1926இல் ரகுராஜ்பூரில் பிறந்த குரு கேளுசரண் மஹாபாத்ரா நவீன ஒடிசியை வடிவமைக்க உதவினார், 2000இல் பத்ம விபூஷண் பெற்றார்

கேளுசரண் மஹாபாத்ரா 1926 ஜனவரி 8 அன்று ஒடிசா மாநிலம் பூரி மாவட்டத்தில் உள்ள ரகுராஜ்பூர் கிராமத்தில் பிறந்தார்; நவீன ஒடிசி தொகுப்பை வடிவமைத்த குருக்களில் ஒருவரானார். இசை, நடனம், நாடகத்துக்கான இந்தியாவின் தேசிய அகாடமியான சங்கீத நாடக அகாடமி 1966இல் அவருக்கு விருது வழங்கியது. 2000 ஜனவரி 26 தேதியிட்ட குடியரசுத் தலைவரின் அறிவிப்பு, கலை (நடனம்) பிரிவில், புவனேஸ்வரை அவரது இடமாகக் குறிப்பிட்டு, அவரைப் பத்ம விபூஷண் விருதாளர்களில் ஒருவராகப் பட்டியலிடுகிறது. 2026 ஜனவரி 8 நூற்றாண்டு நிகழ்வுகளைச் செய்தியாக்கிய PTI, அந்த விருதைப் பெற்ற முதல் ஒடியர் என அவரைக் குறிப்பிடுகிறது.

ஓவியர்களும் மேளக்காரர்களும் வாழ்ந்த கிராமம்

ஒடிசா அரசின் 2005 குறிப்பு ஆண்டிதழின்படி, அவர் பூரிப் பகுதியின் துணி ஓவியர்களான பட்டசித்ரா ஓவியர்களின் குடும்பத்தில் பிறந்தார். அவரது தந்தை சிந்தாமணி மஹாபாத்ரா ஓவியராகவும் மர்தலா (மேளம்) வாசிப்பவராகவும் இருந்தார் என்று அவர் நிறுவிய நடன அகாடமியான ஸ்ருஜன் கூறுகிறது. சிறுவனாக அவர் கிராமத்தின் அகாடாக்களில், அதாவது பாரம்பரியப் பயிற்சிக் கூடங்களில், நடனப் பயிற்சியைப் பார்த்தார்; மேளத்தின் தாளங்களைத் தன் இடுப்பில் தட்டிப் பார்த்தார்.

கோடிபுவா என்பது சிறுவர்கள் பெண் வேடமிட்டு ஜெகன்னாதர் புகழைப் பாடி ஆடும் மரபு; அவரது தந்தை அதில் அவரைச் சேர்க்க விரும்பவில்லை. சுமார் ஒன்பது வயதில், ஸ்ருஜன் கூற்றுப்படி, அவர் பூரியில் குஞ்ச பிஹாரி ராஸ லீலா குழுவை நடத்திய மோகன் சுந்தர் தேவ் கோஸ்வாமியிடம் ஒப்படைக்கப்பட்டார். ராஸ லீலா என்பது கிருஷ்ணரின் வாழ்க்கையை அடிப்படையாகக் கொண்ட பக்தி நாடகம். அங்கே அவர் கழித்த காலத்தை ஸ்ருஜன் பத்தாண்டுகள் என்றும், ஒடிசா குறிப்பு ஆண்டிதழ் பன்னிரண்டு ஆண்டுகள் என்றும் தருகின்றன. அவர் நடிப்பு, பாட்டு, தாளம், ஒப்பனை, மேடை அமைப்பு, நடன அமைப்பு ஆகியவற்றைக் கற்றார்; அந்தக் குழு ஆண்டுக்கு ஆறு முதல் ஏழு மாதங்கள் கிராமங்களிலும் நகரங்களிலும் சுற்றுப்பயணம் செய்தது.

கட்டாக்கும் அன்னபூர்ணா அரங்கமும்

ஒரு கடினமான ஆண்டில் கூலி வேலை செய்தபின், அவர் கட்டாக்கில் ஓர் அரங்க நிறுவனத்தில் வேலை பெற்றார். ஸ்ருஜன் கூற்றுப்படி, 1946 முதல் 1952 வரை அவர் அங்குள்ள அன்னபூர்ணா அரங்கத்தில் நடனக் கலைஞராகவும் தாளக் கலைஞராகவும் நடன அமைப்பாளராகவும் பணியாற்றினார். நடனத்தில் அவரது ஆசிரியர்கள் உதய் சங்கர் குழுவைச் சேர்ந்த பங்கஜ் சரண் தாஸ், தயால் சரண் ஆகியோர்; கை முத்திரைகளையும் உடல் நெகிழ்வுப் பயிற்சிகளையும் பயன்படுத்தும் உதய் சங்கர் பயிற்சி அவரது அசைவு மொழியை விரிவாக்கியது என்று ஸ்ருஜன் கூறுகிறது. அகாடமியின் ஃபெலோஷிப் மேற்கோளும் அதே ஆசிரியர்களைக் குறிப்பிடுகிறது. மர்தலாவை அகாது மொஹரனாவிடமும், தபலாவை க்ஷேத்ரமோகன் கர், ஹரிஹர ராவ் ஆகியோரிடமும் கற்றார்.

