లేహ్ 3,500 మీటర్ల ఎత్తున ఉంది, 2021 ఆగస్టు నుండి భారతీయ సందర్శకులకు నుబ్రా, పాంగాంగ్, త్సో మోరిరికి ఇన్నర్ లైన్ పర్మిట్ అవసరం లేదు, అధికారిక గ్రీన్ ఫీజు తలకు రూ. 400

నుబ్రా, పాంగాంగ్ త్సో, త్సో మోరిరి సందర్శించడానికి భారత పౌరునికి ఇన్నర్ లైన్ పర్మిట్ అవసరం లేదు. ఇన్నర్ లైన్ పర్మిట్ “విదేశీ పర్యాటకులకు మాత్రమే వర్తిస్తుంది” అని లేహ్ జిల్లా పర్మిట్ పోర్టల్ FAQ పేజీ చెబుతోంది, మేము దాన్ని 2026 అక్టోబర్ 8న చదివాము. భారత జాతీయులకు ఆ నిబంధనను తొలగిస్తున్నట్టు కేంద్రపాలిత ప్రాంత యంత్రాంగం 2021 ఆగస్టు 6న నోటిఫై చేసిందని వాయిస్ ఆఫ్ లద్దాఖ్ 2021 ఆగస్టు 7న నివేదించింది. ఆ ఉత్తర్వును మేము తెరవలేకపోయాము, కాబట్టి ఆ తేదీ వార్తా నివేదికపైనే ఆధారపడి ఉంది.

భారతీయ సందర్శకుడు ఇంకా ఏం చేయాలి

అదే పోర్టల్ దేశీయ నమోదు ఫారం నడుపుతోంది. 2026 అక్టోబర్ 8న అది పేరు, మొబైల్ నంబర్, ఫోటో ID (ఆధార్, ఓటర్ కార్డు, డ్రైవింగ్ లైసెన్స్ లేదా మరొకటి), చిరునామా, ప్రయాణం మొదలయ్యే తేదీని అడిగింది. ఆన్‌లైన్ చెల్లింపు తర్వాత, చెల్లింపు స్లిప్‌ను చెక్ పోస్టుల వద్ద మాత్రమే పరిశీలిస్తారు, జిల్లా మేజిస్ట్రేట్ కార్యాలయంలో కాదు అని పేజీలోని ఒక నోటీసు చెబుతోంది. సందర్శకులు అనుమతితో పాటు లేహ్‌కు వచ్చిన బోర్డింగ్ పాస్ చూపాలని కూడా అది చెబుతోంది. రోడ్డు మార్గంలో వచ్చినవారు దానికి బదులు ఏం చూపాలో పేజీ చెప్పదు.

అధికారిక పేజీలో రూపాయి సంఖ్యతో ఉన్న ఏకైక రుసుము పర్యావరణ రుసుము, దీన్ని గ్రీన్ ఫీజు అని కూడా అంటారు. లద్దాఖ్ స్వయంప్రతిపత్త కొండ అభివృద్ధి మండలి (LAHDC) డిప్యూటీ కమిషనర్, ముఖ్య కార్యనిర్వహణాధికారి 2021 అక్టోబర్ 14 తేదీతో ఇచ్చిన నోటీసు, పర్యాటకులు పోర్టల్ ద్వారా ఒక్కొక్కరికి రూ. 400 చెల్లించాలని కోరుతోంది. 2026 అక్టోబర్ 8న మేము చూసినప్పుడు ఆ నోటీసు ఇంకా పోర్టల్‌లో ఉంది, కొత్తది మాకు కనిపించలేదు. ఆ మొత్తం ప్రతి ప్రయాణానికా, ప్రతి సంవత్సరానికా అనేది అందులో లేదు.

