1898 ஜனவரியில் திறக்கப்பட்ட பிப்ரஹ்வா ஸ்தூபியில் சாக்கியர்களைக் குறிக்கும் ஆரம்பகால பிராமிக் கல்வெட்டுடன் ஒரு சோப்புக்கல் பேழை இருந்தது; ஹாங்காங் ஏலம் நிறுத்தப்பட்ட பிறகு, அந்தப் புதையலிலிருந்த ரத்தினங்கள் 2025 ஜூலை 30 அன்று இந்தியாவுக்குத் திரும்பின

1898 ஜனவரியில், பஸ்தி மாவட்டத்தில் பிர்த்பூர் தோட்டத்தை நிர்வகித்த ஆங்கிலப் பொறியாளர் வில்லியம் கிளாக்ஸ்டன் பெப்பே, பிப்ரஹ்வாவில் ஒரு செங்கல் மேட்டின் நடுவே கிணறு போன்ற குழி வெட்டி, ஐந்து நினைவுக் கலன்கள் இருந்த மணற்கல் பேழையைக் கண்டார். அதிலிருந்த ஒரு சோப்புக்கல் பேழையில், புத்தரின் நினைவுச் சின்னங்களையும், அவர் பிறந்த குலமான சாக்கியர்களையும் குறிப்பிடும் ஆரம்பகால பிராமி எழுத்துகளின் ஒரு வரி உள்ளது.

பெப்பேயின் வாரிசுகளிடம் எஞ்சியிருந்த அந்தப் புதையலின் நகைகள் 2025 மே 7 அன்று ஹாங்காங்கில் ஏலம் விடப்பட இருந்தன. இந்தியக் கலாச்சார அமைச்சகத்தின் சட்ட அறிவிப்பு சோத்பீஸை அந்த விற்பனையை ஒத்திவைக்க வைத்தது; 2025 ஜூலை 30 அன்று கோத்ரெஜ் இண்டஸ்ட்ரீஸ் குழுமத்துடனான கூட்டுறவில் அந்த ரத்தினங்கள் வீடு திரும்பியதாக அமைச்சகம் அறிவித்தது. பிப்ரஹ்வாக் கண்காட்சி 2026 ஜனவரி 3 அன்று புது டெல்லியில் தொடங்கியது; 2026 அக்டோபர் 31 முதல் தேசிய அருங்காட்சியகத்தின் நினைவுச் சின்னங்கள் அருணாசலப் பிரதேச மடாலயங்களில் மூன்று வார சுற்றுப்பயணத்தில் உள்ளன.

நடுவில் பெப்பே கண்டது

பிப்ரஹ்வா உத்தரப் பிரதேசத்தின் சித்தார்த்நகர் மாவட்டத்தில், நேபாள எல்லைக்குச் சற்றுத் தெற்கே உள்ளது. பெப்பேயின் சொந்த அறிக்கை மேட்டை எல்லையிலிருந்து அரை மைல் தொலைவில் வைக்கிறது; பெர்லின் கல்வெட்டியலாளர் ஹாரி ஃபால்க் லும்பினியிலிருந்து தூரத்தை சுமார் 15 கிலோமீட்டர் என்கிறார். பெப்பே 1897இல் உச்சியின் குறுக்கே ஒரு அகழியை வெட்டியிருந்தார். அந்த ஆண்டு அக்டோபரில் இந்தியக் குடிமைப் பணியின் வின்சென்ட் ஸ்மித் அதைப் பார்வையிட்டு, உள்ளே எதுவானாலும் மையத்தில், ஒருவேளை தரை மட்டத்துக்கு அருகில் இருக்கும் என்று அவரிடம் கூறினார்.

