కాంచీపురం కైలాసనాథర్ ఆలయాన్ని పల్లవ రాజు రాజసింహుడు సుమారు క్రీ.శ. 700లో కట్టించాడు, గర్భగుడి చుట్టూ గ్రానైట్‌పై చెక్కిన పన్నెండు సంస్కృత శ్లోకాలు ఆయననే నిర్మాతగా పేర్కొంటాయి

తమిళనాడులోని కాంచీపురం కైలాసనాథర్ ఆలయాన్ని పల్లవ రాజు రాజసింహుడు సుమారు క్రీ.శ. 700లో కట్టించాడు, ఆ మాట ఆలయమే చెబుతోంది. ప్రధాన గర్భగుడి వెలుపల చుట్టూ గ్రానైట్ పలకలపై చెక్కిన పన్నెండు శ్లోకాల సంస్కృత శాసనం ఉంది. రాజసింహుడిని శివాలయ నిర్మాతగా అది పేర్కొంటుంది, ఆయన ఆ ఆలయానికి తన పేరుమీదనే రాజసింహ-పల్లవేశ్వరం అని పేరు పెట్టాడు.

సౌత్ ఇండియన్ ఇన్‌స్క్రిప్షన్స్ మొదటి సంపుటిలో ఉన్న వివరణ ఇది; అందులో జర్మన్ పండితుడు హుల్ట్జ్ ఈ రాళ్లను సంపాదకత్వం వహించి ప్రచురించాడు. గ్రానైట్ శాసనం అద్భుతంగా చెక్కుచెదరకుండా ఉందని ఆయన నమోదు చేశాడు. మొదటి శ్లోకం, రెండో శ్లోకం ఆరంభం నేల కింద, తరువాతి కాలంలో కట్టిన ఒక మండపం గోడ కింద ఉన్నాయి, అందుకే ఆయన సహాయకుడు కొంతకాలం కొన్ని పలకలను పైకెత్తించి మొదటి శ్లోకంలో చాలా భాగాన్ని నకలు చేశాడు.

గ్రానైట్‌పై నిర్మాత పేరు

శ్లోకాలు గంగా నదికి ఆశీస్సుతో మొదలవుతాయి. తరువాత పల్లవ వంశానికి వంశావళి ఇస్తాయి: బ్రహ్మతో మొదలై అంగిరస మహర్షి, బృహస్పతి, సంయు, భరద్వాజుడు, ద్రోణుడు, ద్రోణుని కుమారుడు అశ్వత్థామ మీదుగా వంశ స్థాపకుడైన పల్లవుని వరకు సాగుతుంది. తరువాతి అడుగును హుల్ట్జ్ అనువాదం ఇలా చెబుతుంది: పరమేశ్వరుడైన ఉగ్రదండుని జననం, ఆయన “రణరసికుని నగరాన్ని నాశనం చేసినవాడు.” ఆయన కుమారుడు రాజసింహుడు; అత్యంతకామ, శ్రీభర, రణజయ అనేవి ఆయన బిరుదులు.

ప్రధాన ఆలయం ముందు నిలిచి ఇప్పుడు నారదేశ్వరం అని పిలిచే చిన్న ఆలయం చుట్టూ నాలుగు శ్లోకాల రెండో శాసనం ఉంది. రాజసింహుని కుమారుడు, లోకాదిత్యుని మనవడు అయిన మహేంద్రుడు తండ్రి ఆలయం పక్కనే తన పేరు మీద ఒక శివాలయాన్ని కట్టించాడని అది చెబుతుంది. లోకాదిత్యుడు, ఉగ్రదండుడు ఒకే వ్యక్తి అని హుల్ట్జ్ భావించాడు; ఆ కట్టడంపై మహేంద్రవర్మేశ్వరం అనే పేరు మూడుసార్లు చెక్కి ఉందని కూడా ఆయన గమనించాడు.

ముందు ప్రవేశ ద్వారానికి కుడివైపు ఉన్న గూళ్లలో అదే తొలి లిపిలోని ఇతర శాసనాలు ఉన్నాయి. ఇప్పుడు ఇటుక గోడలతో కలిపి ఉన్న ఈ గూళ్లను మొదట వేర్వేరు చిన్న ఆలయాలుగా ఉద్దేశించారని హుల్ట్జ్ గమనించాడు. వాటిలో మూడోది, నరసింహవిష్ణువు లేదా కళకళుడు అనే రాజు భార్య రంగపతాక అక్కడ ఒక శివాలయాన్ని స్థాపించిందని నమోదు చేస్తుంది. తమిళనాడు టెంపుల్స్ ప్రాజెక్ట్ ఆమెను రాజసింహుని రాణి అంటుంది, స్వరాజ్య పత్రిక రచయిత ఆర్. గోపు అదే పేరున్న ఒక రాణికి చిన్న ఆలయాల వరుసను ఆపాదిస్తాడు.