பின்னாளில் அவரது மனைவியான லட்சுமிப்ரியா அன்னபூர்ணா ஆண்டுகளில் அவருடன் இணைந்து ஆடினார். ஒடிசியின் முதல் மேடை நிகழ்ச்சிகளில் ஒன்றை 1946இல் லட்சுமிப்ரியா நிகழ்த்தினார் என்றும், அது பங்கஜ் சரண் தாஸ் அமைத்த மகாரி பாணி நடன அமைப்பு என்றும், கேளுசரண் தாளக் கருவிகளில் துணை வாசித்தார் என்றும் இந்தியக் கலை, பண்பாடு பற்றிய இணைய கலைக்களஞ்சியமான சஹாபீடியா பதிவு செய்கிறது. மகாரிகள் என்போர் ஜெகன்னாதர் கோயில் பணிக்கு அர்ப்பணிக்கப்பட்ட பெண்கள்.

மகாரியிடமிருந்தும் கோடிபுவாவிடமிருந்தும் அவர் எடுத்துக்கொண்டது

ஸ்ருஜன் கூற்றுப்படி, அரங்கத்தை விட்டு விலகியபின், சுமார் இருபத்தெட்டு வயதில், அவர் பூரிக்குத் திரும்பி இரண்டு ஆண்டுகள் மகாரி, கோடிபுவா ஆகிய இரு மரபுகளையும் கற்றார். தன் சொந்த வார்த்தைகளில், “முதலாவதிலிருந்து பக்தியின் உணர்வையும், மற்றதிலிருந்து நுட்பத்தையும்” எடுத்துக்கொண்டார். அவரது மாணவி சுஜாதா மஹாபாத்ரா அதே வாக்கியத்தைத் தன் தளத்தில் மேற்கோள் காட்டுகிறார்.

புத்துயிர்ப்பின் ஆண் குருக்களில் பெரும்பாலோர் சிறுவயதில் கோடிபுவாக்களாகப் பயிற்சி பெற்றவர்கள் என்று சஹாபீடியா குறிப்பிடுகிறது; எனவே இந்தக் கலையின் மிகப் பிரபலமான நிலைகளான சதுர வடிவ சௌக், மூன்று வளைவு திரிபங்கி ஆகியவை அந்த மரபிலிருந்து வந்தவை. இவ்விரு நிலைகளும் ஒடிசி அசைவின் அடிப்படை என்று கலாச்சார வளங்கள், பயிற்சிக்கான மையம் என்ற கலாச்சார அமைச்சக அமைப்பு கூறுகிறது; உடலின் மேற்பகுதி இரு பக்கமும் அசையும்போது கீழ்ப்பகுதி நிலையாக இருக்கும்.

கலா விகாஸ் கேந்திராவில் பதினைந்து ஆண்டுகள்

கட்டாக்கில் உள்ள கலா விகாஸ் கேந்திராவை 1952இல் வணிகர் பாபுலால் தோஷி தொடங்கினார்; ஒடிசியின் ஆய்வுக்கும் கற்பித்தலுக்குமான முதல் மையம் இது என்று சஹாபீடியா அழைக்கிறது. கேளுசரண் 1953இல் சேர்ந்தார், ஒடிசி பாடத்தை உள்ளடக்கிய முதல் இசை, நடனக் கல்லூரி இதுவே என்று ஸ்ருஜனும் சுஜாதா மஹாபாத்ராவும் கூறுகின்றனர்; அகாடமியின் பாராட்டுரை 1956 என்று தருகிறது. அங்கே அவர் பதினைந்து ஆண்டுகள் கற்பித்தார் என்று ஸ்ருஜன், சுஜாதா மஹாபாத்ரா, ஒடிசா குறிப்பு ஆண்டிதழ் ஆகிய மூன்றும் கூறுகின்றன.