1898 ஜனவரியின் முதல் நாட்களில் பெப்பே நடுவில் பத்து அடிச் சதுரக் குழி வெட்டினார். செங்கல் வேலைப்பாட்டின் வழியே களிமண் நிரம்பிய ஒரு குழாய் இறங்கியது; 18 அடி திண்மச் செங்கலுக்குப் பிறகு அவர் ஒரு கல் பலகையை, அதாவது மணற்கல் பேழையின் மூடியை அடைந்தார். மேலிருந்த எடையால் மூடி நான்கு துண்டுகளாக உடைந்திருந்தது, ஆனாலும் பேழை இன்னும் மூடியே இருந்தது. மூடியுடன் பேழையின் எடையை பெப்பே 1,537 பவுண்டு எனக் கணக்கிட்டார்; ஃபால்க் அதை ஏறத்தாழ 700 கிலோகிராம் என்கிறார்.

உள்ளே இரண்டு சோப்புக்கல் குடுவைகள், ஒரு லோட்டா வடிவ சோப்புக்கல் கலன், ஒரு சிறிய சோப்புக்கல் பெட்டி, மூடியில் தங்க இலை நட்சத்திரங்கள் நிரம்பிய மீன் வடிவக் குழிவுக் கைப்பிடி கொண்ட ஒரு படிகக் கிண்ணம் ஆகியவை இருந்தன. சோப்புக்கல் கலன்கள் கடைசலில் செய்யப்பட்டவை, படிகம் முழுமையாக மெருகூட்டப்பட்டிருந்தது என்று பெப்பே எழுதினார். கலன்களில் எலும்புத் துண்டுகளும் பல நூறு சிறு பொருள்களும் இருந்தன: தங்க அணிகலன்கள், சிங்கம், யானை, பெண் உருவம் பொறிக்கப்பட்ட தங்க இலை, முத்துகள், கார்னீலியன், செவ்வந்தி, புஷ்பராகம், கார்னெட், பவளம், படிகம் ஆகியவற்றால் வெட்டப்பட்ட மணிகள். 1892இல் அலெக்சாண்டர் ரியா பட்டிப்ரோலுவில் தோண்டி எடுத்த புதையலுடன் ஸ்மித் இதை ஒப்பிட்டார்; அதற்குத் தனிக் கட்டுரை உண்டு; இரண்டிலும் பிப்ரஹ்வா சேகரிப்பே வளமானது என்று மதிப்பிட்டார்.

மேட்டின் அடிப்பகுதி விட்டம் 116 அடி, எஞ்சியுள்ள உயரம் 21.65 அடி என்று பெப்பே கூறினார். பெரிய செங்கற்களை அசோகர் காலத்துக்குரியவை என்று ஸ்மித் வாசித்தார். செங்கல் அளவு பலவீனமான வழிகாட்டி என்று ஃபால்க் வாதிடுகிறார்; ஏனெனில் தொடக்ககாலக் கட்டுநர்கள் ஒரு நிலையான அளவைக் கொண்டு வேலை செய்தனர், அது கட்டிடக் கலைஞருக்குக் கலைஞர் மாறுபட்டது.

பேழை மூடியின் வரி

கல்வெட்டு சோப்புக்கல் கலன்களில் ஒன்றின் மூடியைச் சுற்றிச் செல்கிறது. பேழையை வைத்திருக்கும் கொல்கத்தா இந்திய அருங்காட்சியகம் அதை 15.2 சென்டிமீட்டர் உயரமுள்ள ஸ்டியடைட் என்று விவரிக்கிறது; மௌரிய பிராமியில் உள்ள உரை Sukitibhatinam என்று தொடங்கி Budhasa Bhagavate Sakiyanam என்று முடிகிறது.

