வரைபடம்: tuput
தமிழ்
சித்தப்ரசாத் 1943 நவம்பரில் மிட்னாபூரைச் சுற்றிவந்து 22 ஓவியங்களையும் செய்திக் குறிப்புகளையும் Hungry Bengal என்ற பெயரில் வெளியிட்டார். ஒன்றைத் தவிர மற்ற எல்லாப் படிகளும் பறிக்கப்பட்டு எரிக்கப்பட்டன என்று ஆதாரங்கள் கூறுகின்றன. ஜைனுல் ஆபெதினின் ஓவியங்கள், சுனில் ஜனாவின் புகைப்படங்கள், நபன்னா நாடகம், சத்யஜித் ராயின் அசனி சங்கேத் ஆகியவை 1943ஆம் ஆண்டுப் பஞ்சத்தைப் பதிவில் வைத்திருந்தன.
1943 நவம்பரில் கம்யூனிஸ்ட் கட்சிக் கலைஞரான சித்தப்ரசாத் பட்டாசார்யா மிட்னாபூர் மாவட்டத்தின் கிராமங்களைச் சுற்றிவந்து, தான் கண்டதை வரைந்தார். அவரது இருபத்தி இரண்டு ஓவியங்களும் செய்திக் குறிப்புகளும் பம்பாயில் Hungry Bengal: A Tour Through Midnapur District in November 1943 என்ற சிறு நூலாக அச்சிடப்பட்டன. 2011இல் அதன் நகல் பதிப்பை வெளியிட்ட டெல்லி ஆர்ட் கேலரி, அனைத்துப் படிகளும் வெளியான உடனேயே பிரிட்டிஷாரால் பறிக்கப்பட்டு எரிக்கப்பட்டன என்றும், அச்சகத்தில் இருந்த எல்லாப் பொருட்களும் அழிக்கப்பட்டன என்றும் கூறுகிறது. ஒரே ஒரு படி தப்பியது.
Hungry Bengal பஞ்சம் நடந்துகொண்டிருந்தபோது அல்லது அதற்குச் சற்றுப் பின் உருவான பல படைப்புகளில் ஒன்று. ஜைனுல் ஆபெதின் கல்கத்தாவின் நடைபாதைகளில் பட்டினி கிடந்தவர்களை வரைந்தார், சுனில் ஜனா அவர்களைப் புகைப்படம் எடுத்தார், நபன்னா நாடகம் 1944 அக்டோபரில் கல்கத்தாவில் அரங்கேறியது, பிபூதிபூஷண் பந்தோபாத்யாய் ஒரு நாவலை எழுதினார்; அதை சத்யஜித் ராய் 1973இல் திரைப்படமாக்கினார். இறப்பு எண்ணிக்கை மதிப்பீடுகள் வேறுபடுகின்றன; அதிகாரபூர்வ ஆவணங்கள் பற்றிய எங்கள் கட்டுரை அவற்றை வரிசைப்படுத்துகிறது. இந்தக் கட்டுரை கலைஞர்களையும் அவர்களின் படைப்புகள் வைக்கப்பட்டுள்ள இடங்களையும் பின்தொடர்கிறது.
கம்யூனிஸ்ட் கட்சிக்காகச் சாலையில் இரு மனிதர்கள்
சித்தப்ரசாத் 1915இல் பிறந்தவர், முறையான கலைப் பயிற்சி பெற்றவர் அல்ல. கட்சியின் பொதுச் செயலாளர் பி. சி. ஜோஷி அவரது படைப்பைக் கண்டுபிடித்தார் என்றும், அவர் 1940இல் இந்திய கம்யூனிஸ்ட் கட்சியில் சேர்ந்தார் என்றும் பிரின்செப்ஸ் ஆய்வுக் குறிப்பு கூறுகிறது. 1943இல் கட்சி அவரை மிட்னாபூருக்கு அனுப்பியது; அவரது ஓவியங்களும் செய்திக் குறிப்புகளும் கட்சியின் வார இதழான People’s War இல் வெளிவந்தன.