கேந்திராவில் அவர் மாணவர்களுக்குப் பயிற்சி அளித்தார்; அவர்களில் சஞ்சுக்தா பாணிக்ரஹி, மினதி மிஸ்ரா, பிரியம்வதா ஹேஜ்மாடி ஆகியோர் இருந்தனர் என்று ஸ்ருஜன் கூறுகிறது. பஞ்சபுஷ்ப, கிருஷ்ண காதா, கீத கோவிந்த, ஊர்வசி, கோனார்க், ஸ்ரீ க்ஷேத்ர உள்ளிட்ட நடன நாடகங்களை அவர் அமைத்தார்; நிலைகளின் தொகுப்பை விரிவாக்க பிரம்மேஸ்வரா, பரசுராமேஸ்வரா, கோனார்க் கோயில்களின் சிற்பங்களை ஆராய்ந்தார். இந்தக் காலத்தை அவரது முதல் பல்லவிகளுக்கும், கீத கோவிந்தத்திலிருந்து அமைத்த முதல் அஷ்டபதிகளுக்கும் உரியதாக ஸ்ருஜன் கருதுகிறது. பல்லவி என்பது ராகத்தின் சொற்றொடர்களை நடனக் கலைஞர் அசைவில் வரையும் படைப்பு. அஷ்டபதிகள் என்பவை ராதா, கிருஷ்ணர் பற்றிய ஜயதேவரின் பன்னிரண்டாம் நூற்றாண்டுக் கவிதையில் உள்ள எட்டு இணைச் செய்யுள் பாடல்கள்; பன்னிரண்டாம் நூற்றாண்டு முதல் ஒடிசா அவற்றுக்கு ஆடி வருகிறது என்று கலாச்சார வளங்கள், பயிற்சிக்கான மையம் கூறுகிறது.

1958, ஒடிசிக்கு அங்கீகாரம் கிடைத்த ஆண்டு

1958 ஏப்ரல் 8 தேதியிட்ட செய்தித்தாள் துண்டுகள் ஒடிசா குறிப்பு ஆண்டிதழில் மறுபதிப்பாகியுள்ளன. அன்றுதான் சங்கீத நாடக அகாடமி ஒடிசியைப் பரதநாட்டியம், கதகளி ஆகியவற்றுக்கு இணையான செவ்வியல் முறையாக அதிகாரபூர்வமாக அங்கீகரித்தது என்று தி ஸ்டேட்ஸ்மன் எழுதியது; ஹிந்துஸ்தான் டைம்ஸ் அதை இந்தியச் செவ்வியல் நடனத்தின் ஐந்தாவது பள்ளி என்று அழைத்தது. இது தில்லியில் நடந்த அகாடமியின் நடனக் கருத்தரங்கில் நிகழ்ந்தது. சஹாபீடியாவும் அதே காலத்தை, அதாவது 1950களின் பிற்பகுதியைத் தருகிறது; கேளுசரணும் இளம் சஞ்சுக்தா பாணிக்ரஹியும் 1958 ஜனவரியில் சென்னையில் நடந்த முந்தைய அகில இந்திய நடனக் கருத்தரங்கில் கலா விகாஸ் கேந்திராவுக்காக நிகழ்ச்சி நடத்தினர் என்றும் அது கூறுகிறது.

ஒடிசி இந்தியாவின் எட்டு செவ்வியல் நடனங்களில் ஒன்று; பலர் சேர்ந்து அதை உருவாக்கினர். அதன் இலக்கணத்தை எழுதும் முயற்சிக்குத் தலைமை தாங்கிய குருக்களில் பங்கஜ் சரண் தாஸ், தேபா பிரசாத் தாஸ், மாயாதர் ரௌத், கேளுசரண் மஹாபாத்ரா ஆகியோரை, அவர்களுடன் இருந்த அறிஞர்கள், எழுத்தாளர்களுடன் சேர்த்து, சஹாபீடியா குறிப்பிடுகிறது. அவர்களின் சங்கமான ஜயந்திகா தன் முதல் கூட்டத்தை 1958 ஜூன் 22 அன்று கட்டாக்கில் நடத்தியது; ஐந்து அல்லது ஆறு ஆண்டுகள் கூடியது. அதன் ஐந்து பகுதித் தொகுப்பான மங்களாசரண், படு, பல்லவி, அபிநயம், மோட்சம் என்பது 1960களுக்குப் பிறகு நிகழ்ச்சி வரிசையாக மிகவும் பரவலாகப் பின்பற்றப்பட்டது. ஒடிசி எவ்வாறு வடிவம் பெற வேண்டும் என்பதில் ஏற்பட்ட வேறுபாடுகளால் பங்கஜ் சரண் தாஸும் தேபா பிரசாத் தாஸும் ஒவ்வொருவரும் குழுவை விட்டு விலகினர் என்றும், ஒருவர் மகாரி மரபையும் மற்றவர் ஒடியா சொற்களஞ்சியத்தையும் பிடித்துக்கொண்டார் என்றும் சஹாபீடியா பதிவு செய்கிறது.

