விதிஷா அருகிலுள்ள உதயகிரியில் குப்தர் காலத்து இருபது குகைகளும், ஒரு மாபெரும் வராகச் சிற்பமும், கி.பி. சுமார் 401-இல் வரும் குப்த ஆண்டு 82 குகைக் கல்வெட்டும் உள்ளன; 2026 செப்டம்பர் 29 அன்று அது இந்தியாவின் யுனெஸ்கோ தற்காலிகப் பட்டியலில் சேர்ந்தது

உதயகிரி என்பது மத்தியப் பிரதேசத்தில் விதிஷாவின் பழைய மண் கோட்டைச் சுவர்களுக்கு மேற்கே உள்ள ஒரு மணற்கல் குன்று. அதில் இருபது பாறைக் குடைவறைகளும், சுமார் 22 அடி நீளமுள்ள ஒரு பள்ளத்தில் பாறை முகட்டில் செதுக்கப்பட்ட பன்றி முகம் கொண்ட விஷ்ணு உருவமும், கி.பி. சுமார் 401 எனக் கணக்கிடப்படும் குப்த ஆண்டு 82 தேதியிட்ட ஒரு குகைக் கல்வெட்டும் உள்ளன. இந்தியா அந்தத் தலத்தை 2026 ஜூலை 8 அன்று யுனெஸ்கோவுக்கு அனுப்பியது; 2026 செப்டம்பர் 29 அன்று அது இந்தியாவின் தற்காலிகப் பட்டியலில் சேர்க்கப்பட்டு, நாட்டின் எண்ணிக்கையை 78 ஆக்கியது. தற்காலிகப் பட்டியல் பதிவு என்பது எதிர்கால உலகப் பாரம்பரிய பரிந்துரைக்கான ஆயத்தப் படி. அது உலகப் பாரம்பரிய அந்தஸ்தை வழங்குவதில்லை.

இந்தப் பெயருக்கு வரலாற்றாசிரியர் மைக்கேல் வில்லிஸ் மொழிபெயர்ப்பதுபோல் “சூரிய உதயத்தின் மலை” என்று பொருள். இது ஒடிசாவில் புவனேஸ்வர் அருகிலுள்ள உதயகிரி அல்ல; அதன் குகைகளும் காரவேலனின் ஹாதிகும்பா கல்வெட்டும் தங்களுக்கெனத் தனிக் கட்டுரை கொண்டுள்ளன. மத்தியப் பிரதேசத் தலத்தை யுனெஸ்கோவின் பக்கம் “Udaigiri” என்று எழுதுகிறது.

2026 ஜூலையில் இந்தியா யுனெஸ்கோவுக்குச் சொன்னது

யுனெஸ்கோவுக்கான இந்தியாவின் நிரந்தரப் பிரதிநிதிக் குழு 2026 ஜூலை 8 அன்று சமர்ப்பிப்பைச் செய்தது. அது (ii), (iii), (iv) அளவுகோல்களை மேற்கோள் காட்டுகிறது, ஆயத்தொலைவுகளாக 23°32’11” N, 77°46’20” E என்று தருகிறது, கி.பி. நான்காம் நூற்றாண்டின் பிற்பகுதி முதல் ஐந்தாம் நூற்றாண்டின் தொடக்கம் வரை முக்கியமாகக் குப்தர் ஆதரவில் வளர்ந்த ஒரு பாறைக் குடைவறைத் தொகுதியை விவரிக்கிறது. இருபது அகழ்ந்த குகைகள், சிற்பப் பலகைகள், கல்வெட்டுகள், ஆரம்பகாலக் குறிகளைத் தாங்கிய பாறைப் பரப்புகள் அந்தச் சொத்தை உருவாக்குகின்றன. மிக முக்கியமான இரண்டு சிற்பங்களாகப் பெயரிடப்படுபவை: குகை 5-இல் உள்ள வராகப் பலகையும், குகை 13-இல் உள்ள அனந்தசயன விஷ்ணுவும், அதாவது அனந்தன் என்ற நாகத்தின் மீது துயிலும் விஷ்ணு. இரண்டாம் சந்திரகுப்தர், முதலாம் குமாரகுப்தர், அமைச்சர்கள், உள்ளூர் ஆட்சியாளர்கள் ஆகியோருடன் தொடர்புடைய கல்வெட்டுகள் உயர்குடி ஆதரவை உறுதிப்படுத்துகின்றன என்று உரை சேர்க்கிறது.