வியன்னாவின் ஜார்ஜ் புஹ்லர் 1898 ஜனவரி இறுதியில் கையால் வரைந்த படியைப் பெற்று, பிப்ரவரி 21 அன்று தனது வாசிப்பை அனுப்பினார். அதை அவர் தெய்வீக புத்தரின் நினைவுச் சின்னக் கோயில், சாக்கிய சுகிதி சகோதரர்கள் தம் சகோதரிகள், மகன்கள், மனைவிகளுடன் வழங்கிய கொடை என்று மொழிபெயர்த்தார். பாரிசின் ஆகஸ்ட் பார்த், மற்றொரு படியிலிருந்து பணியாற்றி, சாராம்சத்தில் அதையே வாசித்தார். பெப்பேயின் அறிக்கையுடன் அச்சிடப்பட்ட குறிப்பில், சுகிதி என்பதைப் பெயராக அன்றி புகழ்பெற்ற என்ற பொருளுள்ள பெயரடையாக எடுக்க ஸ்மித் விரும்பினார்; இந்தக் கருத்தை வில்லியம் ஹோய்க்கு அவர் உரித்தாக்கினார். எலும்பு புத்தருடையதா என்ற கேள்விக்கு, வைத்தவர்கள் அது அவருடையது என்று நம்பினர், அவர்கள் சரியா என்பதை “எவராலும் சொல்ல முடியாது” என்று எழுதினார்.

1906இல் ஜே. எஃப். ஃப்ளீட் உரையை வேறுவிதமாக வாசித்தார். அது புத்தரின் சொந்தச் சாக்கிய உறவினர்களான சுகிதி சகோதரர்களின் நினைவுச் சின்னங்களைப் பதிவு செய்கிறது, புத்தரின் சின்னங்களை அல்ல என்று அவர் எடுத்துக்கொண்டார். 1898க்குப் பிறகு ஒப்புக்கொள்ளப்பட்டதாக ஃபால்க் குறிப்பிடும் வாசிப்பு, ஹெச். லூடர்ஸின் 1912 பிராமிக் கல்வெட்டுப் பட்டியலில் தரப்பட்டு, புஹ்லரின் வாசிப்புக்கு நெருக்கமாக ஓடுகிறது: சுகிதியின் சகோதரர்கள் தம் சகோதரிகள், மகன்கள், மனைவிகளுடன் வழங்கிய, சாக்கியர்களின் புத்தருடைய நினைவுச் சின்னங்களுக்கான கலன் இது. 2013இல் எழுதிய ஃபால்க் இன்னும் ஒரு படி போகிறார். முக்கியச் சொல்லான நிதான என்பதைப் புதைத்து வைக்கும் செயலாக வாசித்து, புத்தரின் நினைவுச் சின்னங்களுக்காக சாக்கியர்கள் முழு ஸ்தூபியையும் நிறுவினர் என்று உரை சொல்வதாக எடுத்துக்கொள்கிறார். ஃபால்க் பெயரிடும் டி. ஏ. ஃபெல்ப்ஸ், ஏ. ஹக்ஸ்லி உள்ளிட்ட சில பிற்கால எழுத்தாளர்கள் கல்வெட்டு போலியானது என்று வாதிட்டுள்ளனர். ஃபால்க் அவர்களின் கருத்துகளை ஆராய்ந்து, எதுவும் நிற்கவில்லை என்று காண்கிறார்.

காலம் எழுத்துகளிலிருந்தும் செங்கல் வேலைப்பாட்டிலிருந்தும் வாதிடப்படுகிறது. இந்திய அருங்காட்சியகம் பேழையை ஏறத்தாழ கிமு மூன்றாம் நூற்றாண்டு என்று குறிக்கிறது; ஆர்ட் நியூஸ்பேப்பர் அடக்கத்தை சுமார் கிமு 240 முதல் 200 வரை எனத் தேதியிடுகிறது. ஃபால்க் எழுத்து வடிவங்களை அசோகர் காலத்தவை என்று வாசித்து, கிமு மூன்றாம் நூற்றாண்டின் பிற்பகுதியில் தோன்றியிருப்பது “சாத்தியமற்றது அல்ல” என்று எழுதுகிறார். அடித்தள அறைகளுடனும் பேழையுடனும் முதல் ஸ்தூபியை அவர் சுமார் கிமு 200 என்று வைக்கிறார்.