விருது, தந்தி, கௌரவங்கள்

அகாடமியின் தந்தி 1966இல் தன்னை வந்தடைந்தபோது, கட்டாக்கில் உள்ள தன் வீட்டின் சுவரைப் பூசுவதற்காக மூங்கில் சாரத்தில் ஏறி நின்றிருந்ததாகவும், அது ஆங்கிலத்தில் இருந்ததால் அண்டை வீட்டுக்காரர் படித்துச் சொன்னதாகவும், அந்த விருதைப் பெற்ற முதல் ஒடிசி குரு தான் என்று அப்போதுதான் அறிந்ததாகவும் ஸ்ருஜனின் வாழ்க்கை வரலாறு கூறுகிறது. ஒடிசா குறிப்பு ஆண்டிதழும் அகாடமியின் சொந்தப் பாராட்டுரையும் இந்த விருதை 1966 என்று குறிப்பிடுகின்றன.

பின்னர் கிடைத்த கௌரவங்கள், மூலங்கள் தருவது போல:

• பத்மஸ்ரீ: அகாடமியும் ஒடிசா குறிப்பு ஆண்டிதழும் 1972 என்கின்றன; ஸ்ருஜன் 1974 என்கிறது. மூல அறிவிப்பு சரிபார்க்கப்படவில்லை, எனவே இரு ஆண்டுகளும் தரப்பட்டுள்ளன.
• பத்ம பூஷண்: 1988 ஜனவரி 26 அறிவிப்பு அவரை நடனத்துக்கான (ஒடிசி) பத்ம பூஷண் விருதாளராகப் பட்டியலிடுகிறது. அகாடமியின் பாராட்டுரை 1989 என்கிறது, ஆனால் அரசிதழே இறுதியானது; ஸ்ருஜனும் 1988 என்கிறது.
• பத்ம விபூஷண்: 2000 ஜனவரி 26, பண்டிட் ஜஸ்ராஜ், பண்டிட் ஹரிபிரசாத் சௌராசியா ஆகியோருடன் அதே அறிவிப்பில்.
• சங்கீத நாடக அகாடமி ஃபெலோஷிப்: அகாடமியின் 1991 விருதுகள் வெளியீட்டிலிருந்து எடுக்கப்பட்ட பாராட்டுரை, “இந்திய நடனத்துக்கு அவர் ஆற்றிய பங்களிப்புக்காக” அவரை ஃபெலோவாகத் தேர்ந்தெடுத்ததாகக் கூறுகிறது.
• மத்தியப் பிரதேச அரசின் காளிதாஸ் சம்மான்: ஸ்ருஜன் கணக்கில் 1987, அகாடமியின் கணக்கில் 1989.

இந்தியா முழுவதும் கற்பித்தல்

1980களிலிருந்து அவர் கற்பிக்கப் பயணம் செய்தார் என்றும், தில்லியின் கந்தர்வ மஹாவித்யாலயா, மும்பையின் தேசிய நிகழ்த்துக் கலை மையம், கல்கத்தாவின் பதாதிக் நடன மையம் ஆகியவற்றில் வழக்கமான வருகை ஆசிரியரானார் என்றும் ஸ்ருஜன் கூறுகிறது. 1986இல் புவனேஸ்வரில் அமைக்கப்பட்டுப் பின்னர் அவர் பெயரில் மறுபெயரிடப்பட்ட ஒடிசி ஆய்வு மையம் அவரைத் தன் மூத்த குருவாக்கியது; ஒடிசி நுட்பத்தைக் குறிப்பெழுதும் அதன் திட்டம் அவரது வழிகாட்டுதலில் முன்னேறியது என்று ஒடிசா குறிப்பு ஆண்டிதழ் கூறுகிறது. பிரிட்டன், அமெரிக்கா, ஜப்பானில் நடந்த இந்தியத் திருவிழாக்கள் அவர் வெளிநாட்டில் நிகழ்த்தியவற்றில் குறிப்பு ஆண்டிதழ் பட்டியலிடுபவை.