சமர்ப்பிப்பின் சில கூற்றுகள் கல்வெட்டுகள் சொல்வதைவிட மேலே செல்கின்றன. குளங்களும் நீர்வீழ்ச்சிகளும் சிற்பங்களின் அமைப்பும் வடிவமைக்கப்பட்ட சடங்குச் சூழலைக் காட்டுகின்றன என்றும், சிற்பங்களும் கல்வெட்டுகளும் வானியல் நிகழ்வுகளுடன் இணைக்கப்பட்டிருந்தன என்றும் உரை வாதிடுகிறது. ஒவ்வொரு தற்காலிகப் பட்டியல் பதிவின் உள்ளடக்கத்துக்கும் முழுப் பொறுப்பு சம்பந்தப்பட்ட உறுப்பு நாட்டுடையது என்று யுனெஸ்கோவின் பக்கம் குறிப்பிடுகிறது; ஆகவே இவை இந்தியாவின் வாதங்கள், ஒவ்வொன்றையும் அச்சில் யார் முன்வைத்துள்ளனர் என்பதைக் கீழ்ப் பகுதிகள் சொல்கின்றன. சேர்க்கையை 2026 செப்டம்பர் 29 அன்று ஆகாசவாணி செய்திகள் வெளியிட்டது. அக்டோபர் 1 அன்று ஆர்கனைசர், தற்காலிகப் பட்டியலில் சேர்வதை எதிர்கால பரிந்துரைக்கான ஒரு தொடக்க நிலை என்று விவரித்தது.

கன்னிங்ஹாம் பத்து குகைகளுக்கு எண் தந்தார், துறை பின்னர் இருபது என்று எண்ணியது

இந்தியத் தொல்லியல் ஆய்வுத் துறையின் முதல் தலைமை இயக்குநர் அலெக்சாண்டர் கன்னிங்ஹாம், 1874 முதல் 1875 வரையிலும் 1876 முதல் 1877 வரையிலுமான தன் பயணங்களின் அறிக்கையில் இந்தக் குன்றை விவரித்தார்; அது துறையின் அறிக்கைகளின் தொகுதி X ஆக வெளியானது. 1888-இல் குப்தக் கல்வெட்டுகளைப் பதிப்பித்த ஜே. எஃப். ஃப்ளீட், குகைக் கல்வெட்டுகளின் முதல் குறிப்பை 1880-இல் அந்தத் தொகுதியில் வைக்கிறார். கன்னிங்ஹாம் தெற்கிலிருந்து வடக்காகப் பத்து குகைகளுக்கு எண் தந்தார். சிந்தியா ஆட்சியாளர்களின் கீழ் அந்தக் குன்றைக் கவனித்த குவாலியர் சமஸ்தானத் தொல்லியல் துறை பின்னர் இருபது என்று எண்ணியது; அந்தத் துறைக்காக 1948-இல் டி. ஆர். பாட்டீல் எழுதிய நூல், வில்லிஸும் பிந்தைய எழுத்தாளர்களும் தரநிலை என்று அழைக்கும் எண்ணிடலை முன்வைக்கிறது. கன்னிங்ஹாமின் எண் 4, வராகம், குகை 5 ஆனது. இருபதில் ஒன்பது குகைகள் மட்டுமே தனித்துவமான கட்டடக்கலை அம்சங்களைக் காட்டுகின்றன, மீதமுள்ளவை எளிய வெட்டுகள் என்று பாட்டீல் மதிப்பிட்டார்.