రుసుముల నిర్మాణంలో గ్రీన్ ఫీజుతో పాటు రెడ్ క్రాస్ నిధికి విరాళం, వన్యప్రాణి రుసుము కూడా ఉన్నాయని 2021 ఆగస్టు 10 నాటి జిల్లా పత్రికా ప్రకటన చెబుతోంది. ఆ రెండింటికి మొత్తాలు అందులో లేవు, మేము తెరిచిన మరే అధికారిక పేజీలో కూడా లేవు, కాబట్టి మేము ఏ మొత్తమూ ఇవ్వడం లేదు. స్థానిక ట్రావెల్ ఏజెంట్ ద్వారా చేసిన బుకింగ్‌లకు మొత్తం రుసుములపై 10 శాతం తగ్గింపు ఉంటుందని పోర్టల్ చెబుతోంది. ప్రైవేట్ ఏజెన్సీలు లేదా వ్యక్తులు ఇచ్చిన నకిలీ పర్యావరణ రుసుము స్లిప్పులపై ఫిర్యాదులు వచ్చాయని, నేరస్థులపై లైసెన్సుల రద్దుతో సహా చర్య ఉంటుందని అదనపు డిప్యూటీ కమిషనర్ 2023 సెప్టెంబర్ 21న ఇచ్చిన మరొక నోటీసు హెచ్చరిస్తోంది.

విదేశీ సందర్శకులు, రక్షిత ప్రాంత అనుమతి

విదేశీ పౌరులు ఇప్పటికీ అనుమతి వ్యవస్థ కింద ఉన్నారు. పాకిస్థాన్, ఆఫ్ఘనిస్థాన్, చైనా, బంగ్లాదేశ్, మయన్మార్, శ్రీలంక, తైవాన్, హాంకాంగ్ పౌరులకు, పాకిస్థానీ మూలాలు ఉన్న విదేశీ పౌరులకు న్యూఢిల్లీలోని హోం మంత్రిత్వ శాఖ నుండి రక్షిత ప్రాంత అనుమతి (Protected Area Permit) అవసరమని పోర్టల్ సమాచార ఫలకం చెబుతోంది. దౌత్య, ఐక్యరాజ్యసమితి, అధికారిక, పాత్రికేయ పాస్‌పోర్టుల ఉన్నవారికి విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ నుండి అవసరం. ఉదాహరణలుగా అది పాంగాంగ్, నుబ్రా, ఖర్దుంగ్ లా, త్సో మోరిరిలను ఇస్తోంది.

విదేశీయులకు అనుమతి చెల్లుబాటును ఏడు రోజుల నుండి 15 రోజులకు పొడిగించారని వాయిస్ ఆఫ్ లద్దాఖ్ 2021 నివేదిక చెబుతోంది. 2026 అక్టోబర్ 8న పోర్టల్ సర్క్యూట్ల పేజీ దేశీయ సందర్శకులకు 23 సర్క్యూట్లను, విదేశీయులకు రెండింటిని చూపిస్తోంది: లేహ్ నగరం మాత్రమే, ఇంకా లామయూరు, ఖల్త్సే, స్కుర్బుచాన్, హనూ. ఆ జాబితా 2021 మార్పు కంటే వెనుకబడి ఉండవచ్చు, కాబట్టి ఏ సర్క్యూట్లు తెరిచి ఉన్నాయో విదేశీ సందర్శకుడు నమోదిత ట్రావెల్ ఏజెంట్ దగ్గర నిర్ధారించుకోవాలి.

ఎత్తు: 48 గంటల నియమం

2026 అక్టోబర్ 8న చదివిన లద్దాఖ్ పోలీస్ పర్యాటక భద్రత పేజీ ప్రకారం లేహ్ 3,500 మీటర్ల ఎత్తున ఉంది. ఇన్‌క్రెడిబుల్ ఇండియా పాంగాంగ్ త్సోను 4,420 మీ, త్సో మోరిరిని 4,600 మీ అని చెబుతోంది.