1898 கண்டுபிடிப்புகள் சென்ற இடங்கள்

புதைந்த கண்டுபிடிப்புகள் குறித்த 1878 சட்டத்தின் கீழ் காலனிய அரசு அந்தக் கண்டுபிடிப்பைத் தனதாக்கிக்கொண்டது என்று தி ஃபெடரல் கூறுகிறது. பெரும்பாலான நகைகளும் கல்வெட்டுப் பேழையும் கொல்கத்தா இந்திய அருங்காட்சியகத்துக்குச் சென்றன. எலும்புத் துண்டுகள் சயாம் அரசர் ஐந்தாம் ராமாவுக்குக் கொடுக்கப்பட்டு, பின்னர் தாய்லாந்து, இலங்கை, மியான்மர் ஆலயங்களுக்குப் பகிர்ந்தளிக்கப்பட்டன என்றும், பெப்பே சேகரிப்பில் ஏறத்தாழ ஐந்தில் ஒரு பங்கை, சுமார் 350 ரத்தினங்களை, வைத்துக்கொள்ள அனுமதிக்கப்பட்டார் என்றும் ஆர்ட் நியூஸ்பேப்பர் பதிவு செய்கிறது.

எண்ணிக்கைகள் மூலங்களுக்கு ஏற்ப மாறுபடுகின்றன. 2025 விற்பனையில் 334 ரத்தினங்கள் என்று என்பிசி நியூஸ் தருகிறது; பெரும்பாலானவை கொல்கத்தாவில் உள்ள 1,800க்கும் மேற்பட்ட தொல்பொருள்களின் குவியலின் பகுதி என்று விவரிக்கிறது. முழுக் கண்டுபிடிப்பிலும் சுமார் 1,800 நகைகள் என்று ஆர்ட் நியூஸ்பேப்பர் கூறுகிறது.

1970களின் மேலும் இரு பேழைகள்

இந்தியத் தொல்லியல் துறை கே. எம். ஸ்ரீவாஸ்தவாவின் தலைமையில் மீண்டும் பிப்ரஹ்வாவில் அகழ்ந்தது. அதன் 1971-72 மதிப்பாய்வு, முதன்மை ஸ்தூபி “எரிந்த எலும்புகள் அடங்கிய இன்னும் இரண்டு நினைவுப் பேழைகளைத் தந்தது” என்று தெரிவிக்கிறது. பெப்பேயுடையதைப் போலவே அந்தப் பேழைகள் சோப்புக்கல்லால் ஆனவை, கடைசலில் செய்யப்பட்டவை. செங்கல் ஸ்தூபிக்குள் முன்பே ஒரு மண் ஸ்தூபி இருந்தது என்றும், எஞ்சியுள்ள ஸ்தூபியின் உச்சியிலிருந்து சுமார் 6 மீட்டர் கீழே இருந்த இரண்டு செங்கல் கலன்கள் பேழைகளைக் கொண்டிருந்தன, பெப்பேயின் பேழையைவிடத் தாழ்ந்த மட்டத்தில் என்றும் அந்த மதிப்பாய்வு சேர்க்கிறது. புதிய நினைவுச் சின்னங்கள் முந்தையவையா என்பது இன்னும் நிறுவப்பட வேண்டியுள்ளது என்றும் அது கூறுகிறது.