குன்றின் இடத்தை, பில்சாவுக்கு வடமேற்கே சுமார் இரண்டு மைல் (சுமார் மூன்று கிலோமீட்டர்) என்று ஃப்ளீட் தருகிறார்; பில்சா என்பது பழங்கால விதிஷாவின் இடத்தை ஒட்டிய நவீன நகர் என்று பாட்டீல் கூறுகிறார். பில்சாவிலிருந்து ஏறக்குறைய ஒரு டஜன் மைல்களுக்குள் உள்ள பழங்காலச் சின்னங்களின் பல குழுக்களில் உதயகிரியும் ஒன்று என்று பாட்டீல் சேர்க்கிறார். இந்த ஸ்தூபி பற்றிய கட்டுரையில் வரும் சாஞ்சி அவற்றில் ஒன்று; ஒரு கிரேக்கத் தூதர் ஹீலியோடோரஸ் தூணை எழுப்பிய பேஸ்நகரும் அவற்றில் ஒன்று.

குப்த ஆண்டு 82: குகை 6-இன் வாயிலின் மேல் உள்ள தேதி

குன்றைக் குறுக்காகப் பிளக்கும் பிளவின் வாயருகே குகை 6 அமைந்துள்ளது. அதன் வாயிலில் ஆற்றுத் தெய்வங்கள் உள்ளன; அதன் பக்கத்தில் பாறை முகம் பல பலகைகளாகப் பிரிக்கப்பட்டுள்ளது, அவற்றில் நான்கு கரங்கள் கொண்ட விஷ்ணு உள்ளார். இரண்டு உருவங்களின் மேல் மெருகேற்றப்பட்ட ஒரு செவ்வகத்தில் உரைநடையில் ஒரு சமஸ்கிருதக் கல்வெட்டு உள்ளது. பாறையிலிருந்தே படித்த ஃப்ளீட், தேதியை ஆண்டு 80 மற்றும் 2, ஜூன்-ஜூலையில் வரும் ஆஷாட மாதத்தின் வளர்பிறை பதினொன்றாம் நாள் என்று படித்தார். அவர் அந்த ஆண்டை கி.பி. 401 முதல் 402 என்று மாற்றினார்.

சனகானிக குடும்பத்தின் ஒரு மகாராஜனிடமிருந்து வந்த தேயதர்மம் என்ற சமயக் கொடையை அந்தக் கல்வெட்டு பதிவு செய்கிறது. ஆட்சியாளரின் சொந்தப் பெயர் சிதைந்துள்ளது. எஞ்சிய எழுத்துகள் “தால” என்று முடிகின்றன என்று ஃப்ளீட் படித்தார்; அறிஞர் டி. சி. சர்க்காரின் மறுகட்டமைப்பான சோதாலா என்பதையே வில்லிஸ் பயன்படுத்துகிறார். உரை அவரது தந்தையை மகாராஜன் விஷ்ணுதாசர் என்றும், பாட்டனை மகாராஜன் சாகலகர் என்றும் தருகிறது; அவர் தலைமை மன்னரான சந்திரகுப்தரின் பாதங்களைத் தியானிக்கிறார் என்றும் சொல்கிறது. ஃப்ளீட்டுக்கு அந்தக் குகை ஒரு வைணவக் குகையாகத் தோன்றியது. அதைச் சந்திரகுப்தர் குகை என்று பெயரிட்ட கன்னிங்ஹாம், சனகானிகர்கள் சமுத்திரகுப்தரின் அலகாபாத் தூணிலும் பெயர் பெற்றவர்கள் என்று குறிப்பிட்டார்; சமுத்திரகுப்தரின் படையெடுப்புகள் இந்தக் கட்டுரையில் விவரிக்கப்படுகின்றன.