அவர் நடனக் கலைஞர்களின் நீண்ட வரிசைக்குக் கற்பித்தார். அகாடமியின் பாராட்டுரை சஞ்சுக்தா பாணிக்ரஹி, சோனால் மான்சிங் ஆகியோரைக் குறிப்பிடுகிறது. சஹாபீடியா கும்கும் லால், மாதவி முத்கல், சர்மிளா பிஸ்வாஸ், தில்லி, கொல்கத்தா, மும்பை முழுவதும் உள்ள பிறரைச் சேர்க்கிறது; அவரது மாணவி பிரதிமா கௌரி 1990இல் பெங்களூர் அருகே நிருத்யகிராம் நடனக் கிராமத்தை நிறுவினார் என்றும் கூறுகிறது. அவரது மகன் ரதிகாந்த் மஹாபாத்ரா புவனேஸ்வரில் ஸ்ருஜனை நடத்துகிறார்.

இருநூறுக்கும் மேற்பட்ட தனி இசையமைப்புகளும் ஏறத்தாழ ஐம்பது நடன நாடகங்களும் அவர் கணக்கில் உள்ளன என்று ஸ்ருஜன் எண்ணுகிறது. வேறு விதமாக எண்ணும் சுஜாதா மஹாபாத்ராவின் தளம், நூறுக்கும் மேற்பட்ட நடன அமைப்புகள் என்கிறது. ஒடிசி தொகுப்பில் மிகவும் பரவலாக நிகழ்த்தப்படும் சில படைப்புகளில் அவர் வயலின் கலைஞர் புவனேஸ்வர் மிஸ்ராவுடன் இணைந்து பணியாற்றினார் என்று சஹாபீடியா சேர்க்கிறது. அவரது மர்தலா வாசிப்பு, நடனக் கலைஞருக்கு வெறும் துணையாக இல்லாமல், நிகழ்ச்சியின் முன்னணி அம்சமாக மேளத்தை ஆக்கியது என்று ஸ்ருஜன் கூறுகிறது.

அறிஞர்கள் அவரை எப்படி இடம்பெறச் செய்கிறார்கள்

கேளுசரண் மஹாபாத்ராவை குருக்களில் மிக அதிகமாகப் படைத்தவரும் பரவலாக அறியப்பட்டவருமாக இருக்கலாம் என்று சஹாபீடியா அழைக்கிறது. அவரது பாணி பெரும்பாலும் ஒட்டுமொத்த ஒடிசி நடனத்துடன் சமமாகக் கருதப்படுகிறது என்று கூறும் அறிஞர் ரத்னா ராயை அது மேற்கோள் காட்டுகிறது. தேபா பிரசாத் தாஸ், மாயாதர் ரௌத், சுரேந்திரநாத் ஜேனா உள்ளிட்டோர் வளர்த்த தனித்தனி பாணிகளையும் சஹாபீடியா விவரிக்கிறது.

நூற்றாண்டு

2026 ஜனவரி 8 அன்று ஒடிசா முதலமைச்சர், புவனேஸ்வரில் உள்ள குரு கேளுசரண் மஹாபாத்ரா ஒடிசி ஆய்வு மையத்தில் கேளுசரண் கீர்த்தி சதகம் என்ற மூன்று நாள் கலை, புகைப்படக் கண்காட்சியைத் தொடங்கி வைத்தார் என்று OMMCOM News, PTI தெரிவிக்கின்றன. அது 8 முதல் 10 ஜனவரி வரை ஆய்வு மையத்திலும் ரவீந்திர மண்டபத்திலும் நடந்தது; அவரது வாழ்க்கை பற்றிய ஒரு குறும்படம் வெளியிடப்பட்டது. பிரியம்வதா ஹேஜ்மாடி, கும்கும் மொஹந்தி, மாதவி முத்கல் ஆகியோர் ரதிகாந்த் மஹாபாத்ராவுடன் பங்கேற்றனர்.

ஸ்ருஜனின் 32ஆவது குரு கேளுசரண் மஹாபாத்ரா விருது விழா, நூற்றாண்டு ஆண்டுப் பதிப்பாக, 2026 செப்டம்பர் 5 முதல் 9 வரை புவனேஸ்வர் ரவீந்திர மண்டபத்தில் நடந்தது. நிறைவு நாள் இரவு பற்றிய Sambad English செய்தியின்படி, 2026ஆம் ஆண்டுக்கான குரு கேளுசரண் மஹாபாத்ரா விருது, பாராட்டுரையுடன் ரூ 1,00,000, நடனத்துக்காக ஷரோன் லோவனுக்கும், இசைக்காக கேஷப் சந்திர ரௌத்துக்கும், நாடகத்துக்காக தீரேந்திரநாத் மல்லிக்குக்கும், திரைப்படத்துக்காக மஹாஸ்வேதா ராய்க்கும் வழங்கப்பட்டது.