பெரிய பேழையில் 12 எலும்புத் துண்டுகளும், சிறியதில் 10உம், மொத்தம் 22 இருந்தன; அவற்றில் 20 புது டெல்லி தேசிய அருங்காட்சியகத்திலும் இரண்டு இந்திய அருங்காட்சியகத்திலும் உள்ளன என்று கலாச்சார அமைச்சகத்தின் 2026 அக்டோபர் 30 செய்திக்குறிப்பு கூறுகிறது. தேதிகளில் கணக்குகள் ஒத்துப்போகவில்லை. தொல்லியல் துறையின் ஆண்டு மதிப்பாய்வு பேழைகளை 1971-72இன் கீழ் பட்டியலிடுகிறது. ஸ்ரீவாஸ்தவாவின் அகழியை ஃபால்க் 1973 முதல் 1974 வரை எனக் குறிக்கிறார்; நினைவுக் கலன்கள் அகற்றப்பட்ட ஒரு நாளுக்குப் பிறகு, 1976 ஏப்ரலில் கே. வெர்னர் கண்டுபிடிப்பிடங்களைப் பார்த்தார் என்றும் பதிவு செய்கிறார். ஜெர்மன் அறிஞர் ஹெச். ஹார்டெல் ஸ்ரீவாஸ்தவாவின் அறிக்கையின் நம்பகத்தன்மை குறித்து ஐயம் தெரிவித்தார் என்றும் ஃபால்க் குறிப்பிடுகிறார்; வெர்னரின் சான்றின் அடிப்படையில் கண்டுபிடிப்பை அவர் ஏற்கிறார். உள்ளடக்கங்கள் அசோகர் காலத்தில் பகிரப்பட்ட நினைவுச் சின்னங்களின் பிற பகுதிகளாகவோ, மதிக்கப்பட்ட துறவிகளின் சாம்பலாகவோ இருக்கலாம் என்றும், எதையும் விலக்கக் கூடாது என்றும் அவர் எழுதுகிறார்.

அதே அகழ்வுகளில், ஸ்தூபிக்குக் கிழக்கே முற்றத்தைச் சுற்றி 33 அறைகள் கொண்ட மடாலயம் கண்டுபிடிக்கப்பட்டது. 1972-73க்கான தொல்லியல் துறை மதிப்பாய்வு அதன் தாழ்வாரத்திலிருந்து 31 களிமண் முத்திரைகளைத் தெரிவிக்கிறது; அவை கிபி முதல் அல்லது இரண்டாம் நூற்றாண்டு என்று அது குறித்த பிராமி எழுத்துகளில் Om Devaputra Vihare Kapilavastu Bhikshu Sanghasa என்று, அதாவது கபிலவஸ்துவின் பிக்குகள் சங்கம் என்று வாசிக்கின்றன. எழுத்தை குப்தர் வகை என்று ஃபால்க் வாசிக்கிறார்; புத்தரின் கபிலவஸ்துவுக்கும் இந்த முத்திரைகளுக்கும் இடையே சுமார் எழுநூறு ஆண்டுகள் என்று கணக்கிடுகிறார்.

கபிலவஸ்து, பிப்ரஹ்வா, திலௌராகோட்

முத்திரைகள் சாக்கிய தலைநகரான கபிலவஸ்துவை ஸ்தூபிக்கு உடனடிச் சுற்றுப்புறத்தில் வைக்கத் தொல்லியல் துறையை இட்டுச் சென்றன. 1974-75 மதிப்பாய்வு ஒரு கிலோமீட்டர் தொலைவிலுள்ள கன்வாரியாவில் இரண்டு பெரிய செங்கல் வளாகங்களை விவரிக்கிறது; மட்பாண்டச் சான்றின் அடிப்படையில் அதன் முந்தைய குடியேற்றம் கிமு எட்டாம் நூற்றாண்டில் வைக்கப்படுகிறது; அவை கபிலவஸ்துவின் தலைவரின் இருப்பிடமாக இருப்பதில் “சிறிதும் ஐயமில்லை” என்றும் அது கூறுகிறது. கன்வாரியாவை இரண்டு மடாலயங்களுடன் ஃபால்க் பட்டியலிடுகிறார்; பிப்ரஹ்வாவிலுள்ள பௌத்த வளாகங்கள் நகர நிலத்தில் நிற்கவில்லை என்று கண்ட, 2013இல் பி. ஆர். மணி, பி. கே. மிஸ்ரா அறிவித்த சமீபத்திய அகழ்வுகளை மேற்கோள் காட்டுகிறார்.

