடாலயத்தில் துறவிகள் வசிப்பதைக் கண்டார் என்றும், யுவான் சுவாங் வந்தபோது பத்துக்கும் மேற்பட்ட மடாலயங்கள் இடிந்து நின்றன, துறவிகள் எண்ணிக்கை 300க்கு மேல் இருந்தது என்றும் அந்தச் சமர்ப்பிப்பு கூறுகிறது. துறவிகளின் நூல்களைப் பற்றி யுனெஸ்கோவின் பட்டுப் பாதைத் திட்டம், “அவர்களின் பயணப் பதிவுகள் விலைமதிப்பற்ற வரலாற்று மூலங்கள்” என்று கூறுகிறது.

நாளந்தா தொல்லியல் களத்தின் 23 ஹெக்டேரை யுனெஸ்கோ 2016ல் உலக பாரம்பரியப் பட்டியலில் பொறித்தது.