சுனில் ஜனா, 1918 ஏப்ரல் 17 அன்று அசாமின் திப்ருகரில் பிறந்தவர்; ஜோஷி அவரைப் படிப்பை விட்டுவிட்டு சித்தப்ரசாத்துடன் பயணம் செய்யும்படி வற்புறுத்தியபோது கல்கத்தாவில் மாணவராக இருந்தார். அவரது புகைப்படங்கள் ஜோஷியின் ஒரு கட்டுரைக்கு விளக்கமாக People’s War இல் வெளிவந்தன; பின்னர் நிதி திரட்ட அஞ்சல் அட்டைகளாக விற்கப்பட்டன என்று documenta 14 க்கான நடாஷா ஜின்வாலாவின் கட்டுரை கூறுகிறது. பிரிட்டிஷ் அதிகாரிகளால் தணிக்கை செய்யப்பட்ட பெரும்பான்மை இதழ்கள் அரிதாகவே செய்தியாக்கியதை அவை காட்டின என்று ஜனாவின் நியூயார்க் டைம்ஸ் இரங்கல் குறிப்பு கூறுகிறது. 1998இல் மன்ஹாட்டனில் நடந்த ஒரு கண்காட்சியை மதிப்பாய்வு செய்த விமர்சகர் விக்கி கோல்ட்பர்க், “உணவுக்காகக் காத்திருக்கும் மெலிந்த மக்களின் வரிசைகள், எலும்புக்கூடுகளின் கூட்டங்கள், மனித எலும்புகளைக் கடிக்கும் பசித்த நாய்கள்” என்று விவரித்தார்.
Hungry Bengal இல் என்ன இருந்தது
தான் வரைந்த மக்களின் பெயர்களையும், அவர்கள் என்ன சாப்பிட்டனர், எதனால் இறக்கிறார்கள், அவர்களின் குடும்பத்தில் எத்தனை பேர் பிழைத்தனர் என்பதையும் சித்தப்ரசாத் எழுதி வைத்தார் என்று டெல்லி ஆர்ட் கேலரியின் குறிப்பு கூறுகிறது. தெருநாய்கள் தின்றுகொண்டிருந்த இறந்தவர்களுக்கும் அவர் பெயர் கொடுத்தார் என்றும் அது சேர்க்கிறது. அந்த நூலின் தொடக்கத்தை ஜின்வாலா மேற்கோள் காட்டுகிறார்: மிட்னாபூருக்குச் செல்லும் வழியில், ஆம்ஹெர்ஸ்ட் தெருவுக்கும் சீல்தா நிலையத்துக்கும் இடையே ஒரு காலையில் தான் எண்ணிய ஐந்து சடலங்களை அவர் நினைத்துக்கொண்டார். அவர் மேற்கோள் காட்டும் முகப்பு வாசகம் இது: “நேற்று நம் சுதந்திரத்துக்காகப் போராடிய உடல்கள், இன்று நாய்களாலும் கழுகுகளாலும் அப்படியே தின்னப்படுகின்றன.” உணவு நெருக்கடி பற்றிய பொதுக் கூட்டங்களுக்கு அரசு விதித்த தடையையும், கட்சியின் சுவரொட்டிகளையும் துண்டுப் பிரசுரங்களையும் காவல்துறை கிழித்ததையும் அந்த நூல் பதிவு செய்கிறது என்றும் அவர் எழுதுகிறார்.