2026 జూన్ 6న నవీకరించిన పేజీలోని లేహ్ జిల్లా యంత్రాంగం నోటీసు ప్రకారం, లేహ్‌కు వచ్చే ప్రతి పర్యాటకుడు ఖర్దుంగ్ లా, పాంగాంగ్ వంటి ఎత్తైన ప్రాంతాలకు వెళ్లే ముందు కనీసం 48 గంటలు అలవాటుపడటానికి గడపాలి, ఈలోగా లేహ్ పట్టణం దగ్గరి ప్రదేశాలను చూడవచ్చు. ఖర్దుంగ్ లా, చాంగ్ లా, పాంగాంగ్, త్సో మోరిరి, పెంజిలాలకు కూడా అదే చెబుతూ, 48 గంటలను లేహ్‌లో దిగినప్పటి నుండి లెక్కించాలని UT పర్యాటక డైరెక్టరేట్ 2022 జూన్ 16 సలహా అంటోంది. లేహ్‌లో 24 నుండి 48 గంటల విశ్రాంతిని లద్దాఖ్ పోలీస్ పేజీ సూచిస్తోంది. అవసరంగా చెప్పేది జిల్లా యంత్రాంగం నోటీసే.

లద్దాఖ్ పర్యాటక సలహా పేజీ రోజువారీ ప్రణాళిక ఇస్తోంది: మొదటి రోజు పూర్తి విశ్రాంతి, రెండవ రోజు లేహ్ పట్టణంలో చిన్న తేలికపాటి నడకలు, మూడవ రోజు దగ్గరి ప్రదేశాలు, ఆ తర్వాత రోజుకు 500 మీటర్లకు మించని అదనపు ఎత్తు. రోడ్డు ప్రయాణం అలవాటుపడటంగా లెక్కకు రాదని పర్మిట్ పోర్టల్ ఆరోగ్య సలహా చెబుతోంది. తలనొప్పి, వికారం, నిద్ర సరిగా లేకపోవడం, ఆకలి తగ్గడం మొదటి సంకేతాలుగా రెండు జాబితాలూ పేర్కొంటున్నాయి. తీవ్రమైన సంకేతాలకు డాక్టర్ అవసరమని రెండూ చెబుతున్నాయి, కిందికి దిగి లేహ్‌లోని SNM ఆసుపత్రిలో లేదా దగ్గరి ఆర్మీ లేదా ITBP పోస్టులో సాయం కోరాలని లద్దాఖ్ పర్యాటకం అంటోంది. ఇవి యంత్రాంగం ప్రచురించిన సూచనలే తప్ప మా వైద్య సలహా కాదు. రెండు పేజీలూ మందులను మోతాదులతో జాబితా చేశాయి, మేము వాటిలో ఏదీ పునరావృతం చేయడం లేదు: ప్రయాణానికి ముందు డాక్టర్‌ను అడగండి.

లేహ్ చేరుకోవడం

లేహ్ విమానాశ్రయంగా కుషోక్ బకులా రింపోచీ విమానాశ్రయాన్ని (IXL), దగ్గరి రైల్వే స్టేషన్‌గా జమ్మూ తావీని ఇన్‌క్రెడిబుల్ ఇండియా పేర్కొంది. ఢిల్లీ నుండి విమాన ప్రయాణం సుమారు ఒక గంట పడుతుందని 2025 జనవరి 3న నవీకరించిన జిల్లా ఎలా చేరుకోవాలి పేజీ చెబుతోంది. పర్మిట్ పోర్టల్ నమోదు ఫారం KBR లేహ్ విమానాశ్రయం, ఖల్త్సే, ఉప్షీలను ప్రవేశ కేంద్రాలుగా జాబితా చేస్తోంది.