ஃபால்க் கணக்குப்படி லும்பினியிலிருந்து வடமேற்கே சுமார் 25 கிலோமீட்டரில் உள்ள திலௌராகோட்டுக்கு நேபாளம் மாற்றுக் கோரிக்கை வைக்கிறது. 2001இல் அங்கே நடந்த அகழ்வு கிமு ஏழாம் முதல் ஐந்தாம் நூற்றாண்டுகளின் குடியேற்றத்தைக் கண்டது; பத்தொன்பதாம் நூற்றாண்டின் அடையாளத்தை ஐயுறக் காரணம் குறைவு என்று இணை இயக்குநர் ராபின் கானிங்ஹாம் ஆர்க்கியாலஜி இதழிடம் கூறினார். டர்ஹாம் பல்கலைக்கழகத்தின் பிந்தைய திட்டம் முதல் குடியேற்றத்தை கிமு எட்டாம் நூற்றாண்டு என்றும், கோட்டையை ஆறாம் நூற்றாண்டு என்றும் தேதியிடுகிறது. ஃபாஹியான், யுவான் சுவாங் ஆகியோரின் கணக்குகளில் உள்ள தூரங்களிலிருந்து ஃபால்க் வாதிடுகிறார்; அவை சீனப் பயணிகள் குறித்த இந்தக் கட்டுரையில் இடம்பெற்றுள்ளன, அவை லும்பினியைக் கபிலவஸ்துவிலிருந்து கிழக்கே சுமார் 14.5 முதல் 16 கிலோமீட்டரில் வைக்கின்றன; அவற்றுக்குத் திலௌராகோட்டைவிடப் பிப்ரஹ்வா நன்றாகப் பொருந்துகிறது என்கிறார். அறிஞர்கள் இந்தக் கேள்வியைத் தீர்க்கவில்லை.

ஏலமும் மீட்பும்

சோத்பீஸ் ஹாங்காங் “வரலாற்றுப் புத்தரின் பிப்ரஹ்வா ரத்தினங்கள்” ஏலத்தை 2025 மே 7க்குத் திட்டமிட்டிருந்தது; ஏஎஃப்பி தெரிவித்தபடி அவற்றை சுமார் கிமு 200 எனத் தேதியிட்டது. கலாச்சார அமைச்சகம் மே 5 அன்று ஒரு சட்ட அறிவிப்பை அனுப்பியது; அதில் அந்த ரத்தினங்களை இந்தியாவுக்கும் உலகப் பௌத்த சமூகத்துக்கும் உரிய பிரிக்க முடியாத மத, கலாச்சாரப் பாரம்பரியம் என்று கூறி, விற்பனை இந்திய, சர்வதேசச் சட்டங்களை மீறும் என்றது. விற்பனையை ரத்து செய்யவும், ரத்தினங்களைத் திருப்பித் தரவும், மன்னிப்புக் கேட்கவும், மூலச் சான்றுகளைத் தரவும் அது கோரியது. மே 7 அன்று, “இந்திய அரசு எழுப்பிய விஷயங்களின் வெளிச்சத்திலும், ஒப்படைத்தவர்களின் ஒப்புதலுடனும்” விற்பனையை ஒத்திவைப்பதாக சோத்பீஸ் கூறியது.

334 ரத்தினங்கள் 100 மில்லியன் ஹாங்காங் டாலருக்கு மேல், சுமார் 12.9 மில்லியன் அமெரிக்க டாலருக்கு விலைபோகும் என எதிர்பார்க்கப்பட்டதாக என்பிசி நியூஸ் தெரிவித்தது. அகழ்ந்தவரின் கொள்ளுப்பேரனும் வாரிசுகளில் ஒருவருமான கிறிஸ் பெப்பே, தனது கொள்ளுத்தாத்தா நினைவுச் சின்னங்களை அரசுக்குக் கொடுத்தார், குடும்பம் தான் வைத்துக்கொள்ள அனுமதிக்கப்பட்ட நகல்களை மட்டுமே வைத்திருந்தது என்று சோத்பீஸுக்காக எழுதியிருந்தார்; தி ஃபெடரல் அவரை மேற்கோள் காட்டுகிறது. விற்பனை செய்யும் அதிகாரம் அவருக்கு இல்லை என்று இந்திய அரசு கூறியது என்று என்பிசி தெரிவிக்கிறது. பெப்பே வாரிசுகள், டெல்லி, கோத்ரெஜ் இடையே இரண்டு மாதப் பேச்சுவார்த்தைகள் நடந்தன என்று ஆர்ட் நியூஸ்பேப்பர் தெரிவித்தது. கோத்ரெஜ் இண்டஸ்ட்ரீஸ் குழுமத்துடனான பொதுத்துறை, தனியார் கூட்டுறவு மூலம் ரத்தினங்கள் திரும்பின என்று கலாச்சார அமைச்சகம் 2025 ஜூலை 30 அன்று அறிவித்தது. விலையை வெளியிட சோத்பீஸ் மறுத்தது.