2011இல் கேலரி வெளியிட்ட பகுதியில், சித்தப்ரசாத்தும் அவரது இரு தோழர்களான தாராபதாவும் ஸ்ரீபதியும், அந்தி வேளையில் ஒரு சோளக் காட்டில் அமர்ந்திருந்த ஏறத்தாழ ஆறு வயதுச் சிறுவனைக் காண்கின்றனர். அவனது தந்தை காய்ச்சலால் இறந்தார், தாய் காலராவால் இறந்தாள், பத்து வயதுச் சகோதரன் வேலைக்காரனாக இருந்த வீட்டாரும் அவனை விரட்டிவிட்டனர். சித்தப்ரசாத் அவனை “எலும்புகளால் ஆன ஒரு சிறு கருப்புப் பொம்மை” என்கிறார். குழுவில் ஒருவர், தன் கிராமத்தில் அனாதை இல்லம் திறந்த ஒரு காங்கிரஸ்காரரை நினைவுகூர்ந்தார்; சிறுவன் அங்கே செல்ல ஒப்புக்கொண்டான். அவன் பெயர் ஆனந்தா.
பறிக்கப்பட்டு, எரிக்கப்பட்டு, காக்கப்பட்டது
கேலரியின் நியூயார்க் முன்னோக்குக் கண்காட்சி பற்றிய 2018 ஹைப்பரலர்ஜிக் செய்தி, 5,000 படிகள் அச்சிடப்பட்டதாகவும், ஒன்றைத் தவிர அனைத்தும் பிரிட்டிஷ் அரசால் பறிக்கப்பட்டு அழிக்கப்பட்டதாகவும் கூறுகிறது. பிரின்செப்ஸ் குறிப்பும் டெல்லி ஆர்ட் கேலரியும் பறிப்பிலும் எரிப்பிலும் உடன்படுகின்றன; பிரிட்டிஷ் அரசு அந்த நூலைத் தணிக்கை செய்து பொது விநியோகத்திலிருந்து பறித்தது என்று ஜின்வாலா கூறுகிறார். இந்தக் கட்டுரைக்காகத் திறந்து பார்த்த ஆதாரங்களில் எதுவும் அந்த உத்தரவு, அதிகாரி அல்லது காவல்துறை செயல்பட்ட விதியின் பெயரைக் குறிப்பிடவில்லை.
வெளியீட்டாளர், ஆண்டு ஆகியவற்றிலும் ஆதாரங்கள் வேறுபடுகின்றன. பம்பாயில் உள்ள மக்கள் பதிப்பகம் 1943இல் அதை வெளியிட்டது என்று கேலரி கூறுகிறது. சுந்தராசனின் அடிக்குறிப்புகள் 1944ஆம் ஆண்டுப் பம்பாய்ப் பதிப்பைக் குறிப்பிடுகின்றன. ஜின்வாலாவின் கட்டுரையில் உள்ள ஒரு விளக்கப்படக் குறிப்பு அதை 1945இல் பம்பாயில் சொந்தமாக வெளியிடப்பட்டது என்கிறது.
எஞ்சிய படி பற்றிய விவரங்களில் செய்திகள் வேறுபடுகின்றன. அது சித்தப்ரசாத்திடமே இருந்தது, அவரது குடும்பம் கொல்கத்தாவில் ஒரு வங்கிப் பெட்டகத்தில் அதைப் பாதுகாத்தது என்று கேலரி கூறுகிறது. அச்சடித்த சில நாட்களில் பம்பாயிலிருந்து தங்கள் தாய்க்கு ஒரு பொதி வந்தது என்று அவரது சகோதரி கௌரி சட்டர்ஜி நினைவுகூர்ந்து எழுதினார்: “என் தாய்க்கு அனுப்பிய அந்த ஒரே படிதான் அந்தக் காலத்தின் பயங்கரமான அச்சத்துக்கு எஞ்சிய ஒரே சான்றாக இருக்கக்கூடும்.” 1943க்குப் பின் அச்சில் அதன் முதல் தோற்றமாக, 60 பக்க நகல் பதிப்பை 2011இல் கேலரி வெளியிட்டது என்று கேலரி கூறுகிறது.