తేదీల్లో తేడా

చాళుక్య రికార్డులతో పల్లవ రాజులను పోల్చి నిర్మాతల కాలాన్ని నిర్ణయించడానికి హుల్ట్జ్ ప్రయత్నించాడు. ఆయన అమరిక నిలిస్తే పునాది క్రీ.శ. 567 కంటే ముందు, “సుమారు 550” అని ఆయన ప్రతిపాదించాడు. తరువాతి మూలాలు దానికి సుమారు 150 ఏళ్ల తరువాత అని చెబుతాయి.

పర్యాటక మంత్రిత్వ శాఖ ఇన్‌క్రెడిబుల్ ఇండియా పేజీ ప్రకారం ఆలయాన్ని సుమారు క్రీ.శ. 700లో రాజసింహుడు అని కూడా పిలిచే రెండో నరసింహవర్మ కట్టించాడు, ఆయన కుమారుడు మూడో మహేంద్రవర్మ చేర్పులు చేశాడు. భారత పురావస్తు సర్వేక్షణ సంస్థ మహాబలిపురం పేజీ రాజసింహుని క్రీ.శ. 700 నుంచి 28 వరకు అని నిర్ణయిస్తుంది. 2021 మేలో IANS ఇచ్చిన వార్త 685 నుంచి 705 అంటుంది, తమిళనాడు టెంపుల్స్ ప్రాజెక్ట్ 695 నుంచి 720 అంటుంది. వరల్డ్ హిస్టరీ ఎన్‌సైక్లోపీడియా రాజసింహుని పాలనను 700 నుంచి 728 అని ఇస్తుంది. ఆలయంపై పద్మా కైమల్ 2020లో రాసిన పుస్తకం ప్రచురణకర్త వివరణ ఇది ఎనిమిదో శతాబ్దపు సముదాయం అని మాత్రమే చెబుతుంది.

ఏ కాలపరిధి సరైనదైనా, సర్వే సంస్థ ఈ రాజును ఒక నిర్మాణ శైలితో ముడిపెడుతుంది. దాని మహాబలిపురం పేజీ ప్రకారం, కట్టడ నిర్మాణ శైలిని, అంటే రాతిని తొలిచి కాకుండా కోసిన రాళ్లతో పేర్చి కట్టే ఆలయాలను, రాజసింహుని కాలంలో పెద్ద ఎత్తున ప్రవేశపెట్టారు, దాని శిఖరం తీర ఆలయం; అందులోని మూడు గుడుల్లో రాజసింహేశ్వరం అనే చిన్న గుడి ఉంది. పల్లవుల కథలో రాతిని తొలిచిన భాగం, సముద్రతీర భాగం పల్లవుల ఓడరేవు మహాబలిపురం వ్యాసంలో ఉన్నాయి.

58 గూడు ఆలయాలు, తొమ్మిది ఉప ఆలయాలు, పదహారు పలకల లింగం

ఇన్‌క్రెడిబుల్ ఇండియా పేజీ ప్రకారం, ఈ ప్రాంగణంలో చెక్కిన అంతస్తులతో విమానం (గర్భగుడిపై గోపురం), చెక్కిన స్తంభాల మండపాలు, లోపలి గోడలోని గూళ్లలో 58 చిన్న శివాలయాలు ఉన్నాయి. వరల్డ్ హిస్టరీ ఎన్‌సైక్లోపీడియా కూడా 58 గూడు ఆలయాలను లెక్కిస్తుంది, వాటిలో శివుడు, పార్వతి, స్కందుని రూపాలు ఉన్నాయని, ఇసుకరాతి కట్టడం అలంకరించిన గోడ లోపల నిలిచి ఉందని చెబుతుంది. మొత్తం 58 అనే విషయంలో తమిళనాడు టెంపుల్స్ ప్రాజెక్ట్ ఏకీభవిస్తుంది.