மிகச் சமீபத்திய வாசிப்பைத் தரும் வில்லிஸ் இரண்டு கருத்துகளைச் சேர்க்கிறார். முதலாவது, முந்தைய எழுத்தாளர்கள் கருதியதுபோல் சனகானிகர்கள் எல்லைப்புறக் குலம் அல்ல, அரச சேவையில் இருந்த பிராமணக் குடும்பமாகத் தோன்றுகிறார்கள் என்று அவர் வாதிடுகிறார். இரண்டாவது, ஆஷாட 82-ஐ கழிந்த ஆண்டாகக் கொண்டால் அது 401 ஜூனில் வருகிறது என்றும், மழைக்காலத்துக்காக விஷ்ணு உறங்கச் செல்வதாகக் கருதப்படும் வளர்பிறை பதினொன்றாம் நாள் 401 ஜூன் 9 அன்று வந்தது என்றும் அவர் கணக்கிடுகிறார். அந்தத் தேதி அவரது சொந்தக் கணக்கீடு; ஆண்டு எவ்வாறு எண்ணப்பட்டது என்ற அந்த அனுமானத்தின் மேல் கட்டப்பட்டது.

அரசனுடன் குகை 7-க்கு வந்த அமைச்சர்

குகை 6-க்குச் சற்றுத் தொலைவில், கூரையில் தோசைக்கல் போலத் தெரியும் தட்டையான கல்லுக்காகப் பெயரிடப்பட்ட தவா குகை உள்ளது. அதன் கல்வெட்டு ஐந்து எண்ணிடப்பட்ட செய்யுள்களில் உள்ளது; தேதி இல்லை. அதை இரண்டாம் சந்திரகுப்தரின் அமைச்சரான, தன் குடும்பத்தில் வீரசேனர் என்றழைக்கப்பட்ட சபா என்பவரின் பணி என்று ஃப்ளீட்டும் கன்னிங்ஹாமும் படித்தனர்; அவர் பாடலிபுத்திரத்தைச் சேர்ந்தவர், இலக்கணம், சட்டம், தர்க்கம் அறிந்தவர், கவிஞர். ஃப்ளீட்டின் மொழிபெயர்ப்பில் உரை சொல்வது: உலகம் முழுவதையும் வெல்ல முயன்ற அரசனுடன் அவர் இங்கே வந்தார், சம்புவின் மேலுள்ள பக்தியால் குகையை உருவாக்குவித்தார். சம்பு என்பது சிவனின் பெயர். ஃப்ளீட்டின் வாசிப்பில் வீரசேனர் அமைதி, போருக்கான ஏற்பாடுகளைச் செய்யும் பதவியையும் வகித்தார்.

குறிப்பிடப்படும் அரசர் முதலாம் சந்திரகுப்தர் அல்ல, இரண்டாம் சந்திரகுப்தர் என்று ஃப்ளீட் வாதிட்டார். எழுத்து வடிவங்கள் அலகாபாத் தூண் கல்வெட்டை ஒத்தவை; அது இரண்டாம் சந்திரகுப்தரின் காலத்தில் செதுக்கப்பட்டது என்று அவர் கூறுகிறார்; ஆண்டு 82 தேதியிட்ட கல்வெட்டும் அதே குன்றில் உள்ளது. உலகை வெல்லும் படையெடுப்பு பற்றிய குறிப்பை, கிழக்கு மாளவமும் விதிஷாவும் முன்னணித் தளமாக இருந்த சகர் ஆட்சியாளர்களுக்கு எதிரான போரைச் சுட்டுவதாக 1948-இல் எழுதிய பாட்டீல் படித்தார். வில்லிஸின் காலக்கணிப்பின்படி, இரண்டாம் சந்திரகுப்தர் கி.பி. சுமார் 375 முதல் 415 வரை ஆட்சி செய்தார்.