கல்கத்தா நடைபாதைகளிலிருந்து ஜைனுல் ஆபெதினின் ஓவியங்கள்
ஜைனுல் ஆபெதின் (1914 முதல் 1976 வரை) கல்கத்தா அரசுக் கலைப் பள்ளியின் இளைய ஆசிரியராக இருந்தார். தன் தினசரிப் பாதையில் அவர் கண்ட ஆதரவற்றவர்கள், குப்பைத் தொட்டிகளில் மிச்சம் தேடி நாய்களோடும் காகங்களோடும் போட்டியிட்டவர்கள் உட்பட, அவரை நீர்வண்ணத்திலிருந்து வெற்று மை பாணிக்குத் தள்ளினர் என்று சஞ்சுக்தா சுந்தராசனின் Third Text ஆய்வு கூறுகிறது. அவர் அவசரமாக மலிவான பழுப்புக் காகிதத்தில் வரைந்தார்; ஓவியங்கள் நூற்றுக்கணக்கில் இருந்தன. கரியை எரித்துத் தன் மையைத் தானே செய்து, அதை மலிவான பொதிக் காகிதத்தில் பயன்படுத்தினார் என்று பிரிட்டிஷ் அருங்காட்சியகக் காப்பாளர்கள் எழுதுகின்றனர்; எனவே அவரது பொருட்கள் பற்றிய செய்திகள் வேறுபடுகின்றன.
அவரது ஓவியங்கள் பல வடிவங்களில் மக்களை அடைந்தன. 1945 ஜனவரி 21 இதழ் உட்பட, சித்தப்ரசாத்தின் ஓவியங்களுக்கு அருகே அவை People’s War இல் வெளிவந்தன. பஞ்சத்தால் தாக்கப்பட்ட வங்கம் பற்றிய 1944 மே மாத விவரிப்பான எலா சென்னின் Darkening Days ஏறத்தாழ ஒரு டஜன் ஓவியங்களைக் கொண்டிருந்தது, பெரும்பாலும் இரட்டைப் பக்கங்களில் என்று ஆண்ட்ரூ வைட்ஹெட் எண்ணுகிறார். அதன் வெளியீட்டாளராகக் கல்கத்தாவின் சுசில் குப்தாவை சுந்தராசன் குறிப்பிடுகிறார். 2012இல் வாங்கிய 1943ஆம் ஆண்டு ஓவியத்துக்கான பிரிட்டிஷ் அருங்காட்சியகப் பட்டியல் பதிவு, அந்த நூலை பிரிட்டிஷ் அதிகாரிகள் தடை செய்தனர் என்று கூறுகிறது. போர்க்கால மனஉறுதியில் அதன் தாக்கமே காரணம் என்று வைட்ஹெட் ஊகிக்கிறார்; அவர் எந்த உத்தரவையும் மேற்கோள் காட்டவில்லை. பஞ்சக் கலை பற்றிய 1944ஆம் ஆண்டு ஆல்பமான Bengal Painters’ Testimony க்கு சரோஜினி நாயுடு முன்னுரை எழுதினார்; பஞ்சத்தைச் சித்தரிப்பது வங்கத்தின் பசியால் வாடிய மக்களுக்குச் செலுத்தும் அஞ்சலி என்று அவர் எழுதினார்.