దేన్ని కలిపి లెక్కిస్తారో దాన్ని బట్టి సంఖ్యలు మారుతాయి. ఈ సముదాయపు లోపలి గోడ వెంట 55 చిన్న ఆలయాలు, ముందు వైపు ఎనిమిది చిన్న ఆలయాలు, ప్రధాన ఆలయానికి అనుబంధంగా తొమ్మిది ఉప ఆలయాలు ఉన్నాయని eSamskriti జాబితా ఇస్తుంది; వాటిలో ఏడు బయటి నుంచి కనిపిస్తాయి. గోపు కూడా తొమ్మిది అంటాడు, వాటిలో అతి పెద్దదానిలో సుమారు తొమ్మిది అడుగుల ఎత్తు శిల్పాలు ఉన్నాయి.

కాంచీపురంపై ఇన్‌క్రెడిబుల్ ఇండియా పేజీ ప్రకారం, గర్భగుడిలో పదహారు పలకల నల్ల గ్రానైట్ లింగం ఉంది. గర్భగుడి చుట్టూ ప్రదక్షిణ మార్గం ఉందని, ఈ శైలిలోని తమిళ ఆలయాల్లో ఇలాంటిది మొదటిదని గోపు వర్ణిస్తాడు. eSamskriti నాలుగు అంతస్తుల గోపురాన్ని వర్ణిస్తుంది: దాని దేహం చతురస్రం, శిఖరం అష్టభుజి.

గోడలపై శివుడు అనేక రూపాల్లో కనిపిస్తాడు. నృత్యం చేస్తున్న నటరాజు, భిక్షాటన చేసే శివుడైన భిక్షాటనమూర్తి, గంగను స్వీకరిస్తున్న గంగాధరుడు, త్రిపురాంతకుడు అనే రూపాలను గోపు పేర్కొంటాడు; గర్భగుడి గోడపై ఐదు పెద్ద కథా ఫలకాలు ఉన్నాయని కూడా వర్ణిస్తాడు. ఆయన జాబితాలో స్తంభాలపై పైకి లేచిన సింహాలు, ప్రాకార గోడపై సింహాన్ని పోలిన పౌరాణిక జంతువులైన యాళులు కూడా ఉన్నాయి.

పద్మా కైమల్ పుస్తకం ఈ ప్రణాళికను ఒక మార్గంగా చదువుతుంది. సముదాయాన్ని సవ్యదిశలో నడిస్తే మనసు ప్రాపంచిక వ్యవహారాల వైపు, అపసవ్య దిశలో నడిస్తే వైరాగ్యం వైపు మళ్లుతుందని, ఉత్తరం వైపు చూసే రూపాలు నీడలో, దక్షిణం వైపు చూసేవి ఎండలో ఉంటాయని ఆమె ప్రచురణకర్త వివరణ చెబుతుంది.

నాలుగు వరుసల రాజబిరుదులు

ప్రాకారం లోపల రాజు బిరుదులను, వాటిని హుల్ట్జ్ బిరుదాలు అన్నాడు, నాలుగు వరుసల్లో ఆయన కనుగొన్నాడు. ఆయన పఠనంలో మూడో వరుస అసలుది, పునాది శాసనం లాగే తొలి లిపిలో రాసినది, కాబట్టి రాజసింహుని కాలానిది. మొదటి, రెండో వరుసలు ఆయన వారసుల కాలపు నకళ్లు; అలంకార లిపిలో ఉన్న నాలుగో వరుస ఇరవయ్యో గూడు వరకే సాగుతుంది.

బిరుదులు ఎన్ని అనేది ఎవరు లెక్కిస్తారన్నదానిపై ఆధారపడుతుంది. హుల్ట్జ్ అనేక వందలు అంటాడు. గోపు 244 అంటాడు, 2016 నాటి DT Next వ్యాసం 240 కంటే ఎక్కువ అంటుంది, eSamskriti సుమారు 250 అంటుంది, తమిళనాడు టెంపుల్స్ ప్రాజెక్ట్ దాదాపు 300 అంటుంది. గోపు కొన్నింటిని పేర్కొంటాడు: అత్యంతకామ, అంటే “అనంతమైన కోరికలున్నవాడు”; కళాసముద్ర, “కళల సముద్రం”; వీణానారద, అంటే వీణతో నారదుడు. ఈ బిరుదులు ఆగమాలకు (ఆలయ ఆరాధనపై గ్రంథాలు) అంకితమైన, ఇతిహాసాలను ఇష్టపడే, శైవ మార్గానికి కట్టుబడిన రాజును వర్ణిస్తాయని eSamskriti చదువుతుంది.