நீர்க்கரையில் பாறையில் செதுக்கப்பட்ட வராகம்

விஷ்ணு வராகம் என்ற பன்றி வடிவம் எடுத்து, பூமியைப் பேரலைக் கடலிலிருந்து தூக்கினார் என்று புராணங்கள் சொல்கின்றன. உதயகிரியில் அந்தக் காட்சி, கன்னிங்ஹாம் 22 அடி நீளம், 13 அடிக்குச் சற்றுக் குறைவான உயரம், 3 அடி 4 அங்குல ஆழம் என்று அளந்த ஒரு பள்ளத்தை நிறைக்கிறது. பன்றித் தலையுடன் மனித உடலில் தெய்வம் நிற்கிறது. அவரது இடது கால், பதின்மூன்று தலைகள் கொண்ட படத்துடன், முன்னால் ஏழும் பின்னால் ஆறுமாக, நாக அரசனின் சுருள்கள் மேல் உள்ளது. தன் வலது தந்தத்தால் அவர் பூமியை, ஒரு சிறு பெண் உருவமான பிருத்வியை, சிற்பி நீண்ட அலை வரிகளாக வரைந்த நீரிலிருந்து தூக்குகிறார்.

பிரம்மா, காளை மீது சிவன், இசைக் கலைஞர்கள், முனிவர் வரிசைகள் பின்னணியை நிறைக்கின்றன. இரு பக்கச் சுவர்களில் கங்கை முதலையின் மேலும் யமுனை ஆமையின் மேலும் நிற்கின்றனர்; கடலின் ஓர் உருவம் முழங்கால் வரை நீரில் நின்று ஒரு பாத்திரத்தைப் பிடித்துள்ளது. பின்னாளில் பாதாமியிலும் மகாபலிபுரத்திலும் செதுக்கப்பட்ட வராக உருவங்களுக்கு நான்கு கரங்கள் இருக்க, உதயகிரி வராகத்துக்கு இரண்டு கரங்களே என்று பாட்டீல் குறிப்பிட்டார்.

இடம் பற்றிய ஒரு கருத்து வில்லிஸிடமிருந்து வருகிறது. பலகைக்கு முன்னால் ஒரு பெரிய குளம் உள்ளது; இப்போது ஒரு சாலை, சுவர், வாயில் அதைப் பலகையிலிருந்து பிரித்துவிட்டன. சிற்பத்தின் அடியில் உதிர்ந்துவரும் கல், குறிப்பாக மழைக்காலத்தில் உருவத்தின் கால்களின் மேல் நீர் ஒரு காலத்தில் அலை மோதியதைக் காட்டுகிறது என்று அவர் எழுதுகிறார். அவரது வாசிப்பில், மத்ஸ்ய புராணம் அவதாரத்தை விவரிப்பதுபோல், வராகம் உண்மையான நீரிலிருந்து எழுந்தது.

வராகத்தின் பாதத்தில் முழங்காலிட்டிருப்பவர் யார்

நாக அரசனுக்குப் பின்னால் முழங்காலிட்ட ஓர் உருவம் உள்ளது, இப்போது தலையற்றது. அது கடல் அரசனாக இருக்கலாம் என்று கன்னிங்ஹாம் ஊகித்தார். 1932-இல் கே. பி. ஜெயஸ்வால், நாடகாசிரியர் விசாகதத்தரின் செய்யுள்களை அடிப்படையாகக் கொண்டு, முழுப் பலகையும் இரண்டாம் சந்திரகுப்தர் விஷ்ணுவாகப் பூமியைத் தூக்குவதன் அரசியல் உருவகம் என்று முன்மொழிந்தார். மூலமாக முத்ராராட்சசம் நூலின் இறுதிச் செய்யுள்களை வில்லிஸ் குறிப்பிடுகிறார்; பாட்டீலும் புராதத்வாவும் தேவிசந்திரகுப்தம் என்கின்றன. வில்லிஸின் இலக்கிய ஆய்வின்படி, முழங்காலிட்ட உருவத்தைப் பேரரசரே என்று முதலில் பெயரிட்டவர் வி. எஸ். அக்ரவாலா; எஸ். வி. சோஹோனி பின்னர் அதையே வாதிட்டார். ஜோனா வில்லியம்ஸ், The Art of Gupta India நூலில், ஜெயஸ்வாலின் வாசிப்பின் சில பகுதிகள் இழுத்துக் கட்டப்பட்டவை என்று மதிப்பிட்டார். 1948-இல் பாட்டீல் அதற்கு நேரடிச் சான்று காணவில்லை, ஏனெனில் வராகப் பள்ளத்தில் கல்வெட்டு இல்லை, அருகிலுள்ள குகையின் கல்வெட்டும் அதை ஆதரிக்கவில்லை.