1947க்குப் பிறகு ஆபெதின் தன் கல்கத்தாப் பதவியை விட்டுக் கிழக்கு வங்கத்துக்குச் சென்று, டாக்காவில் புதிய கலை நிறுவனத்தின் முதல்வரானார். அவரது பஞ்சப் படைப்புகள் 1948இல் லண்டனில் ராயல் அகாடமியின் Exhibition of Art Chiefly from the Dominions of India and Pakistan இல் காட்டப்பட்டன; அதன் பட்டியல் அவரது Famine Sketch ஐக் குறிப்பிடுகிறது. 1951 டிசம்பரில் இம்பீரியல் நிறுவனத்திலும் 1952 ஜனவரியில் பெர்க்லி காலரீஸிலும் நடந்த அவரது தனிக் கண்காட்சிகளிலும் அவை மீண்டும் காட்டப்பட்டன. “ஒரு கொடிய பஞ்சத்தின் எல்லாத் துயரத்தையும் வேதனையையும்” அவற்றில் விமர்சகர் எரிக் நியூட்டன் கண்டார் என்று சுந்தராசன் குறிப்பிடுகிறார். அவரது மனைவி ஜஹானாரா ஆபெதினுடன் நடந்த உரையாடலை மேற்கோள் காட்டும் சுந்தராசன், அவற்றை விற்க அவர் மறுத்தார் என்றும், 1971இல் கைதுக்குப் பயந்து தப்பியபோதும் அவற்றைத் தன்னுடன் வைத்திருந்ததாக அறியப்படுகிறது என்றும் கூறுகிறார். 1970இல் அவர் Nabanna என்ற தலைப்பில் 65 அடி நீள ஓவியச் சுருளை வரைந்தார்; அதை டாக்காவின் வங்காளதேசத் தேசிய அருங்காட்சியகம் வைத்திருக்கிறது. அந்தத் தலைப்பை நாடகத்தின் எதிரொலியாகச் சுந்தராசன் வாசிக்கிறார். கல்கத்தாவிலிருந்து டாக்காவுக்கு அவரை அனுப்பிய பிரிவினை, ராட்கிளிஃப் கோடு பற்றிய எங்கள் கட்டுரையின் பொருள்.
சோம்நாத் ஹோரும் இளைய கலைஞர்களும்
சோம்நாத் ஹோர் 1921இல் சிட்டகாங்கின் பராமா கிராமத்தில் பிறந்தார் என்று விக்டோரியா அண்ட் ஆல்பர்ட் அருங்காட்சியகம் கூறுகிறது. சித்தப்ரசாத் “என்னை நடைமுறையில் கையைப் பிடித்து அழைத்துச் சென்றார்” என்றும், சிட்டகாங்கின் தெருக்களிலும் மருத்துவமனைகளிலும் பசியால் வாடியவர்களையும் இறக்கும் நிலையில் இருந்தவர்களையும் வரையக் கற்றுத் தந்தார் என்றும் அவர் நினைவுகூர்ந்தார். அவரது முதல் வெளியான காட்சி அறிக்கைகள் 1944 ஜூலை 5 அன்று கட்சி இதழான Janayuddha இல் வந்த மூன்று ஓவியங்கள் என்று பிரின்செப்ஸ் குறிப்பு கூறுகிறது. 1946 குளிர்காலத்தில் வடக்கு வங்கத்தின் தேபாகா குத்தகை விவசாயிகள் போராட்டத்துக்குக் கட்சி அவரைக் காட்சிச் செய்தியாளராக்கியது; அதன் நாட்குறிப்பு Hungry Bengal ஐ மாதிரியாகக் கொண்டது என்று V&A பதிவு செய்கிறது.
1971 முதல் வார்ப்பிடப்பட்ட காகிதக் கூழில் அவர் Wounds தொடரை உருவாக்கினார். அந்தத் தொடர் பொதுவாக அரசியல் கொந்தளிப்பையும் துன்பத்தையும் பேசுகிறது என்று V&A கூறுகிறது; அதன் தழும்புபட்ட மேற்பரப்புகள் பிற இழப்புகளுடன் பஞ்சத்தின் நினைவையும் சுமக்கின்றன என்று ஜின்வாலா வாசிக்கிறார்.
மேடையில் நபன்னா
1915 ஜூலை 17 அன்று ஃபரீத்பூரில் பிறந்த பிஜோன் பட்டாசார்யா, புதிய அறுவடைத் திருவிழாவைக் குறிக்கும் வங்காளச் சொல்லான நபன்னா ஐ எழுதினார். கல்கத்தாத் தெருக்களில் மக்கள் இறப்பதைக் கண்டது சம்பு மித்ராவையும் பட்டாசார்யாவையும் அதை மேடையேற்றத் தூண்டியது என்றும், அவர்கள் 1944 அக்டோபர் 24 அன்று ஸ்ரீரங்கம் திரையரங்கில் பரண் வேடத்தில் மித்ராவுடன் அதைச் செய்தனர் என்றும் சம்பு மித்ராவின் இரங்கல் குறிப்பான லிபரேஷன் கட்டுரை கூறுகிறது. திவ்யகுசும் ராயின் INFLIBNET அத்தியாயம் அந்த மேடையேற்றத்தை இந்திய மக்கள் நாடகச் சங்கத்துக்கும், இயக்கத்தை மித்ராவுக்கும் அளிக்கிறது; முதிய விவசாயி பிரதான் சமாத்தார் வேடத்தில் பட்டாசார்யா நடித்தார் என்றும் கூறுகிறது; எனவே பணிகள் எப்படிப் பகிரப்பட்டன என்பதில் செய்திகள் வேறுபடுகின்றன.