ఆస్తిని తిరిగి ఇచ్చిన చాళుక్య విజేత

కైలాసనాథ ఆలయంలోని ఒక కన్నడ శాసనం, హుల్ట్జ్ దాన్ని ఎపిగ్రాఫియా ఇండికా పత్రికకు సంపాదకత్వం వహించి ప్రచురించాడు, విక్రమాదిత్య అనే చాళుక్య రాజుకు చెందినది, దానికి తేదీ లేదు. కంచిని స్వాధీనం చేసుకున్న తరువాత రెండో విక్రమాదిత్యుడు రాజసింహేశ్వర ఆలయానికి కానుకలు ఇచ్చాడని వొక్కలేరి తామ్రశాసనాలు చెబుతాయి, ఆ ఆధారంతో హుల్ట్జ్ ఈ రికార్డును ఆయనదిగా చాలా సంభావ్యంగా నిర్ణయించాడు. పాఠం ప్రకారం, విజేత ఆలయ ఆస్తిని స్వాధీనం చేసుకోలేదు, దాన్ని దేవునికి తిరిగి ఇచ్చాడు. వూర్జ్‌బర్గ్ విశ్వవిద్యాలయపు ఇండోస్క్రిప్ట్ జాబితా దీన్ని ప్రాచీన కన్నడ అని, పాక్షికంగా దెబ్బతిన్నదని పేర్కొంటుంది, పాలకుడిని ప్రశ్నార్థకంతో రెండో విక్రమాదిత్యుడిగా గుర్తిస్తుంది, తేదీని 740 నుంచి 770 అని ఇస్తుంది.

కర్ణాటకలోని పట్టడకల్ గురించిన భారత పురావస్తు సర్వేక్షణ సంస్థ పేజీ కథను ముందుకు తీసుకెళ్తుంది. విరూపాక్ష ఆలయాన్ని రెండో విక్రమాదిత్యుని (733 నుంచి 46) రాణికి ఆపాదిస్తుంది, కాంచీపురంలోని కైలాసనాథ ప్రభావంతో అది కట్టారని చెబుతుంది. అక్కడి మల్లికార్జున ఆలయం పల్లవులపై రాజు సాధించిన విజయాన్ని కీర్తిస్తుందని పేజీ చెబుతుంది; రాష్ట్రకూట రాజు మొదటి కృష్ణుడు (757 నుంచి 783) ఎల్లోరాలో కైలాసాన్ని చెక్కినప్పుడు విరూపాక్షం ఆయనకు నమూనాగా నిలిచింది. ఈ రెండు స్థలాలూ పట్టడకల్, ఎల్లోరా కైలాస ఆలయం వ్యాసాల్లో ఉన్నాయి.

చోళుల కానుకలు, తంజావూరు వాదన

పల్లవుల తరువాత కూడా ఈ ఆలయం శతాబ్దాల పాటు వాడుకలో ఉంది. హుల్ట్జ్ రెండు, మూడు భాగాలు తమిళ కానుక రికార్డులను ముద్రిస్తాయి; అవి దీన్ని పవిత్ర శిలాలయం అని, తమిళంలో తిరుక్కర్రళి అని పిలుస్తాయి. మదిరై-కొండ కో-పరకేసరివర్మ అనే బిరుదున్న రాజు (ఈ బిరుదు చోళ రాజు మొదటి పరాంతకునికి కూడా ఉందని హుల్ట్జ్ గమనిస్తాడు) పదిహేనో ఏట నాటి ఒక స్తంభ రికార్డు, మూడు దీపాలు వెలగడానికి నెయ్యి కోసం 270 గొర్రెల కానుకను నమోదు చేస్తుంది. ఒక రాజు మూడో ఏట మేనలూరు గ్రామస్థులు ఆలయం నుంచి బంగారం తీసుకుని, దాని వడ్డీ నుంచి ఒక దీపానికి నూనె ఇస్తామని వాగ్దానం చేశారు. పన్నెండో ఏట నాటి ఒక శకలం “రాజసింహేశ్వరం అనే మరో పేరున్న పెద్ద పవిత్ర శిలాలయం” ప్రస్తావిస్తుంది, ఆ రాజును రాజరాజ దేవుడిగా హుల్ట్జ్ గుర్తించాడు. రాజేంద్ర చోళుని మరో శకలం వరి, బంగారం, ధనం కానుకలను నమోదు చేసినట్టు కనిపిస్తుంది.