வில்லிஸிடமிருந்து வேறொரு அடையாளம் வருகிறது. குகை 6 வராகத்தின் பக்கத்தில் நிற்பதாலும், அதன் கொடையாளியைச் சந்திரகுப்தரின் பாதங்களைத் தியானிப்பவன் என்று அழைப்பதாலும், முழங்காலிட்ட உருவம் சனகானிக கொடையாளி என்றும், வராகமாகவே உருவகிக்கப்பட்ட ஓர் அரசனை அவன் வணங்குவதாகக் காட்டப்படுகிறான் என்றும் அவர் வாதிடுகிறார். பின்னர் அவர் இரண்டாவது பொருளை முன்மொழிகிறார்: சமுத்திரகுப்தரின் கீழ் பணியாற்றிய கொடையாளியின் தந்தை விஷ்ணுதாசரும் பார்வையில் உள்ளார். சனகானிகக் கல்வெட்டு அண்டை குகையில் உள்ளது, வராகப் பள்ளத்தில் இல்லை என்று புராதத்வாவின் ஆய்வு மேலோட்டம் ஆட்சேபிக்கிறது. கேள்வி திறந்தே உள்ளது; தலை இல்லாத நிலையில் எந்த உருவச் சாயலும் அதைத் தீர்க்க முடியாது.

துயிலும் விஷ்ணுவும் சூரியனும்

குகை 13 என்பது பாதையின் உச்சியில் உள்ள ஒரு ஆழமற்ற பள்ளம்; அதில் அனந்தனின் சுருள்கள் மேல் விஷ்ணு துயில்கிறார். சுற்றுலா அமைச்சகத்தின் இன்க்ரெடிபிள் இந்தியா பக்கம் உருவத்தின் அளவை 3.6 மீட்டர் என்றும், புராதத்வா சுமார் 12 அடி என்றும் தருகின்றன. தெய்வத்துக்குக் கீழே ஒரு பக்தர் தூபக்கலயத்தை ஏந்தி முழங்காலிட்டிருக்கிறார். தெய்வத்துக்கு மேலே உறக்கத்தின் தேவதையும் தாமரையில் பிரம்மாவும், பிறகு கருடனும், உருவகப்படுத்தப்பட்ட விஷ்ணுவின் ஆயுதங்களும், மது, கைடபர் என்ற அசுரர்களும் உள்ளனர். வில்லிஸின் காலக்கணிப்பில் அந்தச் சிற்பம் ஐந்தாம் நூற்றாண்டைச் சேர்ந்தது.