2025ஆம் ஆண்டுப் பதிப்புக்கான ரூபாவின் பட்டியல் பக்கம் கதைச் சுருக்கத்தைத் தருகிறது. அமீன்பூர் கிராமத்தில் ஒரு விவசாயக் குடும்பம் ஒரு கடல் அலையால் தன் பயிர்களையும் வீட்டையும் இழந்து, உதவிக்காக நடந்து கல்கத்தா செல்கிறது; அங்கே நடுத்தர வர்க்கம் அக்கறையின்றியும் தயாரில்லாமலும் இருக்கிறது. குடும்பம் கிராமத்துக்குத் திரும்பி, சேர்ந்து உழைக்கும் புதிய வழியை முயல்கிறது; கடைசி அங்கத்தில் நாடகத்துக்குப் பெயர் தந்த அறுவடைத் திருவிழாவை அவர்கள் கொண்டாடுகிறார்கள் என்று INFLIBNET அத்தியாயம் கூறுகிறது. சங்கம் தன் “வங்கத்தின் குரல்” விழாவில் நாடகத்தை இந்தியா முழுவதும் கொண்டுசென்று, “கிராமப்புற வங்கத்தின் பஞ்ச நிவாரணத்துக்கு லட்சக்கணக்கில்” திரட்டியது என்று அத்தியாயம் தெரிவிக்கிறது; தொகையைத் தரவில்லை. 1944ஆம் ஆண்டு அரங்கேற்றத்தில் சித்தப்ரசாத்தின் உடை வடிவமைப்புகள் பயன்படுத்தப்பட்டன என்று பிரின்செப்ஸ் குறிப்பு சேர்க்கிறது; கே. ஏ. அப்பாஸின் 1946ஆம் ஆண்டுத் திரைப்படமான Dharti Ke Lal க்கு அந்த நாடகம் உந்துதல் தந்தது என்றும், அதன் திரைக்கதையைப் பட்டாசார்யா அப்பாஸுடன் இணைந்து எழுதினார் என்றும் அத்தியாயம் கூறுகிறது.
ஒரு இதழில் நாவல், 1973இல் ஒரு திரைப்படம்
பிபூதிபூஷண் பந்தோபாத்யாயின் Ashani Sanket வங்காள இதழான Matribhumi இல் 1944 ஜனவரி முதல் தொடராக வெளிவந்தது. அந்த இதழ் 1946 ஜனவரியில் நின்றுவிட்டது, அவர் நாவலை மீண்டும் தொடவே இல்லை, அது 1959இல் நூலாக வெளிவந்தது என்று குப்தா Journal of War and Culture Studies இல் எழுதுகிறார். போரை, கிராமவாசிகளின் உடல்களை உண்ணும் வேட்டையாடும் மிருகமாகக் கற்பனை செய்வதாக குப்தா அதை வாசிக்கிறார்.