రెండు రోడ్లు ఉన్నాయి. మనాలి నుండి లేహ్ రహదారి NH 3 427 కి.మీ., శ్రీనగర్ నుండి కార్గిల్ మీదుగా లేహ్ రహదారి NH-1D 422 కి.మీ. అని సరిహద్దు రోడ్ల సంస్థ (BRO) చెబుతోంది (PIB, 2023 మార్చి 25). జిల్లా సొంత పేజీ 473 కి.మీ., 434 కి.మీ. ఇస్తోంది, ఆ సంఖ్యలు BRO సంఖ్యలతో సరిపోవు. మనాలి రోడ్డు ఇప్పుడు అటల్ టన్నెల్ గుండా వెళ్తుంది, శ్రీనగర్ రోడ్డు ద్రాస్, కార్గిల్ గుండా వెళ్తుంది, అక్కడే 1999 యుద్ధం జరిగింది.

తెరిచి ఉండే నెలల గురించి, శ్రీనగర్ నుండి లేహ్ మే నుండి నవంబర్ లేదా డిసెంబర్ వరకు వాహనాలకు తెరిచి ఉంటుందని, మనాలి నుండి లేహ్ మే లేదా జూన్ నుండి సెప్టెంబర్ లేదా అక్టోబర్ వరకు తెరిచి ఉంటుందని జిల్లా పేజీ చెబుతోంది. మనాలి రహదారి సాధారణంగా నవంబర్ చివరి నుండి మార్చి వరకు మూసి ఉంటుందని, ఆ సంవత్సరం మార్చి 25న BRO దాన్ని తెరిచినట్టు ప్రకటించిందని BRO 2023 ప్రకటన చెబుతోంది. BRO తెరిచిన తేదీ పర్యాటకులకు గ్రీన్ సిగ్నల్ కాదు. బారాలాచా లా మీదుగా ఒంటి లేన్ రాకపోకలను BRO పునరుద్ధరించిందని, అయితే సాధారణ రాకపోకలకు లాహౌల్ స్పితి యంత్రాంగం ఇంకా అనుమతి ఇవ్వాల్సి ఉందని, అది ఇచ్చేవరకు పర్యాటకులు దర్చా దాటి వెళ్లకుండా ఉండాలని కోరిందని ది ట్రిబ్యూన్ 2022 మార్చి 27న నివేదించింది.

శ్రీనగర్ రోడ్డులోని జోజిలా కనుమ 2025లో ఫిబ్రవరి 27 నుండి మార్చి 16 వరకు మూసి ఉంది, BRO దాన్ని 2025 ఏప్రిల్ 1న తిరిగి తెరిచిందని PIB చెబుతోంది. అక్కడ మూసివేతలు కొన్ని దశాబ్దాల క్రితం సుమారు ఆరు నెలల నుండి కొన్ని వారాలకు తగ్గాయని PIB అంటోంది.

ఎప్పుడు వెళ్లాలి

ఒకే కాలపరిధిపై అధికారిక పేజీలు ఏకీభవించవు. ఇన్‌క్రెడిబుల్ ఇండియా లేహ్ పేజీ ఫిబ్రవరి నుండి అక్టోబర్‌ను అనువైన సమయంగా పేర్కొంటూ, జనవరిలో సుమారు మైనస్ 20 డిగ్రీల సెల్సియస్ నుండి జూలైలో సుమారు 33 వరకు నెలవారీ ఉష్ణోగ్రత పట్టికను ఇస్తోంది. లద్దాఖ్ పర్యాటక సైట్ వసంతాన్ని మార్చి, ఏప్రిల్ అని, వేసవిని మే నుండి సెప్టెంబర్ వరకు అని, శరదృతువును సెప్టెంబర్, అక్టోబర్ అని, శీతాకాలాన్ని నవంబర్ నుండి ఫిబ్రవరి వరకు అని జాబితా చేసింది. అక్టోబర్ నుండి మార్చి వరకు శీతాకాల కనిష్ఠ ఉష్ణోగ్రతలు మైనస్ 30కి చేరవచ్చని దాని సలహా చెబుతోంది. జూన్, జూలైలలో మనాలి, శ్రీనగర్ రోడ్లపై కొండచరియలు విరిగిపడటం, మంచు అడ్డంకులు ఏర్పడే ప్రమాదం ఎక్కువని, కరిగే మంచు వల్ల వచ్చే వరదలను తప్పించుకోవడానికి త్వరగా బయలుదేరమని, కఠినమైన మార్గాల్లో సెడాన్‌ల కంటే SUVలు లేదా గైడెడ్ టూర్లు మంచివని లద్దాఖ్ పోలీస్ పేజీ సూచిస్తోంది.