ప్రజాదరణ పొందిన కథనాలు ఇంకా ముందుకు పోతాయి. రాజరాజ చోళుడు దీన్ని కంచిపురత్తు పెరియ తిరు-క్-కర్రళి, అంటే కాంచీపురం మహా శిలాలయం అని పిలిచాడని గోపు చెబుతాడు, తంజావూరు ఆలయానికి ఇది స్ఫూర్తి అని ఆపాదిస్తాడు. ఆ స్ఫూర్తిని స్థానిక ఆలయ పరిశోధకుడు మైల్వాహనన్ అధ్యయనాలకు IANS వార్త ఆపాదిస్తుంది, eSamskriti కూడా అదే వాదన చేస్తుంది. ఇక్కడ ఉటంకించిన హుల్ట్జ్ శాసనాలు అది చెప్పవు, అందువల్ల అది సంప్రదాయంగా, కళాచరిత్ర పఠనంగా మిగులుతుంది. తంజావూరు నిర్మాత, ఆయన ఆలయం గురించి సముద్రాల చక్రవర్తి రాజరాజ చోళుడు, మహా సజీవ చోళ ఆలయాలు వ్యాసాల్లో ఉంది.

సందర్శన, రంగులను కాపాడటం

ఇన్‌క్రెడిబుల్ ఇండియా ఆలయం ఉదయం 9 నుంచి మధ్యాహ్నం 12:30 వరకు, సాయంత్రం 4 నుంచి 6:30 వరకు తెరిచి ఉంటుందని జాబితా ఇస్తుంది, ప్రవేశ రుసుము ఇవ్వలేదు. ఆ పేజీని నేను 2026 అక్టోబర్ 29న చూశాను. ఇతర జాబితాలు వేరుగా ఉన్నాయి: తమిళనాడు టెంపుల్స్ ప్రాజెక్ట్ 8:30 నుంచి 12, 4 నుంచి 9 అని ఇస్తుంది; వాస్తుశిల్పం కోసం వచ్చే సందర్శకులకు మిగతా భాగం తెరిచే ఉన్నా గర్భగుడి మధ్యాహ్నం 12 నుంచి 4 వరకు మూసి ఉంటుందని DT Next రచయిత 2016లో రాశాడు. వేళలను స్థానికంగా నిర్ధారించుకోండి.

అదే సైట్ ప్రకారం సమీప విమానాశ్రయం చెన్నై అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం (MAA), సమీప రైల్వే స్టేషన్ కాంచీపురం (CJ); ఫిబ్రవరి లేదా మార్చిలో వచ్చే మహా శివరాత్రిని ప్రధాన ఉత్సవంగా అది పేర్కొంటుంది. ఈ ఆలయం కాంచీపురంలో శివునికి అంకితమైన అత్యంత పురాతన కట్టడాల్లో ఒకటని, తమిళనాడులో అత్యంత తొలి, అత్యుత్తమ హిందూ కుడ్య చిత్రకళలో కొన్నింటిని ఇది కలిగి ఉందని కూడా అది అంటుంది. చిన్న ఆలయాల మధ్య దెబ్బతిన్న రెండు సోమస్కంద చిత్రాలను గోపు వర్ణిస్తాడు, వాటిని ఆయన అజంతా సంప్రదాయంలో ఉంచుతాడు.

జాగ్రత్త అవసరమైన భాగం రంగులే. 2021 మేలో IANS వార్త ప్రకారం, కుడ్య చిత్రాలు వెలిసిపోతున్నాయని, రసాయన చికిత్స క్షయాన్ని ఆపలేకపోతోందని వివరణాత్మక సర్వేలో తేలడంతో భారత పురావస్తు సర్వేక్షణ సంస్థ ఐఐటీ మద్రాస్ నిపుణులను రప్పించాలని ప్రణాళిక వేసింది. ఆలయం సున్నపు పూతతో ఉన్నందున సంప్రదాయ పద్ధతులనే వాడతామని ఒక ASI అధికారి ఏజెన్సీకి చెప్పారు. 2026 అక్టోబర్ 29 నాటికి ఈ పనిపై తరువాతి వార్త నాకు కనిపించలేదు.

పిఐబి ప్రచురించినట్టు, యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ తాత్కాలిక జాబితాలో తమిళనాడులోని “కాంచీపురం ఆలయాలు” ఉన్నాయి; అవి 2021లో (iv), (vi) ప్రమాణాల కింద సమర్పించారు. కైలాసనాథర్ ఆలయం ఆ జాబితాలో ఉందని IANS వార్త చెబుతుంది.