1973ஆம் ஆண்டு ராயின் திரைப்படம், 101 நிமிடங்கள், வண்ணத்தில், 1943 முதல் 1944 வரை ஒரு வங்காளக் கிராமத்தில் நடப்பது; கங்காசரணாக சௌமித்ர சட்டர்ஜியும் அனங்காவாக பபிதாவும் நடித்தனர். நல்ல நெல் விளைச்சல் இருந்தும் கிராமவாசிகள் இறக்கின்றனர் என்று சத்யஜித் ராய் அறக்கட்டளையின் குறிப்பு கூறுகிறது. படம் ஒரு திரை அறிவிப்புடன் முடிகிறது: “1943ஆம் ஆண்டு மனிதர் உருவாக்கிய பஞ்சம் என்று பின்னர் அறியப்பட்ட நிகழ்வில் வங்கத்தில் ஐம்பது லட்சத்துக்கும் மேற்பட்டோர் பட்டினியாலும் தொற்றுநோய்களாலும் இறந்தனர்.” அந்த எண்ணிக்கை படத்தின் சொந்த எண்ணிக்கை; மற்ற மதிப்பீடுகள் குறைவு. 1973ஆம் ஆண்டு தங்கக் கரடி விருதை சத்யஜித் ராயின் Ashani Sanket என்று பெர்லினாலே ஆவணக் காப்பகம் பட்டியலிடுகிறது; 1973இல் புது டெல்லியில் சிறந்த பிராந்தியத் திரைப்பட விருதையும், 1974இல் சிகாகோவில் தங்க ஹியூகோ விருதையும் அறக்கட்டளை சேர்க்கிறது. ராயின் முந்தைய கௌரவங்கள் ராய் பற்றிய எங்கள் சுயவிவரத்தில் உள்ளன. ஒரு படக்குழு பஞ்சத்தைப் படம்பிடிக்க ஓர் இடத்தைத் தேடுவதைப் பற்றிய மிருணாள் சென்னின் 1980ஆம் ஆண்டுத் திரைப்படமான Akaler Sandhane (பஞ்சத்தைத் தேடி) ஐயும் சுந்தராசன் விவரிக்கிறார்.
படைப்புகள் எங்கே வைக்கப்பட்டு எங்கே காட்டப்படுகின்றன
இந்தியத் தேசியத் திரைப்படக் காப்பகம் Ashani Sanket இன் இரண்டு 35 மிமீ வெளியீட்டு அச்சுகளை வைத்திருக்கிறது, இரண்டும் மீட்டுருவாக்கத்துக்கு உகந்தவை அல்ல, கேமரா நெகடிவ் சிறிது காலமாகக் கிடைக்கவில்லை என்று ஃப்ரீ பிரஸ் ஜர்னல் 2023 டிசம்பரில் தெரிவித்தது. மேற்கு வங்கத் தகவல், கலாச்சாரத் துறை வைத்திருந்த ஒரு நல்ல அச்சு 4K தரத்தில் ஸ்கேன் செய்யப்பட்டது; 2023 டிசம்பர் 30 அன்று புனேயில் காப்பகம் இலவசத் திரையிடலை நடத்தியது.
டெல்லி ஆர்ட் கேலரி தன் சித்தப்ரசாத் முன்னோக்குக் கண்காட்சியை 2011 ஜூலை 11 அன்று புது டெல்லியிலும் 2011 ஆகஸ்ட் 30 அன்று கொல்கத்தாவிலும் தொடங்கியது; 2018இல் எஞ்சிய Hungry Bengal ஐ நியூயார்க்கில், இந்தியாவுக்கு வெளியே அவரது முதல் முன்னோக்குக் கண்காட்சி என்று ஹைப்பரலர்ஜிக் அழைத்த நிகழ்வில் காட்டியது. அவரது படைப்புகளின் மிகப்பெரிய பொது சேகரிப்பு பிராகாவின் தேசிய அருங்காட்சியகத்தில் உள்ளது என்று பிரின்செப்ஸ் கூறுகிறது. 2017இல் காசெலில் நடந்த documenta 14 இல் நோயே காலெரி (Neue Galerie), 1944ஆம் ஆண்டைச் சேர்ந்த பதினொரு சித்தப்ரசாத் காகிதப் படைப்புகளைக் காட்டியது; எட்டு புது டெல்லியின் கிரண் நாடார் கலை அருங்காட்சியகத்திலிருந்து இரவல், மூன்று ஆஷிஷ் ஆனந்தின் சேகரிப்பிலிருந்து; அத்துடன் அர்ஜுன் ஜனாவின் சேகரிப்பிலிருந்து மூன்று ஜனா அச்சுகள்.