చాలా మొదటి యాత్రలు కవర్ చేసే నాలుగు ప్రదేశాలు

లేహ్ ప్రధాన కేంద్రం. దాని తొమ్మిది అంతస్తుల ప్యాలెస్‌ను 1630లలో సెంగ్గే నామ్‌గ్యాల్ కట్టించారని ఇన్‌క్రెడిబుల్ ఇండియా చెబుతోంది.

నుబ్రా, మధ్య ఆసియాకు వెళ్లే పాత కారవాన్ మార్గం వెంట, ఖర్దుంగ్ లా మీదుగా లేహ్ నుండి వెళ్లే ఒక సర్క్యూట్ అని అదే పేజీ చెబుతోంది. పోర్టల్ సర్క్యూట్ల పేజీ దానిపై ఖర్దోంగ్, ఖల్సర్, హుండర్, డిస్కిట్, తుర్తుక్‌లను జాబితా చేస్తోంది, సియాచిన్ బేస్ క్యాంప్ విడిగా ఒక సర్క్యూట్‌గా కనిపిస్తుంది. ఆ హిమనదంపై సైన్యం పట్టు గురించి ఆపరేషన్ మేఘదూత్ మీద మా వ్యాసం చెబుతుంది.

ఇన్‌క్రెడిబుల్ ఇండియా ప్రకారం పాంగాంగ్ త్సో 130 కి.మీ. పొడవు. పోర్టల్ దాని సర్క్యూట్‌గా ఖారు, చాంగ్ లా, దుర్బుక్, తంగ్త్సే, లుకుంగ్‌లను జాబితా చేస్తోంది. త్సో మోరిరి 140 చదరపు కి.మీ. విస్తీర్ణంలో ఉంది, పోర్టల్‌లో ఉప్షీ, కోర్జోక్ సర్క్యూట్ ద్వారా చేరుకోవచ్చు. రెండు సరస్సులకూ రోడ్డు మార్గంలో చేరవచ్చు కానీ షెడ్యూల్ బస్సులు లేవని ఇన్‌క్రెడిబుల్ ఇండియా చెబుతోంది. పాంగాంగ్ ప్రాంతం నోటిఫై చేసిన వన్యప్రాణి అభయారణ్యమని, వసతి పరిమితమని, బుకింగ్ లేకుండా అక్కడ బస ప్లాన్ చేయవద్దని సందర్శకులకు చెబుతూ 2022 పర్యాటక డైరెక్టరేట్ సలహా ఉంది.

రోడ్డు పరిస్థితి ప్రతిరోజూ మారుతుంది

ఈ రోజు రోడ్డు పరిస్థితిని చెప్పే పేజీ మేము తెరిచిన వాటిలో ఏదీ లేదు. పర్యాటక డైరెక్టరేట్ తన లేహ్ కార్యాలయ నంబర్‌ను 01982-257788గా ఇచ్చింది. మేము 2026 అక్టోబర్ 8న చదివిన అధికారిక లాహౌల్ స్పితి రోడ్డు పరిస్థితి పేజీ మనాలి నుండి కీలాంగ్‌ను తెరిచి ఉన్నట్టు, కీలాంగ్ నుండి లేహ్‌ను తెరిచి ఉన్నట్టు చూపింది, చివరిగా నవీకరించిన తేదీ 2024 మే 14.