2026 கண்காட்சி

2026 ஜனவரி 3 அன்று புது டெல்லியின் ராய் பித்தோரா கலாச்சார வளாகத்தில் “ஒளியும் தாமரையும்: விழித்தவரின் நினைவுச் சின்னங்கள்” என்ற கண்காட்சியைப் பிரதமர் தொடங்கிவைத்தார். திரும்பக் கொண்டுவரப்பட்ட ரத்தினங்களை, தேசிய அருங்காட்சியகத்திலும் இந்திய அருங்காட்சியகத்திலும் வைக்கப்பட்டுள்ள பிப்ரஹ்வா நினைவுச் சின்னங்கள், தொல்பொருள்களுடன் முதன்முறையாக ஒன்றாகக் கொண்டுவந்தது என்று பிரதமர் அலுவலகச் செய்திக்குறிப்பு கூறுகிறது. சாஞ்சி ஸ்தூபியால் ஈர்க்கப்பட்ட ஒரு மாதிரி மையத்தில் உள்ளது. கண்காட்சி ஆறு மாதங்கள் நடக்கும், தினமும் காலை 9 முதல் இரவு 9 வரை திறந்திருக்கும் என்று ஆல் இந்தியா ரேடியோ ஜனவரி 7 அன்று தெரிவித்தது. அந்த மே மாதம் மற்றொரு பொருளும் வீடு திரும்பியது: அனைமங்கலம் செப்பேடுகள்.

2026 அக்டோபர் 30 தேதியிட்ட கலாச்சார அமைச்சகச் செய்திக்குறிப்பு, அருணாசலப் பிரதேச அரசு, சர்வதேச பௌத்தக் கூட்டமைப்பு, தேசிய அருங்காட்சியகம் ஆகியவற்றுடன் சேர்ந்த அருணாசலப் பிரதேசச் சுற்றுப்பயணத்தை விவரிக்கிறது. தவாங் மடாலயத்தில் நவம்பர் 1 முதல் 7 வரையும், போம்டிலாவின் கீழ் கோம்பாவில் நவம்பர் 8 முதல் 13 வரையும், நம்சாயின் தங்கப் பகோடாவில் நவம்பர் 14 முதல் 20 வரையும் பொதுமக்கள் பார்வை திட்டமிடப்பட்டுள்ளது; நவம்பர் 21 அன்று தேசிய அருங்காட்சியகத்துக்குத் திரும்புகிறது. நேரங்களும் நகர்வுகளும் செயல்பாட்டு, வானிலை, பாதுகாப்புக் கருத்தில் கொள்ளல்களுக்கு உட்பட்டவை என்று செய்திக்குறிப்பு கூறுகிறது. நினைவுச் சின்னங்கள் அக்டோபர் 31 அன்று தவாங்கை அடைந்தன என்று நார்த்ஈஸ்ட் நவ் தெரிவித்தது; 2026 நவம்பர் 2 நிலவரப்படி சுற்றுப்பயணம் நடந்துகொண்டிருக்கிறது, நவம்பர் 21 அன்று தேசிய அருங்காட்சியகத்துக்குத் திரும்ப வேண்டும்.