கோடைக் கதிர்த்திருப்ப நாளில், ஜூன் இறுதியில் உதிக்கும் சூரியன் இந்தச் சிற்பத்தின் மேல் படும்படி அந்தப் பிளவு வடிவமைக்கப்பட்டது என்பது அவரது வாதம். பாதையின் வடக்குச் சுவர் கிட்டத்தட்டத் தொடப்படாமல் விடப்பட்டது, தெற்குச் சுவர் ஐந்தாம் நூற்றாண்டில் வெட்டிப் பின்னால் தள்ளப்பட்டது; அதனால் கோடைக் கதிர்த்திருப்பத்தில் உதிக்கும் சூரியன் பல நாட்கள் அந்த உருவத்தை ஒளிரச் செய்கிறது என்று அவர் எழுதுகிறார். பாதையின் தலையில் இருந்த ஒரு குளத்திலிருந்து ஒரு நீர் அருவி பாதையில் இறங்கியது. இந்தக் கருத்துகள் வில்லிஸுடன் சேர்ந்து குன்றை ஆய்வு செய்துள்ள மீரா தாஸுடனான விவாதங்களிலிருந்து வந்தவை; குன்று ஒரு வானியல் கண்காணிப்பு நிலையமாகச் செயல்பட்டது என்று தாஸ் பரிந்துரைத்தார் என்று புராதத்வாவின் சுருக்கம் கூறுகிறது. இவை அவர்களின் விளக்கங்கள்; தற்காலிகப் பட்டியல் சமர்ப்பிப்பும் அதே கருப்பொருளை எடுத்துக்கொள்கிறது.

குகை 20-இல் ஒரு சமணச் சிலை, குப்தர்களுக்கு முன்னும் பின்னும் குன்று

குன்றின் வடமேற்கு முனையில் உயரத்தில், பாறை விளிம்பின் செங்குத்துப் படிகள் வழியாக அடையும் குகை 20-இல், சொற்களில் ஆண்டு 106, கார்த்திகை மாதம், தேய்பிறை ஐந்தாம் நாள் என்று தேதியிடப்பட்ட ஒரு சமணக் கல்வெட்டு உள்ளது. ஃப்ளீட்டின் மாற்றத்தில் தேதி கி.பி. 425 முதல் 426; கல்வெட்டு எந்த அரசனையும் குறிப்பிடாததால் அதை அவர் குமாரகுப்தரின் காலத்தில் வைத்தார். ஆசிரியர் பத்ரரின் மரபில் வந்த மாணவரான சங்கரர் என்ற சமணத் துறவி, குகையின் வாயிலில் தீர்த்தங்கரர் பார்சுவநாதரின் சிலையை நிறுவினார் என்று அது பதிவு செய்கிறது. குப்தர் காலத்தின் சில சமணக் கல்வெட்டுகளில் இது ஒன்று என்று பாட்டீல் கூறினார். அந்தச் சிலை இப்போது குகையில் இல்லை; அது தனிச் செதுக்கலாக இருந்திருக்கலாம் என்று ஃப்ளீட் ஊகித்தார்.

குப்தர்களுக்கு முன்பே குன்று காலக்கணிப்பின் இடமாக இருந்தது என்பது வில்லிஸின் விவரிப்பு; ஏனெனில் பாதைச் சுவரில் உள்ள பெரிய சங்கு எழுத்துக் கல்வெட்டுகள், அவற்றுள் வெட்டிச் செல்லும் ஐந்தாம் நூற்றாண்டுச் சிற்பங்களைவிடப் பழையவை. முதன்மைக் குப்தக் கட்டத்துக்கு முன்பும் பின்பும் குன்றுக்கு முக்கியத்துவம் இருந்தது என்றும் யுனெஸ்கோவுக்கான சமர்ப்பிப்பு கூறுகிறது. குன்றில் மொத்தம் பன்னிரண்டு கல்வெட்டுகளைப் பாட்டீல் எண்ணினார்; அவற்றில் நான்கை முக்கியமானவை என்று மதிப்பிட்டார்.

2026 நவம்பர் 2 நிலவரப்படி உதயகிரி இந்தியாவின் தற்காலிகப் பட்டியலில் உள்ளது; இந்தக் கட்டுரைக்காக ஆலோசிக்கப்பட்ட ஆதாரங்களில் எதுவும் பரிந்துரை ஆவணத்தைப் பற்றித் தெரிவிக்கவில்லை.