ஆபெதினின் பஞ்ச ஓவியங்களையும் Nabanna சுருளையும் டாக்காவின் வங்காளதேசத் தேசிய அருங்காட்சியகத்தில் சுந்தராசனின் விளக்கப்படக் குறிப்புகள் வைக்கின்றன. ஆலிவர் ஃபோர்ஜ் அண்ட் பிரெண்டன் லிஞ்ச் லிமிடெட்டிடமிருந்து நவீன அருங்காட்சியக நிதியால் 2012இல் வாங்கப்பட்ட பிரிட்டிஷ் அருங்காட்சியகத்தின் 1943ஆம் ஆண்டு ஓவியம் காட்சியில் இல்லை. V&A இன் 1977ஆம் ஆண்டு Wounds அச்சு IS.10-1990 எனப் பட்டியலிடப்பட்டுள்ளது.
ஆதாரங்களும் மேலும் வாசிக்கவும்
- Business Standard, 'The gods were deserting their poor votaries' (9 July 2011), excerpt and note from Delhi Art Gallery on Hungry Bengal
- Hyperallergic, 'The Artist Who Sketched a Famine in India' (30 April 2018)
- Prinseps, The Art and Activism of Chittaprosad
- documenta 14: Chittaprosad (works and collections shown at the Neue Galerie, Kassel)
- documenta 14: Sunil Janah (prints shown at the Neue Galerie, Kassel)
- Natasha Ginwala, So Many Hungers, South Magazine Issue #8, documenta 14
- Business Standard, 'The image maker' (14 July 2012), obituary of Sunil Janah first published in The New York Times
- Sanjukta Sunderason, 'Shadow-Lines: Zainul Abedin and the Afterlives of the Bengal Famine of 1943', Third Text 31 (2017), University of Amsterdam repository copy
- British Museum, drawing attributed to Zoinul Abedin, 1943 (museum number 2012,3027.1)
- Andrew Whitehead, Darkening Days: Zainul Abedin, Ela Sen and the Bengal famine
- Victoria and Albert Museum, Somnath Hore, Wounds series print (IS.10-1990)
- Prinseps, Somnath Hore: the artivist
- Liberation (CPI-ML), 'The Death of a Legend' (August 1997), on Sombhu Mitra and the staging of Nabanna
- Dibyakusum Ray, 'Bijon Bhattacharya: Nabanna', in Comparative Indian Drama, INFLIBNET e-PG Pathshala
- D. Gupta, 'Bodies in Hunger: Literary Representations of the Indian Home-Front During World War II', Journal of War and Culture Studies 13 (2020), accepted version
- Satyajit Ray Foundation: Ashani Sanket (Distant Thunder)
- Berlinale archive: Awards 1973
- Free Press Journal, 'Satyajit Ray's Ashani Sanket to be screened for free at NFDC-NFAI' (29 December 2023)
இந்தக் கட்டுரை AI கருவிகளின் உதவியுடன் ஆராயப்பட்டு எழுதப்பட்டு, துல்லியத்திற்காகத் திருத்தப்பட்டது. இது பொதுத் தகவலுக்கும் விவாதத்திற்கும் மட்டுமே, தொழில்முறை ஆலோசனை அல்ல. எங்கள் ஆசிரியர் தரநிலைகள் மற்றும் பொறுப்புத் துறப்பு ஐப் பார்க்கவும். பிழை கண்டீர்களா? எங்களிடம் சொல்லுங்கள்.
பிடித்ததா? அடுத்ததைப் பெறுங்கள்.
ஒரு நேரத்தில் ஒரு நல்ல கட்டுரை, நேரடியாக உங்கள் இன்பாக்ஸுக்கு. ஸ்பேம் இல்லை, எப்போது வேண்டுமானாலும் நிறுத்தலாம்.